Εντείνεται η διεθνής ανησυχία γύρω από τις επιπλοκές του ενέσιμου φαρμάκου GLP-1, για τον διαβήτη τύπου 2, το οποίο χρησιμοποιείται για απώλεια βάρους, καθώς πληθαίνουν οι αναφορές για σοβαρές παρενέργειες και ενδεχόμενες θανατηφόρες επιπλοκές. Σύμφωνα με το βρετανικό φαρμακευτικό site Chemist & Druggist, περισσότεροι από 100 θάνατοι στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν συσχετιστεί με τα σκευάσματα αυτά, ενώ η βρετανική ρυθμιστική αρχή MHRA αναφέρει μόλις 10 επιβεβαιωμένες αναφορές θανάτων που συνδέονται με παγκρεατίτιδα – χωρίς, ωστόσο, να τεκμαίρεται άμεση αιτιολογική σχέση.
Η διαφορά στους αριθμούς οφείλεται σε διαφορετικά κριτήρια καταγραφής: άλλες πηγές εντάσσουν συνολικές αναφορές από τη βάση δεδομένων Yellow Card (όπου η σύνδεση μπορεί να είναι έμμεση ή συμπτωματική), ενώ κάποιες συμπεριλαμβάνουν και χρήση για διαβήτη, πέραν της παχυσαρκίας. Ταυτόχρονα, πρόσφατες έρευνες από τον Καναδά και τις ΗΠΑ αναδεικνύουν τον κίνδυνο για σοβαρά γαστρεντερικά προβλήματα, με δεκάδες καταγεγραμμένες επιπλοκές.
Μπροστά στην αβεβαιότητα, η MHRA ξεκινά γενετική μελέτη μέσω του Yellow Card Biobank για να διαπιστώσει κατά πόσο το προφίλ κάθε ασθενή ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο. Η επιστημονική κοινότητα καλείται να απαντήσει στα κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά: ποια είναι η πραγματική έκταση των κινδύνων, ποιοι πληθυσμοί διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και πώς μπορεί να εξασφαλιστεί ασφαλής πρόσβαση σε θεραπείες που υπόσχονται σημαντικά οφέλη, αλλά ενδέχεται να κρύβουν και σοβαρούς κινδύνους.
Ιndependent Οι ενέσεις αδυνατίσματος συνδέονται με εκατοντάδες περιστατικά απειλητικών για τη ζωή παρενεργειών και με 10 θανάτους.
Οι ρυθμιστική αρχή φαρμάκων του Ηνωμένου Βασιλείου (MHRA) έχει εκφράσει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις δημοφιλείς ενέσεις απώλειας βάρους, καθώς καταγράφονται εκατοντάδες περιστατικά οξείας και χρόνιας παγκρεατίτιδας – μιας επικίνδυνης φλεγμονής του παγκρέατος – και συνολικά 10 θάνατοι.
Η Υπηρεσία Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγειονομικής Περίθαλψης (MHRA) ερευνά επί του παρόντος 294 περιστατικά ασθενών που εμφάνισαν παγκρεατίτιδα μετά τη λήψη των φαρμάκων τιρζεπατίδη (δραστικό συστατικό του Mounjaro) και σεμαγλουτίδη (που περιέχεται στα Ozempic και Wegovy).
Παρόλο που δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης σύνδεση μεταξύ των φαρμάκων και των παθήσεων, οι αρχές εκφράζουν την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες, εν μέσω φόβων ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τις μακροπρόθεσμες παρενέργειες των συγκεκριμένων θεραπειών. Τα φάρμακα GLP-1, πέρα από την παχυσαρκία, χρησιμοποιούνται και για τον έλεγχο του διαβήτη τύπου 2.
Η ανακοίνωση της MHRA έρχεται λίγες ημέρες αφότου το Mounjaro άρχισε να διατίθεται σε ιατρεία του NHS στην Αγγλία, ενώ τα Ozempic και Wegovy μπορούν επίσης να χορηγηθούν μέσω παραπομπής για διαχείριση βάρους. Τα Mounjaro και Wegovy διατίθενται και με ιδιωτική συνταγογράφηση μέσω διαδικτύου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 1,5 εκατομμύριο πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου — περίπου το 4% των νοικοκυριών — λαμβάνουν σήμερα ενέσεις απώλειας βάρους, με τη χρήση τους να αυξάνεται ραγδαία. Ο επικεφαλής ιατρός του NHS, Sir Stephen Powis, ανέφερε πως ενδέχεται να εξελιχθούν στα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα.
