Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Έχετε παρατηρήσει ότι το παιδί σας αμφισβητεί συνεχώς τους κανόνες, τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο; Είναι συχνά θυμωμένο, υπερβολικά εύθικτο και τείνει να κατηγορεί τους άλλους για τα δικά του λάθη;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται η Εναντιωματική Προκλητική Διαταραχή (ΕΠΔ), μια διαταραχή που επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο το παιδί διαχειρίζεται τα όρια και τις σχέσεις του με τους γύρω του.
Η Εναντιωματική Προκλητική Διαταραχή αποτελεί μία από τις πιο συχνές διαταραχές συμπεριφοράς που εκδηλώνονται στην παιδική ηλικία. Συχνά συνυπάρχει και με άλλες διαταραχές όπως η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και οι Διαταραχές της Διάθεσης (κατάθλιψη ή άγχος).
Τα παιδιά που παρουσιάζουν αυτή τη διαταραχή τείνουν να αμφισβητούν τους κανόνες, να αντιδρούν έντονα απέναντι σε πρόσωπα εξουσίας —όπως γονείς και εκπαιδευτικούς— και να εκδηλώνουν συχνά προκλητική ή εχθρική συμπεριφορά προς τους γύρω τους.
Η κατανόηση αυτής της συμπεριφοράς είναι κρίσιμη για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν το παιδί σωστά και να μειώσουν τις συγκρούσεις στο σπίτι και το σχολείο.
Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα
Τα συμπτώματα της Εναντιωματικής Προκλητικής Διαταραχής συνήθως εμφανίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, γύρω στην ηλικία των 8 ετών. Ωστόσο, η διαταραχή μπορεί να αναπτυχθεί και κατά την εφηβεία και σε ορισμένες περιπτώσεις να επιμείνει και στην ενήλικη ζωή.
Σύμφωνα με τους ειδικούς ψυχικής υγείας, για να διαγνωστεί ένα παιδί με εναντιωματική προκλητική διαταραχή, θα πρέπει να εκδηλώσει τουλάχιστον 4 από τα ακόλουθα συμπτώματα, που θα επιμένουν για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών:
•”Δοκιμάζει” τα όρια των ενηλίκων μέσω προκλητικών δηλώσεων.
• Αμφισβητεί συχνά τους κανόνες που θέτουν τα πρόσωπα εξουσίας ( γονείς, εκπαιδευτικοί, κ.ά).
• Έχει σκοπίμως προκλητική ή εχθρική συμπεριφορά προς τους γύρω του.
• Κατηγορεί συχνά τους άλλους για τα λάθη ή την κακή συμπεριφορά του.
• Είναι συχνά εύθικτο ή ενοχλείται εύκολα από τους άλλους.
• Είναι συχνά θυμωμένο και εκδικητικό προς τους άλλους.
• Εμπλέκεται συχνά σε καυγάδες με ενήλικες.
• Όταν είναι αναστατωμένο πληγώνει τους άλλους.
• Χάνει εύκολα την ψυχραιμία του.
• Χρησιμοποιεί ψέματα για να γίνει πιστευτό.
Τα περισσότερα παιδιά αλλά και έφηβοι, σε κάποια στιγμής της ζωής τους μπορεί να εκδηλώσουν αντίδραση και ανυπακοή απέναντι στους κανόνες που θέτουν οι ενήλικες, κάτι που δεν δημιουργεί ανησυχία όταν πρόκειται για περιστασιακή συμπεριφορά.
Αν όμως αυτή η συμπεριφορά είναι συστηματική, σε σημείο να επηρεάζει την καθημερινή του ζωή, τις σχέσεις με τους γονείς, τους δασκάλους και τους συνομηλίκους, τότε είναι σημαντικό να ζητηθεί η γνώμη του ειδικού για αξιολόγηση, διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση.