Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάφερε να παρουσιάσει μέσα σε τρεις μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων της το σχέδιο της ΕΕ για τα κρίσιμα φάρμακα, ωστόσο η πρόταση της δίχασε τα κράτη μέλη, τους κοινοτικούς αξιωματούχους και τους αρμόδιους φορείς. Το Βέλγιο που θεωρείται ο αρχιτέκτονας και πλέον ένθερμος υποστηρικτής ενός ευρωπαϊκού σχεδίου για την αντιμετώπιση των χρόνιων ελλείψεων φαρμάκων, θεωρεί απογοητευτική την πολυαναμενόμενη πρόταση της ΕΕ.
Ο υπουργός Υγείας του Βελγίου ήταν κατηγορηματικός ότι η πρόταση «δεν ανταποκρίνεται στη σοβαρότητα» της κρίσης εφοδιασμού της Ευρώπης. «Δεν υπάρχει η επείγουσα ανάγκη που απαιτείται για τη διασφάλιση της υγειονομικής περίθαλψης και της ασφάλειάς μας», δήλωσε στο Politico ο Φρανκ Βαντενμπρούκε, ο οποίος είναι επίσης αναπληρωτής πρωθυπουργός του Βελγίου.
Αν και αναγνώρισε ότι στην πράξη είναι ένα «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός», πρόσθεσε ότι «η προτεινόμενη χρηματοδότηση είναι ανεπαρκής και δεν υπάρχει κοινή στρατηγική για τη συγκέντρωση βασικών φαρμάκων». Το Βέλγιο ζήτησε το σχέδιο να χρηματοδοτηθεί εν μέρει από την αμυντική στρατηγική της Ευρώπης αλλά η πρότασή του δεν έγινε αποδεκτή. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Βαντενμπρούκε ήταν αυτός που το 2023 πρότεινε τη θέσπιση νέου πλαισίου της ΕΕ για τα κρίσιμα φάρμακα και η πρότασή του έγινε τότε ομόφωνα δεκτή από τα κράτη μέλη της Ένωσης.
Αξιωματούχος της Επιτροπής, ο οποίος μίλησε ανώνυμα, είπε στο Politico: «Προσωπικά πιστεύω ότι η πρόταση είναι αρκετά αδύναμη και μπορεί να μην φέρει πραγματικά καμία αλλαγή ή κίνητρο για τη βελτίωση των εξαρτήσεων και τη διαχείριση των τρωτών σημείων σε κρίσιμα φάρμακα».
Για άλλους παρατηρητές, ωστόσο, το σχέδιο της Επιτροπής είναι μια ευπρόσδεκτη λύση για μακροχρόνια ζητήματα που οδήγησαν την παραγωγή φαρμάκων σε τρίτες χώρες και θα βοηθήσει στην ανοικοδόμηση ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού και στη βελτίωση της πρόσβασης όχι μόνο σε κρίσιμα φάρμακα αλλά και σε νέα φάρμακα υψηλής τιμής, όπως φάρμακα για σπάνιες ασθένειες.
Ο Φαρμακευτικός Όμιλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εκπροσωπεί κοινοτικούς φαρμακοποιούς, εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την πρόταση και ανέφερε ότι το σχέδιο «στοχεύει στην αντιμετώπιση των περισσότερων και βαθύτερων αιτιών των ελλείψεων» και θα βοηθήσει στη βελτιστοποίηση των εθνικών αποθεμάτων. Θετικά διακείμενοι είναι και οι σύλλογοι των καρκινοπαθών. Η μη κερδοσκοπική Ένωση Ευρωπαϊκών Συνδέσμων για τον Καρκίνο επαίνεσε την πρόταση για τις κοινές προμήθειες. «Ο νόμος μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή ελλείψεων και μπορεί να μειώσει τις τιμές για όλα τα κράτη μέλη, καθιστώντας τις μικρότερες αγορές πιο ελκυστικές για τις φαρμακευτικές εταιρείες και διασφαλίζοντας δικαιότερη πρόσβαση για όλους τους ασθενείς», ανέφερε συγκεκριμένα.
Τι περιλαμβάνει ο νόμος για τα κρίσιμα φάρμακα
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κομισιόν πρότεινε μια γενική αναθεώρηση των κανόνων για τις προμήθειες, ώστε οι χώρες να μην επιλέγουν απλώς το φθηνότερο διαθέσιμο φάρμακο, αλλά να συνάπτουν συμβάσεις με βάση την ασφάλεια του εφοδιασμού. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για κοινές προμήθειες από χώρες ή από την Επιτροπή για λογαριασμό τους, και αυτές εκτείνονται πέρα από τα καθημερινά κρίσιμα φάρμακα σε νεότερες και ακριβότερες θεραπείες όπως τα αντικαρκινικά φάρμακα και τα αντιμικροβιακά.
Προβλέπει επίσης πίστωση 88,5 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό της Επιτροπής για την περίοδο 2021-2027 και δίνει στις χώρες μεγαλύτερη ελευθερία να επενδύσουν στην παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων. Παράλληλα καθιστά σαφές ότι τα μέτρα για την προστασία των προμηθειών μιας χώρας δεν πρέπει να βλάπτουν τις προμήθειες μιας άλλης, ειδικά όταν οι χώρες απαιτούν από τις εταιρείες να διατηρούν αποθέματα έκτακτης ανάγκης ενός προϊόντος.
«Ο νόμος για τα κρίσιμα φάρμακα διασφαλίζει ότι οι ασθενείς της ΕΕ έχουν πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται, όταν και όπου τα χρειάζονται σε προσιτή τιμή. Στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο, αυτό έχει γίνει ακόμη μεγαλύτερη προτεραιότητα», είπε στα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ο Επίτροπος Υγείας Όλιβερ Βάρχελι ο οποίος παρουσίασε το σχέδιο μέσα στην προθεσμία των 100 ημερών που είχε ορίσει η επικεφαλής της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.