Η φαρμακευτική κάνναβη δεν είναι πια θέμα ταμπού. Είναι μια θεραπευτική επιλογή που χορηγείται με ιατρική συνταγή και μελετάται συστηματικά. Γύρω της, όμως, κυκλοφορούν ακόμη πολλοί μύθοι.
Από τον Δρ. Δημήτριο Ρηγόπουλο Ειδικό Παθολόγο-Διαβητολόγο *
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει; Πώς χρησιμοποιείται σωστά; Τι ρόλο έχει δίπλα στην υπόλοιπη θεραπεία;
Ας δούμε τι ισχύει, με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.
Μύθος 1: «Η φαρμακευτική κάνναβη είναι μόνο για ασθενείς με καρκίνο»
Η χρήση της σε ασθενείς με καρκίνο είναι ίσως η πιο γνωστή, δεν είναι όμως η μόνη. Στην Ελλάδα, ο γιατρός μπορεί να τη συνταγογραφήσει συμπληρωματικά για:
- χρόνιο πόνο και πόνο από βλάβη των νεύρων (νευροπαθητικό)
- πόνο σε ασθενείς με καρκίνο
- ναυτία και έμετο από τη χημειοθεραπεία
- απώλεια όρεξης και βάρους (καχεξία)
- σπαστικότητα στη σκλήρυνση κατά πλάκας
Μύθος 2: «Οι δραστικές ουσίες της φαρμακευτικής κάνναβης είναι ναρκωτικά»
Οι δύο κύριες δραστικές ουσίες, η τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και η κανναβιδιόλη (CBD), χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική κάνναβη ως θεραπευτικοί παράγοντες, σε καθορισμένη ποσότητα και με ιατρική καθοδήγηση. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο σκοπός, η δόση και το πλαίσιο της χρήσης.
Η CBD δρα χωρίς να προκαλεί μέθη. Η THC ανήκει στις ελεγχόμενες ουσίες, όπως και αρκετά καθιερωμένα φάρμακα: ορισμένα ισχυρά παυσίπονα, αγχολυτικά και υπνωτικά, ορισμένα αντιεπιληπτικά, αλλά και αναισθητικά που χρησιμοποιούνται καθημερινά στα χειρουργεία. Αυτό σημαίνει ότι η συνταγογράφηση και η διάθεσή της ακολουθούν αυστηρότερους κανόνες, ακριβώς για την προστασία του ασθενούς.
Μύθος 3: «Τα έλαια CBD του εμπορίου και η φαρμακευτική κάνναβη είναι το ίδιο»
Η φαρμακευτική κάνναβη είναι φάρμακο: χορηγείται με ιατρική συνταγή, για συγκεκριμένες ενδείξεις και με την παρακολούθηση του γιατρού.
Στην Ελλάδα κυκλοφορεί σε δύο μορφές: ως αποξηραμένος ανθός, που χορηγείται με εισπνοή μέσω ειδικής συσκευής άτμισης, και ως έλαιο για υπογλώσσια χορήγηση, δηλαδή σταγόνες κάτω από τη γλώσσα. Ο γιατρός επιλέγει τη μορφή που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες του κάθε ασθενούς.
Ο ΕΟΦ έχει ξεκαθαρίσει ότι τα δύο είδη προϊόντων ακολουθούν ξεχωριστό ρυθμιστικό πλαίσιο. Τα έλαια CBD που κυκλοφορούν ελεύθερα στο εμπόριο ανήκουν σε άλλη κατηγορία προϊόντων, με διαφορετικό σκοπό και διαφορετικούς κανόνες.
Η φαρμακευτική κάνναβη περιέχει σε καθορισμένες αναλογίες THC και CBD, ανάλογα με το προϊόν. Έτσι ο γιατρός μπορεί να επιλέξει τη σύνθεση που ταιριάζει σε κάθε ασθενή. Για κάθε θεραπευτική χρήση, λοιπόν, η σωστή αφετηρία είναι η συζήτηση με τον γιατρό.
