Ο Ιούνιος είναι μήνας Ευαισθητοποίησης για την πρόπτωση πυελικών οργάνων, ένα σύνθετο πρόβλημα με αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής
Η Διεθνής Ουρογυναικολογική Εταιρεία (IUGA) έχει θεσπίσει τον Ιούνιο ως μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την πρόπτωση πυελικών οργάνων, παρέχοντας πλήρες ενημερωτικό υλικό για κάθε γυναίκα ή άνδρα που διαισθάνεται ή γνωρίζει ή έχει διαγνωστεί με πρόπτωση οργάνων της πυέλου. Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ακράτειας και Πυελικών Προβλημάτων (WFIPP), ως ο κεντρικός συντονιστής της παγκόσμιας εβδομάδας ακράτειας, έχει ορίσει την εβδομάδα αυτή για το 2026, από τις 15 έως τις 21 Ιουνίου. Πώς συνδέεται η ακράτεια με την πρόπτωση πυελικών οργάνων και ποια είναι τα συμπτώματα που θα μας οδηγήσουν στον/στην ειδικό; Και ποιος είναι ο/η κατάλληλος/η ειδικός/ή για να ξεκινήσει κανείς;
«Η κατεξοχήν ειδικότητα που συνιστά και η IUGA, η Διεθνής Ουρογυναικολογική Εταιρεία, είναι αυτή του ουρογυναικολόγου, του γυναικολόγου δηλαδή που έχει εκπαιδευτεί κλινικά στη διάγνωση, τη διαχείριση και την αποκατάσταση, συντηρητική ή χειρουργική, των διαταραχών του πυελικού εδάφους», διευκρινίζει η κ. Φωτεινή Λάγαρη, MA., PT., με εξειδίκευση στη Φυσικοθεραπεία για την Υγεία των Γυναικών και του Πυελικού Εδάφους.
«Ωστόσο, για τις περισσότερες γυναίκες, ο πρώτος γιατρός που θα εντοπίσει το πρόβλημα είναι ο/η γυναικολόγος της, ο/η οποίος/α ενδέχεται να προτείνει και λύσεις αποκατάστασης, εκτός και αν η κατάσταση είναι αρκετά σύνθετη και παραπέμψει σε ουρογυναικολόγο. Επίσης, στην περίπτωση που η γυναίκα έχει ακράτεια ούρων ή συχνουρία ή κατακράτηση ούρων, ενδεχομένως να απευθυνθεί πρώτα σε ουρολόγο, ο/η οποίος/α ανάλογα με την εξειδίκευσή του θα συμμετάσχει στη διερεύνηση της αιτίας ή των αιτιών που οδήγησαν στα συμπτώματα αυτά» προσθέτει.
Πώς συνδέεται η ακράτεια ούρων με την πρόπτωση των πυελικών οργάνων;
«Η ακράτεια ούρων μπορεί να είναι ένα από τα συμπτώματα της πρόπτωσης οργάνων της πυέλου. Η πρόπτωση, παρόλο που σπανίως μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις απειλητικές για τη ζωή, μπορεί να έχει και συνήθως έχει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή, πλήττοντας την ποιότητά της. Βάρος και πίεση χαμηλά στη μήτρα, σε σοβαρές περιπτώσεις αίσθηση εξογκώματος από το άνοιγμα του κόλπου, δυσφορία, ακράτεια ούρων, κατακράτηση ή αδυναμία πλήρους κένωσης της ουροδόχου κύστης, συνεχείς ουρολοιμώξεις, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία), αλλαγές στον μυϊκό τόνο και μείωση της σεξουαλικής διέγερσης και αδυναμία οργασμού. Στις περιπτώσεις πρόπτωσης του ορθού στον κόλπο (ορθοκήλη), στις αιτίες συγκαταλέγονται η χρόνια δυσκοιλιότητα και ως σύμπτωμα η αίσθηση πίεσης ή και εξογκώματος στο ορθό», εξηγεί η κ.Μιμή Μαρσέλλου, PT, MSc, PhD(c), φυσικοθεραπεύτρια με ειδίκευση στην αποκατάσταση των δυσλειτουργιών ούρησης και αφόδευσης.
Ποιες είναι οι κύριες αιτίες που οδηγούν στην πρόπτωση των οργάνων της πυέλου;
«Οι αιτίες ποικίλουν και αφορούν τόσο φυσιολογικές όσο και χρόνιες, παθολογικές καταστάσεις. Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός αποτελούν τον συχνότερο παράγοντα κινδύνου για πρόπτωση πυελικών οργάνων. Πολλαπλές εγκυμοσύνες, ο τοκετός ενός μεγάλου σε μέγεθος βρέφους, ένας ή πολλοί υποβοηθούμενοι φυσιολογικοί τοκετοί με ιατρικά εργαλεία, όπως εμβρυουλκά. Επίσης, οποιαδήποτε κατάσταση που ασκεί παρατεταμένη πίεση στους μύες του πυελικού εδάφους, όπως χρόνια δυσκοιλιότητα, χρόνιος βήχας, συνεχής άρση βαρών. Η φυσιολογική γήρανση και η εμμηνόπαυση αποτελούν παράγοντα κινδύνου, δεδομένου ότι ο συνδετικός ιστός που στηρίζει τα πυελικά όργανα λεπταίνει και γίνεται λιγότερο ανθεκτικός. Γυναίκες με περισσότερο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία, αλλά και άτομα με κληρονομούμενες διαταραχές του συνδετικού ιστού επίσης ενδέχεται να βιώσουν αυτήν τη δυσάρεστη κατάσταση», τονίζει η κ. Λάγαρη.
