Με αφορμή την υπόθεση της οργάνωσης «Παιδική Χαρά»: Πώς βοηθάμε έναν συνάνθρωπο σε ανάγκη χωρίς να γινόμαστε θύματα εράνου
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Με αφορμή την υπόθεση της οργάνωσης «Παιδική Χαρά», η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου υπενθυμίζει τι προστατεύει πραγματικά τον δωρητή και τον ασθενή: η διαφάνεια, η λογοδοσία και η σωστή ενημέρωση.
Κάθε φορά που βλέπουμε τη φωτογραφία ενός άρρωστου παιδιού και την έκκληση «βοηθήστε να σωθεί», το χέρι πηγαίνει αυθόρμητα στο πορτοφόλι ή στην εφαρμογή της τράπεζας. Αυτή η αυθόρμητη ανθρωπιά είναι ένα από τα πιο πολύτιμα κοινωνικά κεφάλαια της χώρας. Είναι και το πιο εύκολο να εκμεταλλευτεί κανείς. Όσα έρχονται στο φως τις τελευταίες ημέρες για τη μη κυβερνητική οργάνωση «Παιδική Χαρά» προκαλούν οργή. Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) εξέφρασε την έντονη αποδοκιμασία της, επισημαίνοντας ότι η προστασία της εμπιστοσύνης των πολιτών αφορά όλους μας.
Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής
Η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη και όλοι οι εμπλεκόμενοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι να αποφανθεί η Δικαιοσύνη. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, έξι άτομα έχουν συλληφθεί και αντιμετωπίζουν, κατά περίπτωση, τέσσερα κακουργήματα και ένα πλημμέλημα. Τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να αποκόμισαν παράνομο όφελος περίπου 2,8 εκατομμυρίων ευρώ, με την υπόθεση να αφορά τουλάχιστον 34 οικογένειες. Ερευνάται επίσης αν μέρος των εσόδων διοχετεύθηκε στη χειραγώγηση ποδοσφαιρικών αγώνων.
Η αστυνομία ανέφερε ότι η οργάνωση πραγματοποιούσε εράνους χωρίς την απαιτούμενη ειδική άδεια. Οι έρανοι που καταγράφονται ανέρχονται σε 92, και το σωματείο είχε αποκτήσει νομική υπόσταση τον Οκτώβριο του 2018. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται ο τύπος, το σωματείο δεν είχε εγγραφεί ποτέ στο μητρώο που ίδρυσε το Υπουργείο Εσωτερικών το 2021 και δεν είχε υποβληθεί αίτημα έγκρισης εράνου στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Οι καταγγελίες γονέων διαδέχονται η μία την άλλη. Σε μία από αυτές, ο πατέρας ενός 15χρονου με σοβαρό πρόβλημα υγείας υποστηρίζει ότι, ενώ μέσω εράνου συγκεντρώθηκαν 42 χιλιάδες ευρώ, η οργάνωση δεν του τα έδωσε ποτέ. Οι πρώτοι κατηγορούμενοι οδηγήθηκαν σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στον ανακριτή. Οι ισχυρισμοί αυτοί θα κριθούν από τη Δικαιοσύνη. Ανεξάρτητα από την έκβαση, το ζήτημα που θέτει η υπόθεση είναι γενικότερο: πώς μπορεί να προστατευτεί η αλληλεγγύη.
Η ευρύτερη ζημιά: όταν χάνεται η εμπιστοσύνη
Η ΕΛΛΟΚ σημειώνει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η αγωνία των ασθενών και των οικογενειών τους χρησιμοποιείται από επιτήδειους. Η εκμετάλλευση της ασθένειας και του ανθρώπινου πόνου για προσωπικό οικονομικό όφελος είναι από τις πιο απαράδεκτες μορφές εξαπάτησης, ιδίως όταν αφορά παιδιά και οικογένειες που παλεύουν με σοβαρές ασθένειες.
Η ζημιά όμως δεν περιορίζεται σε όσους έχασαν χρήματα. Τέτοιες πρακτικές κλονίζουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, καλλιεργούν καχυποψία και αδικούν το έργο χιλιάδων εθελοντών και οργανώσεων που προσφέρουν καθημερινά ουσιαστική στήριξη. Όταν ο πολίτης διστάζει να δώσει από φόβο μήπως εξαπατηθεί, πρώτοι χάνουν εκείνοι που έχουν πραγματική ανάγκη.
Τι καλύπτει το δημόσιο σύστημα υγείας και τι όχι
Ένα κρίσιμο στοιχείο που συχνά χάνεται μέσα στο συναισθηματικό κλίμα των εκκλήσεων αφορά το τι καλύπτεται και τι όχι. Στη χώρα μας, τα παιδιά με καρκίνο έχουν καθολική πρόσβαση σε οργανωμένες δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Υπάρχουν επίσης διαδικασίες κάλυψης της αναγκαίας θεραπείας στο εξωτερικό, όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη και πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Γι’ αυτό, όταν ζητούνται χρήματα για μια θεραπεία, πρέπει πρώτα να έχει διευκρινιστεί τι καλύπτεται από το δημόσιο σύστημα και τους ασφαλιστικούς φορείς και τι, ενδεχομένως, παραμένει ακάλυπτο. Αυτό είναι το πρώτο και πιο απλό ερώτημα που προστατεύει τον δωρητή.
