Παρότι σπάνιοι, οι καρκίνοι της σκωληκοειδούς απόφυσης παρουσιάζουν θεαματική αύξηση μεταξύ νεότερων ενηλίκων στις ΗΠΑ, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Annals of Internal Medicine (Holowatyj et al.).
Βάσει εθνικών πληθυσμιακών δεδομένων, τα ποσοστά ήταν τριπλάσια για όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1975–1985 και τετραπλάσια για όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1981–1989, σε σύγκριση με άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1940.
Η ανάλυση αφορά σχεδόν 4.900 ενήλικες που διαγνώστηκαν με καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης στις ΗΠΑ, την περίοδο 1975–2019. Η αυξητική τάση εντοπίζεται σε όλους τους τύπους όγκων, όπως οι μη βλεννώδεις, οι βλεννώδεις, οι goblet cell και οι signet ring cell καρκίνοι.
Οι ερευνητές σημειώνουν πως αντίστοιχη αύξηση παρατηρείται και σε άλλες μορφές καρκίνου του παχέος εντέρου και του γαστρεντερικού συστήματος σε νεαρές ηλικίες — χωρίς ακόμη να έχει εξακριβωθεί ο λόγος.
Η επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Andreana Holowatyj από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Vanderbilt στο Τενεσί, δήλωσε:
«Μας προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον… Θα βλέπαμε παρόμοια μοτίβα και σε αυτούς τους σπάνιους καρκίνους; Και πράγματι, η απάντηση ήταν ναι».
Προσθέτει: «Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: γιατί συμβαίνει αυτό; Αυτό που έχει σημασία είναι ότι όσο οι γενιές με αυξημένο κίνδυνο μεγαλώνουν, είναι πιθανό τα ποσοστά να συνεχίσουν να ανεβαίνουν».
Σε ξεχωριστή μελέτη που παρουσιάστηκε πρόσφατα σε ογκολογικό συνέδριο, η ομάδα της Holowatyj διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο σκωληκοειδούς εμφάνιζαν συμπτώματα όπως κοιλιακό φούσκωμα, πόνο στην κοιλιά και στη λεκάνη για αρκετούς μήνες πριν από τη διάγνωση.
Τι είναι ο καρκίνος της σκωληκοειδούς απόφυσης
Στη σκωληκοειδή απόφυση, σπανίως, εντοπίζονται νεοπλάσματα, τόσο καλοήθη όσο και κακοήθη, με συχνότερο το καρκινοειδές. Η κλινική τους εικόνα είναι μη ειδική, ομοιάζουσα με οξεία σκωληκοειδίτιδα, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την προεγχειρητική τους διάγνωση. Αυτή συνήθως γίνεται τυχαία, από την ιστολογική εξέταση παρασκευασμάτων σκωληκοειδούς απόφυσης, μετά από σκωληκοειδεκτομές που πραγματοποιούνται κυρίως για οξεία σκωληκοειδίτιδα. Ο ιστολογικός τύπος, το μέγεθος και η εντόπιση του νεοπλάσματος καθορίζουν την πρόγνωση και τη θεραπεία τους.
Καλοήθη Νεοπλάσματα
Τα καλοήθη νεοπλάσματα της σκωληκοειδούς απόφυσης είναι τα αδενώματα, με συχνότερο το κυσταδένωμα, η κύστη κατακράτησης (retention cyst) και η διάχυτη υπερπλασία (υπερπλαστικός πολύποδας). Οφείλονται σε αλλαγές των κυλινδρικών κυττάρων, ανευρίσκονται στο 4.6% του συνόλου των σκωληκοειδεκτομών και συνήθως εκδηλώνονται ως βλεννοκήλη.
