Σύμφωνα με τον Μάριο Σπανάκη, Διδάκτορα Φαρμακολογίας και Φαρμακοκινητικής, o ρόλος των φαρμακοποιών στη φαρμακευτική φροντίδα για τους εμβολισμούς δεν περιορίζεται μόνο στη χορήγησή τους Είναι όλη η αξία και η δράση που δημιουργούν γύρω από την πρόληψη μέσω των εμβολιασμών.
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
«Βελτιστοποίηση του εμβολιασμού των ενηλίκων με χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις μέσω ενός πλαισίου με υποστήριξη από φαρμακοποιούς για την ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια φροντίδα: Μια αφηγηματική ανασκόπηση». Αυτός είναι ο τίτλος της μελέτης που ήδη δημοσιεύτηκε στο Pneumon, το επίσημο επιστημονικό περιοδικό της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, και η οποία αναλύει πώς οι κοινοτικοί φαρμακοποιοί μπορούν να αποτελέσουν τον συνδετικό κρίκο στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) για να αυξηθεί η εμβολιαστική κάλυψη.
Η μελέτη προτείνει ένα δομημένο, πρακτικό πλαίσιο όπου ο φαρμακοποιός αναλαμβάνει ενεργό ρόλο σε συνεργασία με τους γιατρούς με στόχο την αξιολόγηση των ασθενών με έλεγχο του εμβολιαστικού status του κατά τη συνήθη επίσκεψή του στο φαρμακείο, την ενημέρωση και καθοδήγησή του σε ό,τι αφορά τις εμβολιαστικές του ανάγκες, την τεκμηρίωση/ψηφιακή καταγραφή και σωστή παραπομπή στον θεράποντα ιατρό μέσα από καθορισμένα ιατρικά μονοπάτια και την παρακολούθησή του με υπενθύμιση για επαναληπτικές δόσεις.
Παρουσιάζοντας δεδομένα της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τη συμβολή των φαρμακοποιών στη βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης ενηλίκων, με έμφαση στους ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, σκοπός της μελέτης είναι, όπως αναφέρει ο Δρ. Μάριος Σπανάκης, PharmD, PhD (Φαρμακοποιός – Διδάκτωρ Φαρμακολογίας και Φαρμακοκινητικής), Συνεργαζόμενος Ερευνητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), πρώτος συγγραφέας της Μελέτης «να μετατρέψουμε τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον εμβολιασμό ενηλίκων σε ένα πλαίσιο εφαρμογής για τους φαρμακοποιούς.
Το πλαίσιο αναπτύχθηκε μέσα από τη συνεργασία φαρμακοποιών με Ακαδημαϊκούς Πνευμονολόγους και Γενικούς Ιατρούς της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης όπως οι καθηγητές Πνευμονολογίας της Ιατρικής Κρήτης κ.κ. Νικόλαος Τζανάκης, Κατερίνα Αντωνίου και Ειρήνη Βασαρμίδη, καθώς και ο καθηγητής Γενικής Ιατρικής κ. Εμμανουήλ Συμβουλάκης.
Η συνεργασία αυτή αποτελεί ένα πρακτικό παράδειγμα του πώς οι φαρμακοποιοί μπορούν να συνδιαμορφώνουν τον ρόλο τους στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό συγκεκριμένων, επιστημονικά τεκμηριωμένων και εφαρμόσιμων υπηρεσιών φαρμακευτικής φροντίδας.
Η εργασία αποτελεί ακόμη ένα επιστημονικό αποτέλεσμα του Προγράμματος Διά Βίου Μάθησης “Προηγμένη Εκπαίδευση στις Φαρμακευτικές Επιστήμες & την Κοινοτική Φαρμακευτική” του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Κρήτης».
Μιλώντας στο DailyPharmaNews ο κ. Σπανάκης εξήγησε ότι η μελέτη έδειξε πως μπορούν να φτιαχτούν σαφείς – κάτι που έγινε- προς τους φαρμακοποιούς ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην προαγωγή υγείας της κοινότητας.
Η κατακερματισμένη εμβολιαστική κάλυψη και η αξία των φαρμακοποιών
Το περιθώριο βελτίωσης της υφιστάμενης κατάστασης στο κομμάτι των εμβολιασμών ενηλίκων φαίνεται πως είναι πολύ μεγάλο.