Ο Δρ. Simon Cork, καθηγητής φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin, σχολίασε ότι οι κίνδυνοι παγκρεατίτιδας ήταν ελάχιστοι στις κλινικές δοκιμές, αλλά τόνισε ότι η ευρεία, πλέον, χρήση τους από τον γενικό πληθυσμό (κυρίως μέσω ιδιωτικής πρόσβασης) αυξάνει αριθμητικά και τις σπάνιες παρενέργειες. Παρόλα αυτά, υπογράμμισε πως οι κίνδυνοι που συνδέονται με την παχυσαρκία παραμένουν πολύ σοβαρότεροι.
«Για την πλειοψηφία των ανθρώπων, τα φάρμακα αυτά είναι ασφαλή και αποτελεσματικά για την απώλεια βάρους. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό θα εμφανιστούν σημαντικές παρενέργειες — και για αυτό είναι κρίσιμη η παρακολούθηση από γιατρούς», σημείωσε.
Μία από τις περιπτώσεις πιθανών παρενεργειών είναι αυτή της Julie Bishop, 55 ετών, η οποία διαγνώστηκε με οξεία παγκρεατίτιδα αφότου ξεκίνησε το Mounjaro για να χάσει βάρος. Αν και δεν υπάρχει επίσημη σύνδεση, η ίδια απευθύνει προειδοποίηση σε όσους σκέφτονται να ξεκινήσουν τη θεραπεία:
«Νομίζω πως θα βοηθούσε αν εξηγούνταν στους ασθενείς η σημασία των οργάνων όπως το πάγκρεας και πόσο σοβαρή μπορεί να είναι η βλάβη από μια τέτοια παρενέργεια. Θα σκεφτόμουν να το ξαναπάρω, αλλά μόνο μέσω του NHS και με σωστή παρακολούθηση.»
Τα δεδομένα της MHRA
Τα δεδομένα της MHRA προέρχονται από αναφορές ιατρικών περιστατικών ύστερα από χρήση φαρμάκων GLP-1, όμως πρόκειται για ένα εθελοντικό σύστημα, πράγμα που σημαίνει ότι τα πραγματικά περιστατικά ενδέχεται να είναι περισσότερα από όσα καταγράφονται επίσημα.
Η MHRA ξεκινά μελέτη σε συνεργασία με την Genomics England και το πρόγραμμα Yellow Card Biobank, με στόχο να διαπιστωθεί αν η εμφάνιση παγκρεατίτιδας σχετίζεται με γενετική προδιάθεση. Η επικεφαλής ασφαλείας του οργανισμού, δήλωσε πως σχεδόν το ένα τρίτο των παρενεργειών από φάρμακα θα μπορούσε να προβλεφθεί με γενετικό έλεγχο, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες ενδέχεται να κοστίζουν στο NHS πάνω από 2,2 δισ. λίρες τον χρόνο σε νοσηλείες.
Πρόσφατη πανεπιστημιακή μελέτη στον Καναδά βρήκε ότι οι χρήστες τέτοιων ενέσεων ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για «σοβαρά γαστρεντερικά προβλήματα», όπως φλεγμονή του παγκρέατος. Ο επικεφαλής της έρευνας, Mohit Sodhi, σημείωσε πως, παρότι τα περιστατικά είναι σπάνια, οι πιθανές παρενέργειες πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.
Ο Εθνικός Οργανισμός NICE (National Institute for Health and Care Excellence) περιλαμβάνει την παγκρεατίτιδα στον κατάλογο πιθανών παρενεργειών του Mounjaro και το συστήνει σε συνδυασμό με δίαιτα και σωματική άσκηση για τη διαχείριση της παχυσαρκίας, ενώ εκπρόσωπος της φαρμακοβιομηχανίας Lilly, που παράγει το Mounjaro, δήλωσε ότι η ασφάλεια των ασθενών αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, τονίζοντας ότι οι παρενέργειες μπορούν να οφείλονται και σε προϋπάρχουσες καταστάσεις υγείας.