Ας υποθέσουμε ότι ένας γιατρός αρνείται να γράψει αντιβιοτικό για μια ίωση, γιατί ξέρει ότι δεν θα βοηθήσει. Ο ασθενής φεύγει δυσαρεστημένος και, λίγο αργότερα, ανοίγει το κινητό και βάζει ένα αστέρι. Το σενάριο αυτό απασχολεί τους παθολόγους, επειδή ο ΕΟΠΥΥ ξεκινά ψηφιακή αξιολόγηση των παρόχων του μέσω της εφαρμογής myEOPYY, με μία διαδικασία που χωρά πολλή αμφισβήτηση. Η Επαγγελματική Ένωση Παθολόγων Ελλάδος (ΕΕΠΕ) ζητά από το Υπουργείο Υγείας να πει ξεκάθαρα τι θα μετρηθεί, με ποια μεθοδολογία και με ποιες συνέπειες.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Τι ζητά η ΕΕΠΕ από το Υπουργείο
Με αφορμή τις πρόσφατες υπουργικές ανακοινώσεις, η ΕΕΠΕ ζητά σαφείς απαντήσεις για το αντικείμενο, τη μεθοδολογία και τις συνέπειες της αξιολόγησης. Η αξιολόγηση, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ξεκίνησε τις προηγούμενες ημέρες και αφορά γιατρούς, εργαστήρια και άλλους παρόχους υπηρεσιών υγείας του ΕΟΠΥΥ.
Η Ένωση τονίζει ότι η ποιότητα στην υγεία δεν χτίζεται με «αστεράκια», «φατσούλες» και επιφανειακές βαθμολογίες. Ζητά επιστημονική προσέγγιση, αντικειμενικότητα και ριζική αναμόρφωση ενός συστήματος που, όπως λέει, αντιμετωπίζει ήδη σοβαρά προβλήματα.
Δεν είναι η μόνη φωνή: Τι έχουν πει ήδη οι ιατρικοί σύλλογοι
Οι ανησυχίες των παθολόγων ακούγονται και αλλού. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ) απέστειλε επιστολή στον υπουργό Υγείας ζητώντας επανεξέταση της μεθοδολογίας. Αναγνωρίζει ότι η αποτύπωση της εμπειρίας των ασθενών είναι χρήσιμο εργαλείο, αλλά θεωρεί ότι το κλινικό έργο των γιατρών δεν μπορεί να κρίνεται με βάση υποκειμενικές εντυπώσεις. Ζητά διαφάνεια για τα ερωτηματολόγια, τα κριτήρια βαθμολόγησης και τη χρήση των ευρημάτων, δικλείδες ασφαλείας απέναντι σε ατεκμηρίωτες ή εκδικητικές αξιολογήσεις και έναν θεσμικό διάλογο με τους φορείς του κλάδου. Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, υποστήριξε ότι η ιατρική δεν είναι καταναλωτικό προϊόν και ότι η συμμετοχή των πολιτών είναι ευπρόσδεκτη εφόσον διέπεται από επιστημονικά κριτήρια.
Η Συνομοσπονδία Ιδιωτών Ιατρών Ελλάδος (ΣΙΔΙΕ) εξέφρασε έκπληξη και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, υποστήριξε ότι οι ασθενείς καλούνται να κρίνουν την άνεση των χώρων αναμονής, την ευγένεια της γραμματείας, τον χρόνο εξυπηρέτησης και την πρόσβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς. Ο πρόεδρός της, Δημήτρης Κοτζαμπασάκης, σημείωσε ότι ο ασθενής δικαιούται αξιοπρεπή εξυπηρέτηση και σεβασμό, αλλά αυτά δεν είναι μέτρο της επιστημονικής ικανότητας. Η ΣΙΔΙΕ έθεσε και ένα ευθύ ερώτημα: αν οι βαθμολογίες χρησιμοποιηθούν για επιβραβεύσεις ή κυρώσεις, ποιος θα προστατεύσει την ανεξαρτησία της ιατρικής κρίσης από την πίεση της δημοφιλίας; Η Ένωση Ιατρών ΕΟΠΥΥ (ΕΝΙ-ΕΟΠΥΥ) μίλησε για μετατροπή της φροντίδας σε επιφανειακό «διαγωνισμό δημοτικότητας».
Ένα σύστημα που ήδη πιέζει τον γιατρό
Η ΕΕΠΕ υποστηρίζει ότι, πριν από οποιαδήποτε αξιολόγηση, το πλαίσιο του ΕΟΠΥΥ είναι από μόνο του προβληματικό. Η άσκηση της ιατρικής υπό αυστηρή πίεση χρόνου, με ραντεβού ανά 15 λεπτά, ανεπαρκείς αποζημιώσεις και αυξανόμενες γραφειοκρατικές υποχρεώσεις, καθιστά κατά την Ένωση αδύνατη την αντικειμενική αξιολόγηση της ποιότητας. Οι παθολόγοι αμφισβητούν ευθέως το να κρίνεται ο γιατρός για δυσλειτουργίες που, όπως λένε, προκαλεί το ίδιο το κράτος.