Οι οικογένειες έχουν πράγματι ανάγκη στήριξης
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οικογένειες δεν χρειάζονται βοήθεια. Συχνά ένας γονέας αφήνει τη δουλειά του και η οικογένεια μετακινείται σε άλλη πόλη, καλύπτοντας για μήνες έξοδα στέγασης, μεταφοράς και καθημερινής διαβίωσης. Το εισόδημα μειώνεται την ώρα που οι ανάγκες αυξάνονται. Οι δυσκολίες αυτές είναι πραγματικές και αξίζουν στήριξη, αλλά πρέπει να ξεχωρίζουν καθαρά από το κόστος της ιατρικής περίθαλψης, ώστε να γνωρίζει ο καθένας για τι ακριβώς προσφέρει.
Ο ρόλος των οργανώσεων ασθενών
Οι οργανώσεις ασθενών αποτελούν εδώ και δεκαετίες σταθερό πυλώνα αλληλεγγύης για όσους αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες. Γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους, συνεργάζονται με τις υπηρεσίες υγείας και τις κοινωνικές δομές και συμβάλλουν στην αντιμετώπιση δυσκολιών που συχνά μένουν αθέατες. Η προσφορά τους δεν είναι μόνο οικονομική: περιλαμβάνει ενημέρωση, ψυχοκοινωνική στήριξη, καθοδήγηση, διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και παρουσία δίπλα στην οικογένεια σε όλη τη διάρκεια της ασθένειας.
Για να συνεχίσει αυτή η προσφορά, χρειάζεται εμπιστοσύνη, και η εμπιστοσύνη προϋποθέτει διαφάνεια και λογοδοσία. Στους δημόσιους εράνους, ειδικότερα, είναι απαραίτητη η σαφής ενημέρωση για τον σκοπό της συγκέντρωσης των χρημάτων και η δυνατότητα ελέγχου του πώς διατίθενται και αξιοποιούνται.
Πώς να δώσουμε με ασφάλεια
Η επιθυμία να βοηθήσουμε έναν συνάνθρωπο δεν πρέπει να συνοδεύεται από καχυποψία, αλλά από σωστή ενημέρωση. Πριν από μια οικονομική συνεισφορά, είναι χρήσιμο να ξέρουμε ποιος διοργανώνει τον έρανο, ποια συγκεκριμένη ανάγκη θα καλυφθεί, πώς θα διατεθούν τα χρήματα και αν προβλέπεται απολογισμός. Η επίσημη καταγραφή της δωρεάς και η δυνατότητα επαλήθευσης των στοιχείων αποτελούν πρόσθετες δικλίδες προστασίας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ασκείται έντονη συναισθηματική πίεση, προβάλλονται φωτογραφίες άρρωστων παιδιών ή ζητούνται επειγόντως χρήματα χωρίς επαρκή στοιχεία για την ανάγκη και τον τελικό αποδέκτη. Στην υπόθεση που απασχολεί την επικαιρότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να αξιοποιούσαν τη συμμετοχή επώνυμων προσώπων που πραγματοποιούσαν δωρεές και να διακινούσαν οπτικό υλικό στα social media, για να προσελκύσουν περισσότερους πολίτες. Ένα γνωστό όνομα ή μια συγκινητική φωτογραφία δεν αποτελούν εγγύηση νομιμότητας.
Ο έλεγχος είναι κομμάτι της προστασίας
Η ΕΛΛΟΚ τονίζει ότι η ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών ελέγχου των δημόσιων εράνων και της διάθεσης των χρημάτων είναι απαραίτητη για την προστασία τόσο των δωρητών όσο και των ασθενών. Το ερώτημα πώς λειτουργούσε επί χρόνια μια οργάνωση χωρίς να εντοπιστεί, που έχει ήδη τεθεί στον δημόσιο διάλογο, αφορά την αποτελεσματικότητα της εποπτείας. Οι αρμόδιες αρχές καλούν όσους πιστεύουν ότι έχουν εξαπατηθεί να απευθυνθούν σε αυτές.
Δίπλα στον ασθενή, όχι μόνος
Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου και οι σύλλογοι-μέλη της βρίσκονται δίπλα στους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο και στις οικογένειές τους. Κάθε ασθενής μπορεί να απευθυνθεί στην ΕΛΛΟΚ και στα μέλη της για ενημέρωση, καθοδήγηση και διασύνδεση με τις κατάλληλες υπηρεσίες και δομές. Αντίστοιχα, οι οργανώσεις ασθενών που δραστηριοποιούνται σε άλλες παθήσεις αποτελούν σημαντικό σημείο αναφοράς για όσους χρειάζονται βοήθεια ή θέλουν να προσφέρουν.
Η κοινωνία μας έχει αποδείξει πολλές φορές τη δύναμη της αλληλεγγύης της. Είναι ευθύνη όλων να διαφυλάξουμε αυτή την παρακαταθήκη και να διασφαλίσουμε ότι η προσφορά φτάνει σε όσους πραγματικά τη χρειάζονται. Γιατί πίσω από κάθε ανάγκη υπάρχει ένας άνθρωπος, και κανένα παιδί, κανένας ασθενής και καμία οικογένεια δεν πρέπει να αισθάνεται μόνος απέναντι στην ασθένεια.