Ποιος να το φανταζόταν ότι οι παρατηρήσεις του William Coley στα τέλη του 19ου αιώνα σχετικά με τις λοιμώξεις, θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα των θεραπειών κατά αρκετών μορφών καρκίνου. Αλλά, κάπως έτσι λειτουργεί η επιστήμη δημιουργώντας μικρά θαύματα.
Αυτό που είχε παρατηρήσει λοιπόν ο William Coley ήταν ότι οι λοιμώξεις μπορούσαν να προκαλέσουν ύφεση των όγκων. Ωστόσο η σύγχρονη αναοσοθεραπεία άρχισε να ωριμάζει τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά με την εισαγωγή των λεγόμενων CAR-T θεραπειών το 2017.
Έτσι, η ανοσοθεραπεία δείχνει σημαντικά αποτελέσματα στο μελάνωμα, σε μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, στον νεφρικό καρκίνο, ουροθηλιακό καρκίνο αλλά και σε διάφορους όγκους, ενώ οι CAR-T θεραπείες έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικές σε ορισμένους αιματολογικούς καρκίνους, βελτιώνοντας την πρόγνωση για αρκετούς ασθενείς, σε κάποιες περιπτώσεις εξαφανίζοντας καρκίνους αλλά βελτιώνοντας επίσης την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η καθηγήτρια χειρουργικής ογκολογίας και ερευνήτρια της ανοσοθεραπείας στο MD Anderson Cancer Center στο Τέξας, Τζένιφερ Γουάργκο, μιλάει για αυτή την πρόοδο στην θεραπεία κατά του καρκίνου. «Οι άνθρωποι ζουν», τονίζει « και ζουν με καλή ποιότητα ζωής. Μιλάμε για ίαση.»
Το σώμα έχει μια φυσική ικανότητα να «ανιχνεύει και να εξαλείφει κύτταρα που φαίνονται σαν να μην είναι δικά σου», εξηγεί η Κάρεν Κνούτσεν, διευθύνουσα σύμβουλος του Parker Institute for Cancer Immunotherapy, ενός αμερικανικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού που προωθεί την ανάπτυξη της ανοσοθεραπείας. Αν όλα λειτουργούν σωστά, αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει και κύτταρα που έχουν γίνει καρκινικά. Όμως μερικές φορές τα καρκινικά κύτταρα αποφεύγουν ή ξεγελούν αυτό το σύστημα, οδηγώντας σε επικίνδυνη ανεξέλεγκτη ανάπτυξη.
Ο στόχος της ανοσοθεραπείας είναι να ξεσκεπάσει αυτά τα καρκινικά κύτταρα ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να τα δει και να τα πολεμήσει. Ενισχύει τις άμυνες του ανοσοποιητικού ώστε να μπορεί να εντοπίσει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα — με ενδεχομένως εκπληκτικά αποτελέσματα.
Πώς η ανοσοθεραπεία καταπολεμά τον καρκίνο σήμερα
Δύο από τις πιο γνωστές μορφές ανοσοθεραπείας είναι οι θεραπείες CAR T-cell και οι αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου (immune checkpoint inhibitors). Οι θεραπείες CAR T-cell περιλαμβάνουν την αφαίρεση Τ κυττάρων (των ιδιαίτερα εξειδικευμένων ανοσοκυττάρων που εντοπίζουν και εξοντώνουν συγκεκριμένους ξένους εισβολείς) από το αίμα ενός ασθενούς, την τροποποίησή τους στο εργαστήριο ώστε να μπορούν να βρουν και να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα και στη συνέχεια την απελευθέρωση των ενισχυμένων Τ κυττάρων μέσα στο σώμα. Αυτές οι θεραπείες χρησιμοποιούνται επί του παρόντος για τη θεραπεία αιματολογικών καρκίνων.
Η περίπτωση της Σιντέρις
Η 71χρονη Μόριν Σιντέρις υποβλήθηκε σε χειρουργείο για καρκίνο του παχέος εντέρου το 2008 και πήγε αρκετά καλά αν και η ανάρρωση κράτησε αρκετό καιρό. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα διαγνώστηκε με καρκίνο του οισοφάγου και μπήκε σε μία κλινική δοκιμή στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center της Νέας Υόρκης, όπου κάθε τρεις εβδομάδες έκανε τη θεραπεία της. Μετά από 4 μήνες και 45 ενδοφλέβιες εγχύσεις της νέας θεραπείας, ο όγκος εξαφανίστηκε, χωρίς χειρουργείο, χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία και με μόνη παρενέργεια την επινεφριδιακή ανεπάρκεια που ως αποτέλεσμα είχε να αισθάνεται μεγάλη κόπωση.
Η ίδια περιγράφει την περίπτωσή της ως ένα «θαύμα επιστημονικής φαντασίας». Όμως είναι πραγματικότητα. Η Σιντέρις είναι το ζωντανό παράδειγμα ότι η ανοσοθεραπεία μετά από έναν σχεδόν αιώνα ανάπτυξης δείχνει να έχει σοβαρά αποτελέσματα και να ανοίγει τον δρόμο της εξατομικευμένης θεραπείας που υπόσχεται μακροχρόνια ύφεση ή ακόμα και εξάλειψη του καρκίνου με τα λιγότερες δυνατές παρενέργειες. Κι αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία αλλά καθαρή επιστήμη. (Πληροφορίες, BBC)
.