Σύμφωνα με στοιχεία της μελέτης που αναφέρονται στην εμβολιαστική κάλυψη, τα εμπόδια και τις ευκαιρίες στο κομμάτι που έχει να κάνει με την Ελλάδα αναφέρεται ότι «πρόσφατες εξελίξεις έχουν διευρύνει περαιτέρω τη δυνατότητα πρόσβασης των φαρμακοποιών στο ηλεκτρονικό ιστορικό εμβολιασμού των ασθενών, επιτρέποντας την επισκόπηση και την ενημέρωση των αρχείων εμβολιαστικής κατάστασης μετά τη διενέργεια εμβολιασμού στο φαρμακείο. Οι εξελίξεις αυτές είναι σημαντικές, καθώς η εμβολιαστική κάλυψη των ενηλίκων στην Ελλάδα παραμένει κατακερματισμένη: τα ποσοστά εμβολιασμού ανέρχονται περίπου στο 55% για τη γρίπη (στις ομάδες υψηλού κινδύνου), στο 36% για τον πνευμονιόκοκκο, στο 12% για τον έρπητα ζωστήρα και στο 21% για τον τέτανο. Πιο πρόσφατα δεδομένα, που προέρχονται από δείγμα ενηλίκων ηλικίας ≥60 ετών στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας –χωρίς να περιορίζονται αποκλειστικά σε ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα–, υποδεικνύουν επίσης κατακερματισμένα πρότυπα εμβολιασμού: υψηλότερα ποσοστά παρατηρούνται για τη γρίπη (82,5%), μέτρια για τον πνευμονιόκοκκο (68,3%) και τον έρπητα ζωστήρα (56,0%), ενώ χαμηλά ποσοστά καταγράφονται για την αναμνηστική δόση κατά του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη (13,0%) καθώς και για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) (5,2%). Μόλις το 10,1% των συμμετεχόντων πέτυχε υψηλό δείκτη εμβολιαστικής κάλυψης (VCS ≥66,7%) —δείκτης που ορίζεται ως η λήψη τουλάχιστον των δύο τρίτων των εμβολίων που συνιστώνται ατομικά για το συγκεκριμένο άτομο. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση του εμβολιασμού των ενηλίκων στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Ένα λειτουργικό πλαίσιο για τους φαρμακοποιούς της κοινότητας θα μπορούσε να καθοδηγήσει διαδικασίες όπως ο εντοπισμός ασθενών, η ιεράρχηση βάσει κινδύνου, η αποστολή υπενθυμίσεων, η παροχή συμβουλευτικής, η τεκμηρίωση, η παραπομπή σε άλλες υπηρεσίες υγείας και η επικοινωνία με τους ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας».
Αξιοποίηση του Οδηγού από δύο φαρμακευτικούς Συλλόγους
Ήδη δύο τοπικοί Φαρμακευτικοί Σύλλογοι θα προχωρήσουν στην αξιοποίηση του αποτελέσματος της Μελέτης. Πιο συγκεκριμένα, όπως ανέφερε ο κ. Σπανάκης, «η πρόταση που υπάρχει στο Φαρμακευτικό Σύλλογο του Ηρακλείου(εκτός του κ. Σπανάκη μετέχει και ο Πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Αριστοτέλης Σκουντάκης) και στον Φαρμακευτικό Σύλλογο του Ρεθύμνου που συμμετέχει στη μελέτη (σ.σ. με τον πρόεδρό του κ. Κωνσταντίνο Βαρδιάμπαση αλλά και τη κ. Αγάπη Φουρναράκη) είναι να δοθεί σαν Οδηγός στους φαρμακοποιούς – μέλη τους, ειδικά για τη χρήση του στους ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα καθώς παρέχει σαφείς οδηγίες για το πως θα πρέπει να τους προσεγγίσουν για τον εμβολιασμός τους.
Όπως εξηγεί ο κ. Σπανάκης «δεν είναι μόνο να λέμε ότι υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες και η δυνατότητα να διενεργήσεις έναν εμβολιασμό. Πρέπει να λέμε και πως θα το κάνεις, ποια είναι η διαδικασία που πρέπει να κάνεις εσύ, ως φαρμακοποιός ώστε να έχεις και καλύτερα αποτελέσματα στον επαγγελματικό σου ρόλο, ένα ρόλο που δεν είναι μόνο να κάνεις τον εμβολιασμό αλλά πολύ ευρύτερος. Είναι όλη η αξία και η δράση που δημιουργούν γύρω από την πρόληψη μέσω των εμβολιασμών».
Καταλήγοντας υποστηρίζει ότι είναι σημαντικό για τους φαρμακοποιούς να υπάρχει αυτή η προσπάθεια διαρκούς αναζήτησης επιστημονικά τεκμηριωμένων πρακτικών τονίζοντας πως «πρέπει να βάλουμε και τους συναδέλφους σ’ ένα σαφές πλαίσιο γιατί ο ρόλος τους σίγουρα θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια κι εάν δεν θελήσουν να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο θα βρεθεί κάποιος να το κάνει».
Δείτε εδώ την πλήρη δημοσίευση της εν λόγω Επιστημονικής Μελέτης