Μία ημερίδα με θεσμικό βάρος, επιστημονική εγκυρότητα και κοινωνική ευαισθησία έλαβε χώρα στο νησί της Τήνου, όπου υπογράφηκε κοινή διακήρυξη από Ιατρικούς Συλλόγους Ελλάδας και Κύπρου.
Από την Ρούλα Σκουρογιάννη
Η Ελλάδα γερνά. Και το κάνει σιωπηλά, με ανησυχητικό ρυθμό και χωρίς ακόμα να έχει διαμορφωθεί μια ενιαία, εθνική γραμμή άμυνας. Η υπογεννητικότητα και η υπογονιμότητα δεν είναι απλώς κοινωνικά φαινόμενα. Είναι συμπτώματα μιας υπαρξιακής κρίσης που απειλεί το μέλλον της χώρας. Το δημογραφικό δεν αποτελεί απλώς στατιστικό δείκτη. Είναι το θερμόμετρο μιας κοινωνίας που παλεύει να ανανεωθεί, να συνεχιστεί, να ελπίζει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Γονιμότητα, Υπογεννητικότητα και Στήριξη της Οικογένειας – Μια Εθνική Στρατηγική: Ανησυχίες, Προβληματισμοί, Πρόληψη», που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας και τη Γιορτή του Πατέρα, στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, ανέδειξε τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος.
Η ημερίδα συνδιοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, το Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων (ΕΔΔΥΠΠΥ) και το ΕΚΑΠΤΥ, υπό την αιγίδα κορυφαίων θεσμικών φορέων, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της κυβέρνησης, επιστήμονες, πολιτικούς και προσωπικότητες με δημόσιο λόγο και εμπειρία.
Γονιμότητα και υπογεννητικότητα: η κρίση με αριθμούς και πρόσωπο
Το πρόβλημα έχει αποκτήσει εθνικές διαστάσεις. Με τους δείκτες γεννήσεων να φθίνουν διαρκώς και τα νέα ζευγάρια να βρίσκονται αντιμέτωπα με καθυστερημένες αποφάσεις τεκνοποίησης, η αναπαραγωγική υγεία μετατρέπεται από προσωπικό σε συλλογικό ζήτημα.
Είναι σοβαρή η δημογραφική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα μας, στην οποία καταγράφεται συνεχόμενη μείωση των γεννήσεων. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η τελευταία φυσική αύξηση του πληθυσμού ήταν το 2010 (δηλαδή περισσότερες γεννήσεις από τους θανάτους).
Έκτοτε μειώθηκε κατά περίπου 45% την τελευταία δεκαετία, με σχεδόν διπλάσιους τους θανάτους από τις γεννήσεις, ενώ την ίδια ώρα, καταγράφεται αύξηση του δείκτη γήρανσης που καθιστά την Ελλάδα μια από τις πλέον γηρασμένες χώρες στην Ευρώπη.
Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, με αφορμή την ημερίδα, έκανε λόγο για ένα υπαρξιακό πρόβλημα που απαιτεί συλλογική λύση, υπογραμμίζοντας ότι η υπογεννητικότητα δεν αφορά μόνο το δημογραφικό προφίλ της χώρας, αλλά τη βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους και την κοινωνική συνοχή του αύριο.
Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, ανακοίνωσε ένα κρίσιμο μέτρο με άμεσο αντίκτυπο: την ένταξη του προγεννητικού ελέγχου στο Ταμείο Ανάκαμψης, με προϋπολογισμό 4,97 εκατ. ευρώ για δωρεάν εξετάσεις σε γυναίκες που διαμένουν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Η στήριξη της οικογένειας ως πυλώνας κοινωνικής πολιτικής
Από πλευράς υπουργείου Παιδείας, ο υφυπουργός, Κωνσταντίνος Βλάσης, σημείωσε πως η κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει τη λήψη μέτρων για τη στήριξη των νέων ζευγαριών, ώστε να μπορούν να αποκτούν παιδιά και να τα μεγαλώνουν με αξιοπρέπεια. «Χρειάζεται ενημέρωση και εγρήγορση», δήλωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας τη σημασία της πρόληψης και της κοινωνικής κινητοποίησης.
Η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Έλενα Ράπτη, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα: «Η αναπαραγωγική υγεία δεν είναι απλώς ιατρική υπόθεση – είναι δικαίωμα, και αφορά γυναίκες και άνδρες».
Η επιστήμη προειδοποιεί: Η γονιμότητα δεν είναι δεδομένη
Η Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, Ισμήνη Κριάρη, ανέδειξε τη σημασία της προσωπικής ευθύνης και ενημέρωσης λέγοντας: «Η δημιουργία οικογένειας είναι επιλογή – η γνώση για την αναπαραγωγική υγεία είναι υποχρέωση».