«Αρκετές φορές, η πρόπτωση μήτρας αντιμετωπίζεται επεμβατικά. Η χειρουργική επέμβαση προκρίνεται ως λύση σε καταστάσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με μη επεμβατικό τρόπο. Σε γυναίκες που έχουν γεννήσει και δεν επιθυμούν άλλα παιδιά ή σε γυναίκες μη παραγωγικής ηλικίας, με σύνθετα προβλήματα, επιλέγεται ορισμένες φορές η λύση της υστερεκτομής μαζί με την αποκατάσταση της πρόπτωσης», εξηγεί η κ. Μαρσέλλου.
« Σε κάθε περίπτωση» σημειώνει, «η αποκατάσταση ενός προβλήματος είναι και οφείλει να είναι εξατομικευμένη. Ήπιες καταστάσεις πρόπτωσης μπορεί να μην χρειάζονται θεραπεία. Σε καταστάσεις όπου εμφανίζονται συμπτώματα, όπως αυτά που αναφέραμε, μπορεί να προκρίνεται ως λύση η αλλαγή του τρόπου ζωής, όπως η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους, η φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους ή μη επεμβατικές μέθοδοι με τοποθέτηση εργαλείων χωρίς χειρουργείο, όπως η τοποθέτηση πεσσών που στηρίζουν τα πυελικά όργανα».
Σε ποιο σημείο συμμετέχει ο/η φυσικοθεραπευτής/εύτρια;
«Η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους μπορεί να προλάβει την πρόπτωση, να την αντιμετωπίσει σε πρώιμο στάδιο ή και σε προχωρημένο μαζί με κάποια ακόμη μη επεμβατική ή και επεμβατική μέθοδο αποκατάστασης. Μετά από επέμβαση αφαίρεσης οργάνου που είχε πρόπτωση, η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους κρίνεται απαραίτητη, δεδομένου ότι πιθανά να επηρεαστεί η θέση των οργάνων που έχουν παραμείνει, όπως και η λειτουργία τους. Σημαντική είναι επίσης η σταθεροποίηση του κολοβώματος, της περιοχής του κόλπου όπου βρίσκονταν ο τράχηλος της μήτρας, στην περίπτωση υστερεκτομής», εξηγεί η κ. Λάγαρη.
Αυτό συμβαίνει ακριβώς γιατί ο ρόλος των ασκήσεων αυτών είναι η ενδυνάμωση των μυών της πυέλου, των μυών που αναλαμβάνουν τη στήριξη των οργάνων. Η ενδυνάμωση αυτών των μυών εξασφαλίζει τη σταθερή στήριξη των πυελικών οργάνων και την ανθεκτικότητα των μυών σε καταστάσεις πίεσης ή αναδιάταξης. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και χαλάρωσης των πυελικών μυών, γνωστές ως ασκήσεις Kegel, η σωστή διαφραγματική αναπνοή για την ορθή διαχείριση της ενδοκοιλιακής πίεσης, οι τεχνικές βιοανάδρασης, η επανεκπαίδευση της ούρησης και της αφόδευσης, συγκαταλέγονται ανάμεσα στο θεραπευτικό πλάνο των φυσικοθεραπευτών που έχουν ειδίκευση στο πυελικό έδαφος. Ο δρόμος που θα ακολουθήσει ο φυσικοθεραπευτής εξαρτάται πάντα από την εξατομικευμένη αξιολόγηση κάθε περίπτωσης.
Και μετά από επέμβαση με αφαίρεση του οργάνου που είχε πρόπτωση, η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους είναι σημαντική διότι υπάρχει νέα «χωροταξία» των οργάνων «που έχουν μείνει» και πολλές φορές επηρεάζεται η λειτουργία αυτών. Επίσης, σημαντική είναι και η στήριξη του , ανάλογα με το είδος της επέμβασης της περίπτωσης.
«Αυτό που δεν πρέπει να παραλείπουμε σε όλες τις καταστάσεις υγείας είναι η αναγκαιότητα ενημέρωσης της αξίας της πρόληψης», τονίζει η κ. Μαρσέλλου. «Και στο πυελικό έδαφος αλλά και σε πολλές ιατρικές καταστάσεις, η πρόληψη αποτελεί πάντα την πιο ανώδυνη και αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης. Στην περίπτωση της πρόπτωσης των πυελικών οργάνων, η ενδυνάμωση των μυών της πυέλου κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό ή στην κλιμακτήριο ή σε αιφνίδια διακοπή της εμμήνου ρύσης, όπως σε περιπτώσεις καρκίνου μαστού, αποδεικνύεται σωτήρια».