Η πρόσβαση αυτή αναμένεται να βοηθήσει στη σημαντική αύξηση του αριθμού των εμβολιασμών ενηλίκων, ειδικά εκείνους που πρέπει να κάνουν πιο πολύπλοκα εμβόλια, όπως αυτό του πνευμονιοκόκκου ή του έρπητα ζωστήρα.
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Μία ακόμη διεκδίκηση των φαρμακοποιών έγινε πλέον πραγματικότητα καθώς εδώ και λίγα 24ωρα και πιο συγκεκριμένα από τις 22 του μήνα η ΗΔΙΚΑ ενεργοποίησε επίσημα την πρόσβαση των φαρμακοποιών στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Ενηλίκων, σε εφαρμογή του άρθρου 47 του Ν.5102/2024.
Η πρόσβαση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική και αναβαθμίζει τον ρόλο των φαρμακοποιών σε πυλώνα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Πλέον –και αυτό είναι το βασικότερο επιχείρημα του κλάδου στη διεκδίκηση της πρόσβασης- ο φαρμακοποιός θα μπορεί να βλέπει το ιστορικό του πολίτη που προσέρχεται στο φαρμακείο για να εμβολιαστεί κι έτσι θα έχει τη δυνατότητα να προλαμβάνει διπλοεμβολιασμούς ή λάθη, θωρακίζοντας έτσι ακόμη περισσότερο την ασφάλεια του πολίτη.
Επιπλέον η ψηφιακή καταγραφή αποδεικνύει επίσημα την πράξη του εμβολιασμού από τον φαρμακοποιό, διευκολύνει την πληρωμή του ενώ αποτελεί ένα ακόμη βήμα εξάλειψης περιττών γραφειοκρατικών διαδικασιών όπως η χειρόγραφη καταγραφή και η ανάγκη ενημέρωσης του γιατρού με χαρτιά.
Το μέτρο αυτό επίσης είναι πολύ σημαντικό για τη δημόσια υγεία, αφού το κράτος αποκτά πραγματική εικόνα για την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού σε πραγματικό χρόνο με τον φαρμακοποιό να μπορεί να εισάγει στο σύστημα αναφορές για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες μετά από έναν εμβολιασμό.
Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος διεκδικούσε εντατικά την πρόσβαση στο Μητρώο και τη θεσμοθέτηση των εμβολιασμών χωρίς ιατρική συνταγή.
Ήδη από τον Νοέμβριο του 2020 με την πανδημία και την ανάγκη αποσυμφόρησης των δομών υγείας, ο ΠΦΣ πέτυχε την πρώτη ψηφιακή διασύνδεση (API) των προγραμμάτων των φαρμακείων με το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμού αποκλειστικά για το αντιγριπικό εμβόλιο.
Ένα χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2023 άνοιξε πλέον σταθερά η πλατφόρμα για την απευθείας καταχώριση του αντιγριπικού εμβολιασμού ενηλίκων στα φαρμακεία χωρίς ιατρική συνταγή, ως αποτέλεσμα των πιέσεων του κλάδου.
Τον Σεπτέμβριο του 2024, μετά από επίσημο αίτημα του ΠΦΣ, η κυβέρνηση ψηφίζει μόνιμη νομοθετική διάταξη (καταργώντας την ανάγκη ετήσιας ανανέωσης) για τη διενέργεια και καταγραφή του αντιγριπικού εμβολιασμού ενηλίκων στα φαρμακεία.
Τώρα το αίτημα ολοκληρώνεται πλήρως, καθώς η ΗΔΙΚΑ ενεργοποιεί την πρόσβαση για το διευρυμένο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Ενηλίκων επιτρέποντας πλέον την καταγραφή και άλλων εμβολίων πέρα από αυτό της γρίπης.
Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η ενεργοποίηση της πρόσβασης των φαρμακοποιών στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Ενηλίκων αναμένεται ότι θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο χορήγησης εξειδικευμένων εμβολίων (π.χ. εμβόλιο κατά του πνευμονιοκόκκου και εμβόλιο κατά του έρπητα Ζωστήρα), λύνοντας ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Πρωτοβάθμιας Υγείας: τα πολύπλοκα εμβολιαστικά σχήματα και τη χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη.
Η αμερικανική μελέτη “Improving Pneumococcal and Herpes Zoster Vaccination Uptake: Expanding Pharmacist Privileges” που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Managed Care (AJMC) ανέλυσε δεδομένα από χιλιάδες ασθενείς και συνέκρινε τις πολιτείες των ΗΠΑ. Σε περιοχές όπου οι φαρμακοποιοί είχαν πλήρη πρόσβαση στα μητρώα και δικαίωμα εμβολιασμού (χωρίς να απαιτείται εκ των προτέρων ιατρική συνταγή), οι εμβολιασμοί αυξήθηκαν κατακόρυφα. Πιο συγκεκριμένα η μελέτη έδειξε ότι η πρόσβαση των φαρμακείων σε τέτοια μητρώα αυξάνει την εμβολιαστική κάλυψη για τον πνευμονιόκοκκο έως και 148% και για τον έρπητα ζωστήρα κατά 77%.
Η επιστημονική κοινότητα έχει επιβεβαιώσει αυτά τα ευρήματα μέσα από μεγάλες ανασκοπήσεις.
- Συστηματική Ανασκόπηση (2025): Πρόσφατη μετα-ανάλυση στο ScienceDirect / Research in Social and Administrative Pharmacy εξέτασε την επίδραση των φαρμακοποιών σε άτομα άνω των 60 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η υψηλότερη αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων στα φαρμακεία καταγράφηκε ακριβώς στα εμβόλια του πνευμονιόκοκκου και του έρπητα ζωστήρα.
- Μελέτη του Journal of the American Pharmacists Association: Επισημαίνει ότι όταν οι φαρμακοποιοί λειτουργούν ως «υπερασπιστές της εμβολιαστικής κάλυψης» (advocators) έχοντας μπροστά τους τα ψηφιακά δεδομένα, η συχνότητα εμβολιασμού των ενηλίκων διπλασιάζεται (αύξηση άνω του 100%) σε σχέση με την παραδοσιακή φροντίδα.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός «Registries + Pharmacy»
Σύμφωνα με μελέτη στο PubMed / PMC, η διασύνδεση με τα κρατικά μητρώα (όπως αυτό της ΗΔΙΚΑ στην Ελλάδα) επιτρέπει τον «έξυπνο έλεγχο» (screening). Όταν ο πολίτης επισκέπτεται το φαρμακείο για οποιονδήποτε λόγο, ο φαρμακοποιός ελέγχει το ιστορικό και κάνει μια στοχευμένη σύσταση. Το 42% έως 50% των πολιτών αποδέχεται αμέσως τη σύσταση του φαρμακοποιού και εμβολιάζεται επί τόπου.
Δείτε εδώ το Εγχειρίδιο Χρήσης του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών για
Ενηλίκους που δημοσίευσε στις 31 Μαρτίου η ΗΔΙΚΑ το οποίο απευθύνεται
στους φαρμακοποιούς.