Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση που πυροδοτήθηκε από τις ρυθμίσεις του Υπουργείου Υγείας (ΦΕΚ Β’ 5131/26.09.2025) σχετικά με τους κανόνες επαναληψιμότητας στις διαγνωστικές εξετάσεις, φέρνει στην επιφάνεια μια χρόνια παθογένεια της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ). Το σύστημα συνταγογράφησης στη χώρα μας λειτούργησε επί δεκαετίες χωρίς ουσιαστικό επιστημονικό έλεγχο, στερούμενο συνέπειας και λογοδοσίας.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαστηριακών Ιατρών (Π.Ο.ΕΡΓ.Ι.) παρεμβαίνει για να αποκαταστήσει την αλήθεια: οι νέοι κανόνες δεν αποτελούν τιμωρητικούς «κόφτες» για τους ασθενείς, αλλά απαραίτητα επιστημονικά αναχώματα απέναντι στην αλόγιστη υπερσυνταγογράφηση.
Από την ασυδοσία στην τεκμηριωμένη ιατρική πράξη
Ορισμένοι κλινικοί ιατροί και συνδικαλιστικοί φορείς επιχειρούν να παρουσιάσουν τις νέες ρυθμίσεις ως εμπόδιο στην πρόσβαση των πολιτών στις εξετάσεις. Πρόκειται για μια παραπλανητική ρητορική. Στην πραγματικότητα, τα μέτρα αυτά αποτελούν —έστω και καθυστερημένα— τα πρώτα βήματα για την εναρμόνιση της ελληνικής πραγματικότητας με τα διεθνώς αποδεκτά πρωτόκολλα ορθής ιατρικής πρακτικής.
Η ορθολογική επανάληψη των εξετάσεων και η ιεράρχηση των αναγκών του ασθενούς δεν συνιστούν «εμπόδιο», αλλά προϋπόθεση για:
- Την αναβάθμιση της ποιότητας της περίθαλψης.
- Την ενίσχυση της ασφάλειας του ασθενούς.
- Την διασφάλιση της επιστημονικής αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων.
Το ψηφιακό αποθετήριο ως εργαλείο διαφάνειας και κλινικής υποστήριξης
Μια κομβική μεταρρύθμιση που χαιρετίζει η Π.Ο.ΕΡΓ.Ι. είναι η ενεργοποίηση του Ψηφιακού Αποθετηρίου Διαγνωστικών Εργαστηριακών Αποτελεσμάτων (ΦΕΚ Β’ 1503/17.03.2026). Η υποχρεωτική καταχώρηση των αποτελεσμάτων προσφέρει πολλαπλά οφέλη:
- Πλήρες Ιστορικό: Ο θεράπων ιατρός αποκτά άμεση πρόσβαση στο εργαστηριακό προφίλ του ασθενούς, εξαλείφοντας τις περιττές επαναλήψεις εξετάσεων που οφείλονταν σε έλλειψη πληροφόρησης.
- Πάταξη της Εικονικής Ζήτησης: Διασφαλίζεται ότι οι εξετάσεις που αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ έχουν όντως διενεργηθεί, περιορίζοντας τη διαφθορά.
- Στοχευμένος Έλεγχος: Ο ΕΟΠΥΥ μπορεί πλέον να ελέγχει την ορθότητα της συνταγογράφησης στη βάση επιστημονικών δεδομένων, αντί να καταφεύγει σε οριζόντιες και άδικες οικονομικές «καμπάνες» (rebate/clawback) κατά των εργαστηρίων.
Το τέλος του μοντέλου «ό,τι γράφεται, εκτελείται»
Η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να πορεύεται με ένα μοντέλο όπου η συνταγογράφηση λειτουργεί χωρίς πλαίσιο και όρια. Η επίκληση της «ελευθερίας της ιατρικής κρίσης» για να δικαιολογηθεί η υπερδιάγνωση και η σπατάλη πόρων είναι αντιεπιστημονική. Αυτή η διοικητική ανεπάρκεια οδηγεί αναπόφευκτα στην οικονομική εξόντωση των εργαστηριακών ιατρών, οι οποίοι καλούνται να «πληρώσουν» την υπέρβαση της δαπάνης που παράγουν άλλοι.
Είναι πολιτικά υποκριτικό να αντιμετωπίζεται η υπέρβαση του προϋπολογισμού στο τέλος της αλυσίδας (εκτέλεση) και όχι στην πηγή της (συνταγογράφηση). Η έντονη αντίδραση ορισμένων κύκλων σε στοιχειώδεις κανόνες ελέγχου γεννά εύλογα ερωτήματα: Επιθυμούν τη διατήρηση ενός συστήματος χωρίς φίλτρα, όπου το κόστος της ασυδοσίας μετακυλίεται μόνιμα στους εργαστηριακούς ιατρούς;
Η ανάγκη για δομικές διορθώσεις στο συνταγολόγιο της ΠΦΥ
Η Π.Ο.ΕΡΓ.Ι. υπενθυμίζει ότι η τρέχουσα οικονομική ασφυξία έχει ρίζες και σε παλαιότερες άστοχες πολιτικές επιλογές. Η ένταξη εξειδικευμένων εξετάσεων (όπως συγκεκριμένες βιταμίνες και ειδικά ανοσολογικά τεστ) στο συνταγολόγιο της ΠΦΥ, χωρίς αύξηση του προϋπολογισμού, διόγκωσε τεχνητά τη δαπάνη. Αυτές οι εξετάσεις δεν ανήκουν στον πυρήνα του προληπτικού ελέγχου (screening).
Παρά τη δέσμευση του νυν Υπουργού Υγείας για αφαίρεση αυτών των εξετάσεων από το συνταγολόγιο της ΠΦΥ, επιλέχθηκαν τελικά ημίμετρα, όπως οι χρονικοί περιορισμοί. Η Ομοσπονδία αναμένει την πλήρη υλοποίηση της κυβερνητικής δέσμευσης, ώστε:
- Να σταματήσει η τεχνητή διόγκωση της δαπάνης.
- Να εφαρμοσθούν πραγματικά τα διαγνωστικά πρωτόκολλα.
- Να υπάρξει συμμετρική ευθύνη και δικαιοσύνη στο σύστημα υγείας.
Η Π.Ο.ΕΡΓ.Ι. παραμένει σταθερή στη διεκδίκηση ενός συστήματος που θα βασίζεται στη λογοδοσία και την επιστημονική εγκυρότητα, προστατεύοντας τόσο τον δημόσιο πόρο όσο και την αξιοπρέπεια του εργαστηριακού ιατρού.