Κακοήθη Νεοπλάσματα
Τα κακοήθη νεοπλάσματα της σκωληκοειδούς απόφυσης είναι σπάνια και τα περισσότερα ανευρίσκονται τυχαία σε σκωληκοειδεκτομές που πραγματοποιούνται συνήθως για οξεία σκωληκοειδίτιδα (περίπου στο 1% των σκωληκοειδεκτομών).6 Η σπανιότητά τους γίνεται επίσης εμφανής αν λάβει κανείς υπόψιν ότι απαρτίζουν μόλις το 0.4% των όγκων του γαστρεντερικού σωλήνα. Ο συχνότερος όγκος είναι το καρκινοειδές (66% των πρωτοπαθών καρκίνων της Σ.Α.) και ακολουθούν το κυσταδενοκαρκίνωμα (20%),το αδενοκαρκίνωμα (10%) και άλλοι εξαιρετικά σπάνιοι όγκοι (καρκίνωμα με κύτταρα δίκην σφραγιστήρος δακτυλίου-signet ring cell, γαγγλιονεύρωμα, στρωματικοί όγκοι, σάρκωμα Kaposi, λειομυοσάρκωμα, δευτεροπαθείς όγκοι κ.ά.). Η πλειοψηφία των πρωτοπαθών καρκίνων απαντάται στα 55-66 έτη με εξαίρεση το καρκινοειδές στα 38 έτη.
Καρκινοειδές
Ο συχνότερος όγκος της Σ.Α. είναι το καρκινοειδές, μία ιδιαίτερη παθολογική οντότητα με ξεχωριστά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για ενδοκρινικό όγκο που εξορμάται από τα αργυρόφιλα κύτταρα του βλεννογόνου, ο οποίος μπορεί να έχει καλοήθη ή κακοήθη συμπεριφορά. Αποτελεί το 50-77% όλων των νεοπλασμάτων της Σ.Α. και το 66% των καρκίνων αυτής με συχνότητα εμφάνισης νέων περιστατικών 0.075/100000 το χρόνο, κύρια ηλικία εμφάνισης τα 32-43 έτη, μέση ηλικία τα 38 έτη και εύρος 6-80 έτη. Η επίπτωση σε άνδρες και γυναίκες είναι η ίδια, κάτι που δεν ισχύει για το κακόηθες καρκινοειδές (3:1 γυναίκες: άνδρες). Αξίζει να σημειωθεί ότι το 11% των καρκινοειδών όλου του γαστρεντερικού σωλήνα εντοπίζεται στη Σ.Α. Τα περισσότερα καρκινοειδή είναι ασυμπτωματικά ενώ για την εκδήλωση συμπτωμάτων χρειάζονται κατά μέσο όρο 9 έτη. Το 75% των καρκινοειδών απαντώνται στην κορυφή της Σ.Α. και γίνονται συμπτωματικά όταν δώσουν μεταστάσεις, ενώ όταν εντοπίζονται στη βάση αποφράσσουν τον αυλό δίνοντας εικόνα οξείας σκωληκοειδίτιδας (διάγνωση από την ιστολογική εξέταση) (Ευγενία Ε. Καλογριδάκη, Παναγούλα Χ. Δάικου, Σταύρος Ι. Αδαμόπουλος, Γεωργία Ι. Δεδεμάδη, Ιωάννης Δ. Καλαϊτζόπουλος).
ΠΗΓΈΣ
Ευγενία Ε. Καλογριδάκη, Παναγούλα Χ. Δάικου, Σταύρος Ι. Αδαμόπουλος, Γεωργία Ι. Δεδεμάδη, Ιωάννης Δ. Καλαϊτζόπουλος. “Νεοπλάσματα Σκωληκοειδούς Απόφυσης – Current Medical Journal.” Current Medical Journal, Oct. 2021, cmj.gr/neoplasmata-skolikoeidous-apofysis/. Accessed 13 June 2025.
Holowatyj, Andreana N., et al. “Birth Cohort Effects in Appendiceal Adenocarcinoma Incidence across the United States.” Annals of Internal Medicine, 10 June 2025, https://doi.org/10.7326/annals-24-02479. Accessed 12 June 2025.