Τρεις διαφορετικές έννοιες, μία βαθμολογία
Η ΕΕΠΕ ζητά να διευκρινιστεί τι ακριβώς επιχειρείται να μετρηθεί:
- η επιστημονική επάρκεια του ιατρού,
- η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών,
- η απλή ικανοποίηση των προσδοκιών του ασθενούς.
Πρόκειται, όπως επισημαίνει, για τρεις εντελώς διαφορετικές έννοιες, που το Υπουργείο κινδυνεύει να συγχέει. Σύμφωνα με την Ένωση, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η εμπειρία των ασθενών είναι χρήσιμη παράμετρος, αλλά δεν αντικαθιστά τους αντικειμενικούς δείκτες κλινικής ποιότητας. Αυτοί πρέπει να μετρώνται με εσωτερικούς μηχανισμούς του συστήματος.
Ο γιατρός που λέει «όχι»
Το κεντρικό ερώτημα της ΕΕΠΕ είναι πώς προστατεύεται η ορθή ιατρική πρακτική. Ο γιατρός οφείλει να αρνείται μη ενδεδειγμένα αντιβιοτικά, περιττές εξετάσεις και ακατάλληλες θεραπείες, ακόμη και όταν αυτό δυσαρεστεί τον ασθενή. Πώς θα ξεχωρίζει όποιος δυσαρέστησε επειδή άσκησε κακή ιατρική από όποιον δυσαρέστησε επειδή τήρησε τα επιστημονικά πρωτόκολλα; Αν η βαθμολογία συνδεθεί με απολαβές, συμβάσεις ή κυρώσεις χωρίς σαφείς δικλείδες, η Ένωση φοβάται ότι θα επιβραβεύεται η ικανοποίηση απαιτήσεων και όχι η ορθή φροντίδα.
Τι δείχνει η έρευνα
Η διεθνής βιβλιογραφία δικαιώνει εν μέρει αυτή την ανησυχία, αλλά δεν είναι μονοσήμαντη. Μελέτη στο JAMA Internal Medicine έδειξε ότι οι ασθενείς δηλώνουν πιο ικανοποιημένοι όταν παίρνουν το αντιβιοτικό που ζήτησαν για λοίμωξη του αναπνευστικού, είτε το χρειάζονταν είτε όχι. Πειραματική μελέτη σε γενικούς γιατρούς του Ηνωμένου Βασιλείου έδειξε ότι οι προσδοκίες των ασθενών αυξάνουν την προθυμία συνταγογράφησης αντιβιοτικών. Άλλα δεδομένα δείχνουν το αντίθετο. Σε τμήμα επειγόντων περιστατικών, η μη ενδεδειγμένη χορήγηση αντιβιοτικών δεν βελτίωσε τη βαθμολογία ικανοποίησης. Σε μελέτη για την οξεία βρογχίτιδα, οι γιατροί βελτίωναν τις βαθμολογίες τους όταν αφιέρωναν χρόνο και εξηγούσαν τη διάγνωση ή τον λόγο που δεν δόθηκε θεραπεία. Συμπέρασμα: η εξήγηση και ο χρόνος μετρούν, και ο χρόνος είναι ακριβώς αυτό που, κατά τους παθολόγους, το σημερινό πλαίσιο περιορίζει.
Οι όροι της ΕΕΠΕ και οι αλλαγές που ζητά
Πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή, η Ένωση απαιτεί επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια, εγγυήσεις αξιοπιστίας και πλήρη διαφάνεια για τη χρήση των αποτελεσμάτων και τις συνέπειές τους. Το Υπουργείο, λέει, οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένες απαντήσεις πριν ζητήσει από τους ασθενείς να βαθμολογήσουν τους γιατρούς.
Παράλληλα, ζητά αναθεώρηση του πλαισίου λειτουργίας:
- ευελιξία στη διάρκεια των επισκέψεων,
- βιώσιμες αποζημιώσεις για την απασχόληση υποστηρικτικού προσωπικού,
- ουσιαστική μείωση της γραφειοκρατίας.
Οι παρεμβάσεις αυτές, κατά την ΕΕΠΕ, είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την αναβάθμιση της καθημερινής φροντίδας και πρέπει να συνοδεύουν κάθε προσπάθεια αξιολόγησης.
Το ερώτημα που μένει
Κανείς από όσους εκφράστηκαν δεν αμφισβητεί το δικαίωμα του ασθενούς να λέει τη γνώμη του. Αμφισβητείται το τι θα μετρά το αστεράκι και ποιος θα το διαβάζει. Μέχρι το Υπουργείο να παρουσιάσει κριτήρια και εγγυήσεις, η συζήτηση θα συνεχιστεί, και οι σύλλογοι των γιατρών ζητούν να πάρουν μέρος σε αυτήν.