Μύθος 4: «Η φαρμακευτική κάνναβη έχει το ίδιο αποτέλεσμα σε όλους»
Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, και το ίδιο ισχύει για την ανταπόκριση στη θεραπεία. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το σύμπτωμα και την αιτία του, από το προϊόν και από τον ίδιο τον οργανισμό. Ο πόνος, για παράδειγμα, μπορεί να έχει πολύ διαφορετική προέλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τα επιστημονικά δεδομένα το επιβεβαιώνουν: σε μελέτες για τον χρόνιο πόνο, ένα μέρος των ασθενών ωφελείται, ενώ άλλοι ανταποκρίνονται λιγότερο. Η έρευνα εξελίσσεται, με ενθαρρυντικά πρόσφατα αποτελέσματα και σε νέους τομείς, όπως η χρόνια οσφυαλγία, η ημικρανία, οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ελκώδης κολίτιδα, νόσος Crohn) και η δευτεροπαθής αϋπνία, που αποτελούν ακόμη αντικείμενο έρευνας.
Γι’ αυτό η θεραπεία εξατομικεύεται. Ο γιατρός θέτει μαζί με τον ασθενή συγκεκριμένο στόχο, ξεκινά προσεκτικά και επανεκτιμά τακτικά το αποτέλεσμα. Έτσι, κάθε ασθενής βρίσκει τη δική του διαδρομή στη θεραπεία.
…και 3 αλήθειες που αξίζει να γνωρίζετε
Αλήθεια 1: «Ο οργανισμός μας έχει το δικό του σύστημα κανναβινοειδών»
Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα: ένα δίκτυο υποδοχέων και ουσιών που παράγει ο ίδιος και που συμμετέχει στη ρύθμιση λειτουργιών όπως ο πόνος, η όρεξη και ο ύπνος. Τα κανναβινοειδή του φυτού δρουν σε αυτό το σύστημα, και γι’ αυτό μπορούν να επηρεάσουν τα αντίστοιχα συμπτώματα.
Αλήθεια 2: «Η έρευνα για τη φαρμακευτική κάνναβη εξελίσσεται συνεχώς»
Κάθε χρόνο δημοσιεύονται νέες κλινικές μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις, και σε άλλες χώρες η φαρμακευτική κάνναβη χρησιμοποιείται ήδη σε ευρύτερο φάσμα ενδείξεων. Στο Ισραήλ, για παράδειγμα, οι ενδείξεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το σύνδρομο Tourette και τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD). Στη Γερμανία, ο γιατρός μπορεί να τη συνταγογραφήσει σε σοβαρές παθήσεις χωρίς κλειστή λίστα ενδείξεων. Η συνεχής αξιολόγηση των επιστημονικών δεδομένων ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές εφαρμογές και στη χώρα μας.
Αλήθεια 3: «Τα εγκεκριμένα προϊόντα έχουν σταθερή και ελεγμένη σύνθεση»
Τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης παράγονται σύμφωνα με φαρμακευτικά πρότυπα ποιότητας, με σταθερή και ελεγμένη περιεκτικότητα σε κανναβινοειδή. Έτσι ο γιατρός και ο ασθενής γνωρίζουν τι ακριβώς λαμβάνεται, και η θεραπεία μπορεί να ρυθμιστεί με ακρίβεια.
Τι αξίζει να κρατήσουμε
Η φαρμακευτική κάνναβη αξιολογείται με την ίδια σοβαρότητα όπως κάθε άλλη θεραπευτική επιλογή. Το όφελος εξαρτάται από την ένδειξη, το συγκεκριμένο προϊόν και τον ασθενή.
Για τον άνθρωπο που αναζητά ανακούφιση, η σωστή ενημέρωση δίνει χώρο στις δυνατότητες της θεραπείας, εξηγώντας καθαρά και τα όριά της. Η συζήτηση με τον γιατρό ξεκινά από συγκεκριμένα ερωτήματα: ποιο σύμπτωμα θέλουμε να βελτιώσουμε, τι όφελος μπορούμε ρεαλιστικά να περιμένουμε και πότε θα κρίνουμε αν αξίζει να συνεχιστεί η θεραπεία;
Η ουσιαστική ενημέρωση, λοιπόν, αρχίζει όταν αφήνουμε στην άκρη τόσο τον φόβο όσο και τις υπερβολικές προσδοκίες και αντιμετωπίζουμε τη φαρμακευτική κάνναβη όπως κάθε άλλη θεραπευτική επιλογή: με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, τις πραγματικές ενδείξεις και την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
*Δρ. Δημήτριος Ρηγόπουλος MD, MSc, MBA, PhD, SCOPE certified
Στρατιωτικός Ιατρός-Ειδικός Παθολόγος-Διαβητολόγος
Διευθυντής Α’ Παθολογικής Κλινικής 417 ΝΙΜΤΣ