Από τον Τάκη Μαραλέτο
Ο Παύλος Γερουλάνος δημοσιοποίησε μια λίστα με 100 έργα μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται 12 παρεμβάσεις στον τομέα της Υγείας, οι οποίες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, απεντάχθηκαν ή τροποποιήθηκαν κατά τις αναθεωρήσεις του «Ελλάδα 2.0». Οι περιπτώσεις δεν είναι όλες ίδιες. Σε ορισμένα έργα αναφέρεται ανάκληση, ενώ σε άλλα καταγράφονται μειώσεις στόχων ή αλλαγές στο φυσικό αντικείμενο.
Το βασικό ερώτημα που προκύπτει, είναι αν οι παρεμβάσεις που περιορίστηκαν ή αφαιρέθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα συνεχιστούν με άλλη χρηματοδότηση και αν θα διατηρήσουν την αρχική τους έκταση.
Η προθεσμία του Ταμείου Ανάκαμψης
Η 31η Αυγούστου 2026 είναι η καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση των οροσήμων και των στόχων που συνδέονται με τη χρηματοδότηση από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ημερομηνία αφορά την ολοκλήρωση των έργων και των μεταρρυθμίσεων που χρηματοδοτούνται από το RRF και δεν σημαίνει ότι όλες οι διοικητικές ή δημοσιονομικές διαδικασίες πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί την ίδια ημέρα.
Τα κράτη-μέλη μπορούν να υποβάλουν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ οι τελικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορούν να πραγματοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει από τις κυβερνήσεις να διατηρήσουν στα εθνικά σχέδια μόνο τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που μπορούν να ολοκληρωθούν εντός του διαθέσιμου χρόνου.
Το πλαίσιο αυτό ναι μεν εξηγεί γιατί τα εθνικά σχέδια αναθεωρούνται. Αλλά δεν εξηγεί από μόνο του τεκμηριωμένα το λόγο για τον οποίο αφαιρέθηκε ή τροποποιήθηκε κάθε συγκεκριμένο έργο Υγείας.
Ο εξοπλισμός των νοσοκομείων
Στον τομέα του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Στη λίστα που δημοσιοποίησε ο Παύλος Γερουλάνος αναφέρεται η ανάκληση έργου της ΕΚΑΠΥ για την προμήθεια εξοπλισμού στα νοσοκομεία, με αρχικό προϋπολογισμό 80 εκατ. ευρώ.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί, ωστόσο, αν το συγκεκριμένο έργο μεταφέρθηκε σε άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο, αν περιορίστηκε το φυσικό του αντικείμενο ή αν μέρος του παραμένει σε ισχύ μέσω άλλης παρέμβασης.
Παράλληλα, στο «Ελλάδα 2.0» παραμένει ξεχωριστό έργο για την αναβάθμιση του ιατρικού εξοπλισμού της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και των μονάδων διαχείρισης χρόνιων παθήσεων. Σύμφωνα με την επίσημη σελίδα του προγράμματος, ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται περίπου στα 61 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης φτάνει περίπου τα 49,8 εκατ. ευρώ.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται παρεμβάσεις εξοπλισμού στην Υγεία. Δεν επιβεβαιώνουν όμως, ότι το αρχικό σχέδιο για τον εξοπλισμό των νοσοκομείων υλοποιείται στο σύνολό του.
Ο ΕΟΔΥ και οι δράσεις πρόληψης
Η επίσημη σελίδα του «Ελλάδα 2.0» περιγράφει το έργο λειτουργικής αναδιοργάνωσης του ΕΟΔΥ ως παρέμβαση που περιλαμβάνει υποδομές ασφάλειας πληροφοριών και επιχειρησιακής συνέχειας, πιστοποιήσεις ποιότητας, εκπαιδευτικές δράσεις και εργαστηριακές υποδομές βιοασφάλειας. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου εμφανίζεται περίπου στα 33,5 εκατ. ευρώ, με προγραμματισμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης την 31η Μαΐου 2026.
Η αναφορά περί απένταξης του έργου περιλαμβάνεται στη λίστα που δημοσιοποίησε ο Παύλος Γερουλάνος. Για να αποσαφηνιστεί η τελική τύχη του, απαιτείται η δημοσιοποίηση της σχετικής διοικητικής απόφασης ή άλλου επίσημου εγγράφου που να περιγράφει την αλλαγή, καθώς και τυχόν πρόβλεψη για εναλλακτική χρηματοδότηση.
Ανάλογη είναι η εικόνα και για την πρωτογενή πρόληψη. Η επίσημη σελίδα του προγράμματος αναφέρει χρηματοδότηση περίπου 6,77 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό περίπου 8,4 εκατ. ευρώ. Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται και η αναφορά στην αφαίρεση έργου που αφορούσε κινητές μονάδες μαστογραφίας.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η συγκεκριμένη παρέμβαση ακυρώνεται, περιορίζεται ή μεταφέρεται σε άλλο πρόγραμμα.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει αύξηση των πόρων για το πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων «Προλαμβάνω». Η ανακοίνωση αυτή, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι όλες οι δράσεις που αφαιρέθηκαν από το «Ελλάδα 2.0» αντικαθίστανται με ισοδύναμο φυσικό αντικείμενο.
Οι μειώσεις στους στόχους
Στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, η λίστα του Παύλου Γερουλάνου αναφέρει μείωση του στόχου για την κατάρτιση επαγγελματιών από 10.000 σε 6.172. Για τις μονάδες διαχείρισης χρόνιων νοσημάτων, αναφέρεται περιορισμός του αριθμού των Κέντρων Υγείας από 312 σε 156.
Στα απογευματινά χειρουργεία, ο αναθεωρημένος στόχος αναφέρεται ως τουλάχιστον 20.000 επεμβάσεις, από τις οποίες 8.000 αφορούν ασθενείς που βρίσκονται σε αναμονή για περισσότερους από οκτώ μήνες.
Οι αλλαγές αυτές δεν συνιστούν κατ’ ανάγκη πλήρη απένταξη των αντίστοιχων παρεμβάσεων. Συνιστούν, όμως, περιορισμό των ποσοτικών δεσμεύσεων σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Στον προσωπικό γιατρό, σύμφωνα με τη λίστα, έχουν αφαιρεθεί αναφορές σε καθολική εγγραφή, πλήρη πληθυσμιακή κάλυψη και υποχρεωτικές παραπομπές. Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει με σαφήνεια αν πρόκειται για αλλαγή πολιτικής ή για τροποποίηση του οροσήμου που συνδέεται με τη χρηματοδότηση.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η αλλαγή ενός οροσήμου δεν ταυτίζεται με την κατάργηση μιας μεταρρύθμισης. Παράλληλα, όμως, η αφαίρεση συγκεκριμένων δεσμεύσεων από το αναθεωρημένο σχέδιο περιορίζει τη δυνατότητα να αξιολογηθεί η εφαρμογή τους με βάση τους αρχικούς στόχους.
Η κυβερνητική θέση
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές συνδέονται με την ανάγκη ολοκλήρωσης των έργων εντός των αυστηρών προθεσμιών του RRF.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης έχει δηλώσει ότι έργα τα οποία δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εγκαίρως θα μεταφερθούν σε άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα, ώστε να συνεχιστούν οι αντίστοιχες επενδύσεις.
Η θέση αυτή αφορά γενικά τα έργα που απεντάσσονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Μένει να αποδειχθεί όμως, ότι έχει ήδη εξασφαλιστεί εναλλακτική χρηματοδότηση για καθεμία από τις 12 παρεμβάσεις Υγείας.
Για να επιβεβαιωθεί ότι ένα συγκεκριμένο έργο συνεχίζεται, θα πρέπει να είναι γνωστό σε ποιο πρόγραμμα μεταφέρεται, ποιος είναι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ποιος φορέας έχει την ευθύνη και αν διατηρείται το αρχικό φυσικό αντικείμενο.
Μέχρι στιγμής, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν παρέχουν αυτή την εικόνα για όλες τις περιπτώσεις.
Οι διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις
Η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τις απεντάξεις και τις μειώσεις στόχων ως υποχώρηση από τις αρχικές δεσμεύσεις και ως περιορισμό της μεταρρυθμιστικής φιλοδοξίας για το ΕΣΥ.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις αλλαγές ως αναγκαία προσαρμογή στην τελική φάση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού με αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Η προθεσμία του RRF αποτελεί δεδομένο, δεν εξηγεί όμως χωρίς πρόσθετα στοιχεία κάθε αλλαγή που αφορά τις παρεμβάσεις Υγείας.
Η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται στο αν οι αλλαγές αφορούν αποκλειστικά τη χρηματοδοτική πηγή και το χρονοδιάγραμμα ή αν οδηγούν σε μικρότερο εύρος των παρεμβάσεων που θα υλοποιηθούν τελικά.
Τι μένει να αποσαφηνιστεί
Η έξοδος ενός έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ακυρώνεται. Η πραγματική σημασία της αλλαγής θα κριθεί από το αν υπάρχει εναλλακτική χρηματοδότηση, αν διατηρείται το αρχικό φυσικό αντικείμενο και αν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Για κάθε μία από τις 12 περιπτώσεις χρειάζεται να αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για πλήρη απένταξη, μείωση στόχου ή αλλαγή φυσικού αντικειμένου. Παράλληλα, πρέπει να γίνει γνωστό ποια επίσημη απόφαση ή ποιο αναθεωρημένο ορόσημο τεκμηριώνει την αλλαγή, ποιο μέρος του έργου έχει ήδη υλοποιηθεί και από πού θα προέλθουν οι πόροι για τη συνέχεια.
Η τελική αποτίμηση θα κριθεί από το ύψος της απορρόφησης, καθώς και από το αν οι παρεμβάσεις που σχεδιάστηκαν το 2021 θα υλοποιηθούν τελικά στο σύνολο τους στα νοσοκομεία, στα Κέντρα Υγείας, στις υπηρεσίες πρόληψης και στην καθημερινότητα των ασθενών.