Της Τάνιας Η. Μαντουβάλου
Η καρδιακή ανεπάρκεια έχει πολλές φορές χειρότερη πρόγνωση και από αυτήν του καρκίνου. Δεδομένα από την Αγγλία δείχνουν πως μέσα σε μια δεκαετία έχει καταγραφεί σημαντική αύξηση τόσο στον αριθμό των διαγνώσεων, όσο και στον αριθμό των ατόμων που ζουν με καρδιακή ανεπάρκεια, καθώς αν και η νόσος έχει υψηλή θνησιμότητα, οι ασθενείς αυξάνονται συνεχώς. Στην Ευρώπη εκτιμάται πως οι πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια υπερβαίνουν τα 15 εκατομμύρια άτομα, και η νόσος αποτελεί σε όλο τον δυτικό κόσμο την πρώτη αιτία μη προγραμματισμένης νοσηλείας σε νοσοκομείο, ενώ προκαλεί περίπου 2 εκατ. νοσηλείες ετησίως στην Ευρώπη. Το κόστος της σε 11 χώρες που περιλήφθηκαν σε σημαντική μελέτη υπερέβη το 2012 τα 15 δισ. ευρώ, ενώ κατά τα επόμενα 25 χρόνια εκτιμάται αύξηση των εισαγωγών σε νοσοκομείο, λόγω καρδιακής ανεπάρκειας κατά 50%.
Τα συμπεράσματα για αυτή την καίριας σημασίας νόσο ανήκουν στον γνωστό καρδιολόγο, αντιπρόεδρο του Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων (ΕΚΟΜΕΝ) κ. Δημήτρη Ρίχτερ, ο οποίος επισημαίνει στο DailyPharmaNews, ότι η καρδιακή ανεπάρκεια θα έχει όλο και μεγαλύτερη σημασία κατά τα επόμενα χρόνια. «Πριν από κάποιες δεκαετίες όταν κάποιος πάθαινε έμφραγμα, παρέμενε σε ακινησία στο κρεβάτι για 21 μέρες και όταν σηκωνόταν είχε προβλήματα κινητικότητας. Σήμερα, γίνονται αγγειοπλαστικές στο μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας άμεσα, με αποτέλεσμα να μειώνεται πάρα πολύ η θνησιμότητα, και η νόσος να έχει γίνει χρόνια. Αυτό βέβαια σημαίνει πως αυξάνονται και οι επιπτώσεις της χρόνιας ισχαιμικής καρδιοπάθειας που είναι είτε η συστολική είτε η διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια, προβλήματα που οι καρδιολόγοι αντιμετωπίζουν πολύ συχνά και έχουν πολύ υψηλή θνησιμότητα».
Η χορήγηση βέλτιστης αγωγής μειώνει έως 30% την πιθανότητα νοσηλείας
Από τη στιγμή που ένας ασθενής θα νοσηλευθεί για καρδιακή ανεπάρκεια, η πιθανότητα να χρειασθεί να νοσηλευθεί ξανά μέσα στο επόμενο έτος, είναι πάρα πολύ υψηλή, σημειώνει το διακεκριμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας. «Όπως διατυπώνεται σε πρόσφατη αναφορά του Δικτύου της Πολιτικής στην Καρδιακή Ανεπάρκεια (Heart Failure Policy Network) η χορήγηση της βέλτιστης αγωγής στους ασθενείς θα μπορούσε να οδηγήσει σε 30% μείωση της πιθανότητας νοσηλείας, κάτι το οποίο μπορεί να επιτευχθεί με τη υιοθέτηση ενός συστημικού τρόπου αντιμετώπισης των ασθενών». Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, τα τελευταία περίπου δύο χρόνια στο σύστημα υγείας έχουν κάνει χρήση των υπηρεσιών υγείας πάνω από 110.000 άνθρωποι με διάγνωση καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ κάθε φορά που μπαίνει ένας ασθενής με καρδιακή ανεπάρκεια σε ένα νοσοκομείο, το μέσο κόστος αυτού του επεισοδίου, κυμαίνεται περίπου στα 3.500 ευρώ, αναλόγως της βαρύτητας της κατάστασης. Οι οικονομολόγοι υγείας γνωρίζουν καλά ότι πρόκειται για ένα νόσημα που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τα οικονομικά του συστήματος υγείας. Και όπως λένε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει την καρδιακή ανεπάρκεια από τα υπόλοιπα χρόνια νοσήματα, είναι το γεγονός ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του φορτίου της νόσου από την