Αντιδράσεις από τον φαρμακευτικό κλάδο

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να εξετάζει σοβαρά την επαναφορά ενός αμφιλεγόμενου σχεδίου για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, βασίζοντάς τες σε επίπεδα τιμολόγησης που ισχύουν σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες. Σύμφωνα με δύο πηγές από τον χώρο της φαρμακευτικής βιομηχανίας, οι οποίες ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, η ιδέα αυτή συζητείται σε κυβερνητικό επίπεδο, χωρίς ακόμη να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.

Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη

Η πρόταση εντάσσεται στο πλαίσιο των προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ να περιορίσει τις δαπάνες για φάρμακα, σε μια αγορά όπου οι ΗΠΑ καταγράφουν σταθερά τις υψηλότερες τιμές διεθνώς – έως και τρεις φορές πάνω από αυτές που καταβάλλονται σε άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η πολιτική αυτή πιθανότατα θα υλοποιηθεί μέσω του Κέντρου Καινοτομίας των Ομοσπονδιακών Υπηρεσιών Medicare και Medicaid (CMMI), το οποίο διαχειρίζεται πιλοτικά προγράμματα τιμολόγησης και υγειονομικής περίθαλψης. Παρότι το σχέδιο δεν έχει επισήμως ανακοινωθεί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι φέρεται να έχουν ενημερώσει εμπλεκόμενους φορείς ότι εξετάζουν τη δυνατότητα πιλοτικής εφαρμογής του.

Η επαναφορά της λεγόμενης «διεθνούς αναφοράς τιμολόγησης» αποτελεί εδώ και χρόνια πάγια επιδίωξη της αμερικανικής κυβέρνησης, με σκοπό την εξοικονόμηση δισεκατομμυρίων δολαρίων για τους φορολογούμενους. Το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής θητείας του, ο Τραμπ είχε προτείνει ένα αντίστοιχο πρόγραμμα, το οποίο όμως εμποδίστηκε νομικά από τα δικαστήρια, παρά τις προβλέψεις για εξοικονόμηση 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε βάθος επταετίας.

Η ιδέα βρίσκει σφοδρή αντίσταση από την πλευρά της φαρμακοβιομηχανίας. Εκπρόσωποι του κλάδου τη θεωρούν «υπαρξιακή απειλή» τόσο για τις ίδιες τις εταιρείες όσο και για την καινοτομία στον τομέα των βιοεπιστημών στις ΗΠΑ. Παράλληλα, προειδοποιούν ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές αναταράξεις στην ευρύτερη αγορά της υγειονομικής περίθαλψης.

Ο ισχυρός εμπορικός όμιλος PhRMA (Pharmaceutical Research and Manufacturers of America), που εκπροσωπεί τη φαρμακοβιομηχανία, έχει ήδη ασκήσει πιέσεις στο Κογκρέσο για το ζήτημα της διεθνούς τιμολόγησης, σύμφωνα με επίσημα κυβερνητικά αρχεία. Ωστόσο, τόσο ο Λευκός Οίκος όσο και το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ δεν έχουν σχολιάσει ακόμη το ενδεχόμενο επαναφοράς της πρότασης.

Προκλήσεις στην εφαρμογή και αντιπαραθέσεις

Η εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση. Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι το προσωπικό των υπηρεσιών Medicare και Medicaid είναι ήδη περιορισμένο, ενώ η εφαρμογή απαιτεί τεχνική και διοικητική υποστήριξη μεγάλης κλίμακας. Σύμφωνα με την Anna Kaltenboeck, οικονομολόγο υγείας του Verdant Research, η CMMI μπορεί να μην διαθέτει τους αναγκαίους πόρους για να υποστηρίξει μια τόσο φιλόδοξη αλλαγή πολιτικής.

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις απολύσεις και τις αποχωρήσεις προσωπικού σε κυβερνητικούς οργανισμούς υγείας, που σχεδιάζει η κυβέρνηση Τραμπ. Περίπου 300 υπάλληλοι αναμένεται να αποχωρήσουν από την υπηρεσία Medicare, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου που αφορά 10.000 κυβερνητικούς εργαζόμενους.

Επιπλέον, η σύγκριση των τιμών φαρμάκων σε διεθνές επίπεδο κρύβει παγίδες. Πολλά από τα φάρμακα που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ δεν είναι διαθέσιμα σε άλλες χώρες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης των τιμών διαρκούν χρόνια. Σύμφωνα με έρευνα του JAMA (2022), το 92% των νέων φαρμάκων ήταν διαθέσιμο στις ΗΠΑ, ενώ στη Γερμανία – μια από τις χώρες αναφοράς – το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 80%.

Η Ρένα Κόντι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, προειδοποιεί ότι ο υπολογισμός τιμών βάσει διεθνών στοιχείων είναι δύσκολος, καθώς πολλές χώρες δεν δημοσιοποιούν τις τελικές τιμές που πληρώνουν μετά τις διαπραγματεύσεις και τις εκπτώσεις. Μάλιστα, υπάρχει και ο κίνδυνος οι φαρμακευτικές εταιρείες να αυξήσουν τεχνητά τις τιμές στις χώρες αναφοράς για να επηρεάσουν το ύψος των τιμών στις ΗΠΑ, δημιουργώντας έτσι ένα νέο κύκλο αυξήσεων.

Το πολιτικό πλαίσιο και η επόμενη ημέρα

Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αναφερθεί δημοσίως στην τιμολόγηση αναφοράς από την έναρξη της νέας προεκλογικής του καμπάνιας, η ιδέα φαίνεται να παραμένει στο τραπέζι μέσω think tanks όπως το America First Policy Institute. Πρόσφατο έγγραφο του Ινστιτούτου προτείνει την αξιοποίηση της τιμολόγησης αναφοράς στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της Medicare, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναβίωσης της πρότασης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Νόμος για τη Μείωση του Πληθωρισμού, που θεσπίστηκε από τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, έδωσε ήδη τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να διαπραγματεύεται τις τιμές των ακριβότερων φαρμάκων. Ωστόσο, ακόμη και μετά τις πρώτες διαπραγματεύσεις, οι τελικές τιμές παρέμειναν έως και πέντε φορές υψηλότερες από αυτές που ισχύουν σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, γεγονός που ενισχύει το επιχείρημα για την ανάγκη διεθνούς ευθυγράμμισης.

Παρά τις προκλήσεις και τις αντιστάσεις, η συζήτηση για μια πιο δίκαιη και διαφανή τιμολόγηση των φαρμάκων στις ΗΠΑ φαίνεται ότι επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Αν τελικά υιοθετηθεί το μοντέλο της διεθνούς αναφοράς, θα πρόκειται για μια από τις πιο ριζοσπαστικές παρεμβάσεις στην αμερικανική φαρμακευτική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, με αβέβαιες – αλλά καθοριστικές – συνέπειες για το μέλλον της δημόσιας υγείας και της καινοτομίας.