Μια επαναστατική εξέλιξη στην αντιμετώπιση του διαβήτη υπόσχεται ένα νέο πολυμερές τζελ, το οποίο κατάφερε να διοχετεύσει ινσουλίνη μέσω του δέρματος Μια επαναστατική εξέλιξη στην αντιμετώπιση του διαβήτη υπόσχεται ένα νέο πολυμερές τζελ, το οποίο κατάφερε να διοχετεύσει ινσουλίνη μέσω του δέρματος σε δοκιμές με ζώα εργαστηρίου. Η ανακάλυψη αυτή, αν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους, ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για μια καθημερινότητα χωρίς ενέσεις για εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Για πολλούς ανθρώπους με διαβήτη, η ρύθμιση του σακχάρου απαιτεί καθημερινές, συχνά επώδυνες ενέσεις ινσουλίνης. Ωστόσο, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων ανέπτυξε ένα τζελ βασισμένο σε πολυμερή, το οποίο προσφέρει μια μη επεμβατική εναλλακτική. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature*, το τζελ ομαλοποίησε τα επίπεδα σακχάρου σε ζώα εργαστηρίου (διαβητικά ποντίκια και χοίρους) μέσα σε μόλις μία έως δύο ώρες από την εφαρμογή, διατηρώντας τα σε φυσιολογικά επίπεδα για περίπου 12 ώρες.
Η «έξυπνη» τεχνολογία πίσω από τη διαδερμική χορήγηση
Η ταχύτητα και η διάρκεια δράσης του τζελ είναι συγκρίσιμες με εκείνες της «βασικής» (basal) ινσουλίνης, η οποία σταθεροποιεί το σάκχαρο μεταξύ των γευμάτων και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ο Suchetan Pal, αναπληρωτής καθηγητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Bhilai της Ινδίας, χαρακτήρισε το τζελ «mechanistically elegant», αν και τόνισε ότι παραμένει σε πειραματικό στάδιο.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη διαδερμική χορήγηση ινσουλίνης είναι η κερατοειδής στοιβάδα, το εξωτερικό στρώμα του ανθρώπινου δέρματος. Παρόλο που έχει πάχος μόλις 10 έως 15 μικρόμετρα, λειτουργεί ως μια σχεδόν αδιαπέραστη ασπίδα για μεγάλα πρωτεϊνικά μόρια, όπως η ινσουλίνη.
Η ερευνητική ομάδα ξεπέρασε αυτό το εμπόδιο σχεδιάζοντας ένα πολυμερές (ονομαζόμενο OP) που ανταποκρίνεται στις μεταβολές του pH:
1. Προσκόλληση: Στην επιφάνεια του δέρματος, όπου το περιβάλλον είναι όξινο (pH 5), το πολυμερές αποκτά θετικό φορτίο και προσκολλάται στα λιπαρά οξέα του δέρματος.
2. Διείσδυση: Καθώς προχωρά προς τις βαθύτερες στοιβάδες, όπου το pH είναι ουδέτερο (περίπου 7), το πολυμερές μεταπίπτει σε ουδέτερη κατάσταση. Αυτό του επιτρέπει να διαχέεται μέσω των λιπιδίων, μεταφέροντας μαζί του την ινσουλίνη, η οποία κανονικά θα παρέμενε «εγκλωβισμένη» στην επιφάνεια.
Ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε ζώα εργαστηρίου
Οι εργαστηριακές δοκιμές επιβεβαίωσαν ότι το σύμπλεγμα OP-ινσουλίνης διαπερνά όλα τα στρώματα του δέρματος. Σε ζώα εργαστηρίου (μύες), μία μόνο εφαρμογή επανέφερε τη γλυκόζη σε φυσιολογικά επίπεδα μέσα σε μία ώρα.
Ακόμη πιο σημαντικά ήταν τα ευρήματα σε μικροσκοπικούς χοίρους, των οποίων το δέρμα προσομοιάζει σημαντικά στο ανθρώπινο. Εκεί, το τζελ λειτούργησε αποτελεσματικά με πολύ χαμηλότερη δόση (7,25 U/kg), χωρίς να προκαλέσει ερεθισμούς ή φλεγμονές μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση.
Προκλήσεις και το μέλλον της έρευνας
Παρά την αισιοδοξία, υπάρχουν ακόμα σημαντικά βήματα πριν το τζελ φτάσει στα φαρμακεία:
· Ανθρώπινη μεταβλητότητα: Το ανθρώπινο δέρμα διαφέρει σε πάχος, περιεκτικότητα σε λίπος και pH από άτομο σε άτομο.
· Ακρίβεια δόσης: Η ποσότητα ινσουλίνης που απορροφάται πρέπει να ελέγχεται με απόλυτη ακρίβεια, καθώς η υπερβολική δόση μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη υπογλυκαιμία.
· Μακροχρόνια τοξικότητα: Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Youqing Shen από το Πανεπιστήμιο Zhejiang της Κίνας, επισημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί η ασφάλεια της μακροχρόνιας χρήσης του πολυμερούς στον άνθρωπο.
Πέρα από την ινσουλίνη: Μια νέα πλατφόρμα θεραπείας
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για τη χορήγηση άλλων φαρμάκων, όπως οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 (π.χ. σεμαγλουτίδη/Ozempic), που χρησιμοποιούνται ευρέως για τον διαβήτη και την παχυσαρκία.
Εάν τα αποτελέσματα μεταφραστούν επιτυχώς στον άνθρωπο, το τζελ ινσουλίνης θα μπορούσε να βελτιώσει δραματικά τη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία, μειώνοντας το ψυχολογικό και πρακτικό βάρος της διαχείρισης της νόσου. Το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει εκτενείς προκλινικές μελέτες ασφάλειας και, τελικά, την έναρξη κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους.