Παρά τη συνολική μείωση των θανάτων στην Ελλάδα το 2023, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Πέμπτη, αποκαλύπτουν μια ανησυχητική και διαχρονική τάση: οι θάνατοι από καρκίνο συνεχίζουν να αυξάνονται και να καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο στη «χαρτογράφηση» της θνησιμότητας.
Τα νεοπλάσματα αποτελούν πλέον τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου στη χώρα μας, με περισσότερους από 30.000 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους μέσα σε έναν χρόνο, ενώ το ποσοστό τους στο σύνολο των θανάτων έχει εκτοξευθεί στο 23,5%, από μόλις 4,1% το 1938.
Πίσω από τους ψυχρούς αριθμούς, διαγράφεται μια σιωπηλή υγειονομική πρόκληση, που εξελίσσεται παράλληλα με τη γήρανση του πληθυσμού και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ανθεκτικότητα του δημόσιου συστήματος υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή:
* Οι θάνατοι κατά το 2023 ανήλθαν σε 128.0971 (64.898 άντρες και 63.199 γυναίκες) παρουσιάζοντας μείωση κατά 9,0% σε σχέση με τους 140.792 θανάτους (70.795 άντρες και 69.997 γυναίκες) που σημειώθηκαν το 2022
* Οι κυριότερες αιτίες θανάτου το 2023 ήταν τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος με 40.812 θανάτους. Ακολουθούν οι θάνατοι από νεοπλάσματα και οι θάνατοι που οφείλονται σε παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, που ανήλθαν σε 30.095 και 12.894, αντίστοιχα.
* Οι θάνατοι από τη νόσο COVID-19 ανήλθαν σε 5.975 (3.131 άνδρες και 2.844 γυναίκες) κατά το 2023. Οι περισσότεροι θάνατοι καταγράφηκαν στην ηλικιακή ομάδα 75 ετών και άνω (4.789 θάνατοι) και ακολουθούν οι ηλικιακές ομάδες 60-74 ετών και 45-59 ετών με 941 και 208 θανάτους, αντίστοιχα. Στην ηλικιακή ομάδα κάτω των 15 ετών καταγράφηκαν 4 θάνατοι από τη νόσο. Η νόσος COVID-19 ήταν η μόνη αιτία θανάτου, όπως αναφέρθηκε στα πιστοποιητικά θανάτου, σε ποσοστό 21,9% των θανάτων από COVID-19 (1.311 θάνατοι), ενώ για το 78,1% (4.664 θάνατοι) υπήρχε αναφορά σε υποκείμενο νόσημα (συννοσηρότητα). Τα κυριότερα υποκείμενα νοσήματα των θανόντων από τη νόσο COVID-19 ήταν τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, τα νεοπλάσματα και οι παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, με ποσοστά 27,9% (1.666 θάνατοι), 18,4% (1.098 θάνατοι) και 6,6% (395 θάνατοι), αντίστοιχα (Πίνακας 5, Γράφημα 5).
* Σε σύγκριση με παλαιότερα έτη, το ποσοστό θανάτων από νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος στο σύνολο των θανάτων, από 10,0% που ήταν το 1938 (πρώτο έτος για το οποίο υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία), ανήλθε σε 25,0% το 1956 (πρώτο μεταπολεμικό έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία) και σε 31,9% το 2023.
Αντίστοιχα, το ποσοστό θανάτων από νεοπλασματικές νόσους από 4,1% το 1938, ανήλθε σε 11,7% το 1956 και σε 23,5% το 2023. Αντίθετα, οι θάνατοι από λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα από 18,4% των θανάτων το 1938 έχουν περιοριστεί σε ποσοστό 2,8% το 2023 (Πίνακας 2, Γράφημα 3). Αξίζει να σημειωθεί πως για τη διαχρονική συγκρισιμότητα των στοιχείων θα πρέπει να συνυπολογιστούν οι αλλαγές στη χρήση της Διεθνούς Στατιστικής Ταξινόμησης των Νόσων.
• Ο αριθμός των θανάτων από αυτοκτονίες, όπως αυτές χαρακτηρίστηκαν από τις Ιατροδικαστικές και Ανακριτικές αρχές, ανήλθε σε 488 το 2023, έναντι 516 το 2022 (μείωση 5,4%). Σημειώνεται ότι, ενδεχόμενες αποκλίσεις από στοιχεία άλλων φορέων μπορεί να οφείλονται σε διαφορετική μεθοδολογία ή άλλους παράγοντες, όπως ανάγκη χρονοβόρου έρευνας από πλευράς ιατροδικαστικών αρχών για τις συνθήκες θανάτου, θάνατοι συνεπεία όψιμων αποτελεσμάτων απόπειρας αυτοκτονίας κ.ά.
* Στα παραπάνω στοιχεία θανάτων δεν περιλαμβάνονται οι θάνατοι προσφύγων/μεταναστών οι οποίοι απεβίωσαν ενώ περνούσαν τα σύνορα, πριν καταγραφούν στη Χώρα, ή πνίγηκαν στα Ελληνικά χωρικά ύδατα.
Οι καταγεγραμμένοι αυτοί θάνατοι ανήλθαν ανά έτος σε 72 το 2018, 62 το 2019, 59 το 2020, 84 το 2021, 122 το 2022 και 121 το 2023.