πλευρά της χρήσης υπηρεσιών υγείας, άρα και του συνεπαγόμενου κόστους για το σύστημα υγείας, μπορεί να αποφευχθεί. Σειρά μελετών μάλιστα από τη διεθνή βιβλιογραφία, δείχνει ότι η σωστή φροντίδα, καθώς επίσης η έγκαιρη και ορθή διαχείριση των ασθενών, έχει πολλαπλά κλινικά αλλά και οικονομικά οφέλη. Το φορτίο της συγκεκριμένης νόσου είναι μεγάλο και όχι αναγνωρισμένο στις πραγματικές του διαστάσεις, στη χώρα μας σύμφωνα με πρόσφατη τοποθέτηση σε διαδικτυακή συζήτηση του κ. Χρήστου Λιονή, Καθηγητή Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Χ. Λιονής: Η Ελλάδα δεν έχει επίσημη εθνική στρατηγική
«H Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, δεν έχει μια επίσημη εθνική στρατηγική και υπάρχει ανάγκη για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης, διασυνδεδεμένης και συντονισμένης φροντίδας, καθώς και αποτελεσματικών μοντέλων, αλλά και εργαλείων που θα διευκολύνουν αυτή τη διασύνδεση και ολοκλήρωση. Επίσης, επισημαίνονται τα ελλείμματα στη χρήση των βιοδεικτών, στην έρευνα πάνω στα μοντέλα αυτά και στη χρήση της τεχνολογίας και των ηλεκτρονικών αρχείων, αλλά και στην εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού, ενώ γίνεται αναφορά και στην αναγκαιότητα καλύτερης αξιολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και στην ανάπτυξη διαδικασιών συστηματικού ελέγχου και αξιολόγησης της απόδοσης».
Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν εξειδικευμένες νοσηλεύτριες για καρδιακή ανεπάρκεια
Αυτό που έχει πολύ μεγάλη σημασία να βελτιώσουμε είναι η τακτική παρακολούθηση των ασθενών, τονίζει ο κ. Ρίχτερ και εξηγεί ότι η καρδιακή ανεπάρκεια, μετά την αρχική αντιμετώπισή της και αφού ο ιατρός έχει κάνει ότι ήταν δυνατό, αντιμετωπίζεται κυρίως συντηρητικά. Αυτό που δυσκολεύει ασθενείς και ιατρούς στην καθημερινότητα, είναι η τακτική παρακολούθηση, το γεγονός ότι απαιτούνται τακτικές επισκέψεις κάθε 15 ημέρες στον ιατρό, ο οποίος ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, εξετάζει το ενδεχόμενο αύξησης της δόσης των φαρμάκων, προσέχει μήπως έχει πέσει η πίεση, μήπως υπάρχει κάποια παρενέργεια, πρέπει δηλαδή να κάνει μικρές αλλαγές, για να πετύχει το στόχο του. Αυτό συνήθως δεν συμβαίνει, καθώς οι περισσότεροι ασθενείς όταν είναι ικανοποιημένοι, δεν επισκέπτονται ξανά τον ιατρό τους και οι γιατροί δεν επιθυμούν να βλέπουν τους ασθενείς τους κάθε 15 ημέρες για μικρές αλλαγές στη θεραπεία. «Στην Αγγλία για να το πετύχουν αυτό, έδωσαν στους γιατρούς κίνητρο, εφόσον ακολουθούσαν πιστά τις κατευθυντήριες οδηγίες και αφιέρωναν χρόνο στη ρύθμιση των ασθενών τους, είχαν ένα επιπλέον bonus. Ενδεχομένως, θα μπορούσε να εφαρμοσθεί και στη χώρα μας ένα παρόμοιο κίνητρο, σύμφωνα με το οποίο εάν οι γιατροί πετύχουν να δίνουν από ένα βαθμό και πάνω την ιδανική αγωγή καρδιακής ανεπάρκειας στους ασθενείς τους, θα έχουν κάποιου είδους ανταπόκριση από το κράτος». Επιπλέον, θα πρέπει να αναφέρουμε, υπογραμμίζει ο κ. Ρίχτερ, ότι στη χώρα μας δεν έχουμε εξειδικευμένες νοσηλεύτριες για ιατρεία καρδιακής ανεπάρκειας, κάτι που δυσκολεύει το δημόσιο σύστημα καταρχήν, αλλά και το ιδιωτικό, καθώς και ότι η μέτρηση των νατριουρητικών πεπτιδίων, μια πολύ χρήσιμη εξέταση αίματος που δείχνει σε ποιο βαθμό πάσχει ένας ασθενής από καρδιακή ανεπάρκεια, δεν αποζημιώνεται από το κράτος.