Από την πλευρά της ιατρικής κοινότητας, ο Μαιευτήρας-Γυναικολόγος και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, Κωνσταντίνος Πάντος, μίλησε με νούμερα που σοκάρουν:
«Μετά τα 35 έτη, το 95% του ωοθηκικού αποθέματος έχει ήδη χαθεί. Η γονιμότητα δεν είναι ανεξάντλητη. Η άγνοια και οι λανθασμένες πεποιθήσεις λειτουργούν σαν “κρυφή απειλή” για τα ζευγάρια που αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας. Η αγωγή γονιμότητας στα σχολεία και η ευρεία πρόσβαση στη μέτρηση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH) μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμα εργαλεία πρόληψης».
Η πολιτική ενώνει τις δυνάμεις της: από τη ρητορική στις πράξεις
Ο Ευρωβουλευτής, Νίκος Φαραντούρης, κατέθεσε σαφείς προτάσεις για θεσμική κατοχύρωση της δωρεάν εξέτασης AMH με χρηματοδότηση από την πολιτεία και ενσωμάτωσή της στα προγράμματα ευρωπαϊκής επιδότησης και στα βασικά πακέτα check-up.
Η Βουλευτής, Ζωή Ράπτη, υπογράμμισε ότι το δημογραφικό δεν είναι αφηρημένη στατιστική: «Είναι ευθύνη. Είναι επιλογή πολιτικής και κοινωνικής ευαισθησίας. Με σχέδιο, πίστη και συνεργασία μπορούμε να δώσουμε ξανά στους νέους μας το δικαίωμα να δημιουργούν οικογένεια».
Η Βουλευτής Κυκλάδων, Κατερίνα Μονογυιού, αξιοποιώντας προσωπική εμπειρία, αναφέρθηκε στην ανάγκη νομοθετικών αλλαγών για την προστασία των διαζευγμένων γυναικών που επιθυμούν να διατηρήσουν τα ωάριά τους.
Η Βουλευτής, Μιλένα Αποστολάκη, υπογράμμισε την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για το δημογραφικό, δίνοντας έμφαση στη στήριξη των εργαζόμενων γυναικών.
Η δύναμη της εμπειρίας και της πρόληψης μέσα από προσωπικές ιστορίες
Στην εκδήλωση, συμμετείχαν με συγκινητικές μαρτυρίες η υψίφωνος και ηθοποιός Άννα Τσουκαλά, οι δημοσιογράφοι, Ανθή Σαλαγκούδη και Μαρία Παπαβλάχου, καθώς και η ποινικολόγος Ιωάννα Παναγοπούλου, δίνοντας ανθρώπινη διάσταση στο μήνυμα της πρόληψης.
Η κοινή διακήρυξη και το μήνυμα της συστράτευσης
Η ημερίδα κορυφώθηκε με την υπογραφή κοινής διακήρυξης από τους εκπροσώπους Ιατρικών Συλλόγων, στέλνοντας ισχυρό μήνυμα ενότητας και συντονισμένης δράσης.Συγκεκριμένα, τη διακήρυξη υπέγραψαν οι Πρόεδροι των Ιατρικών Συλλόγων: Αθηνών, Γ. Πατούλης, Ρώμης Ιταλίας, Antonio Magi, Κύπρου, Πέτρος Αγαθαγγέλου, Κυκλάδων, Παναγιώτα Βούλγαρη, Κω, Κατερίνα Γαβαλά, Μυτιλήνης, Παναγιώτη Προβέτζας, Λήμνου Ελένη Φαρμάκη, Καλύμνου Γεράσιμος Αποστολάτος, Ελλήνων & Κυπρίων Ιατρών Ρώμης, Δημήτριος Βαρβάρας.
Το μήνυμα Πατούλη: Η Ελλάδα του αύριο προϋποθέτει γεννήσεις σήμερα
Ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών και του ΕΔΔΥΠΠΥ, Γιώργος Πατούλης, δήλωσε με νόημα:
«Η υπογεννητικότητα είναι εθνική υπόθεση που απαιτεί γνώση, στρατηγική και συλλογική κινητοποίηση. Η Ελλάδα του αύριο προϋποθέτει γεννήσεις σήμερα».
Έδωσε έμφαση στην ανάγκη κάθε γυναίκα να γνωρίζει τη «δεξαμενή» των ωαρίων της μέσω της εξέτασης AMH.
Η Ρίτα Μωραϊτάκη – Πικρού, Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΕΚΑΠΤΥ, επισήμανε την ανάγκη να ενθαρρυνθούν οι νέοι να δημιουργήσουν οικογένεια σε νεαρή ηλικία χωρίς να στερηθούν τη σταδιοδρομία τους.
Μια ημερίδα-ορόσημο, μια ευθύνη για όλους
Η επιτυχία της ημερίδας στην Τήνο δεν ήταν απλώς συμβολική. Ήταν θεσμική δέσμευση και πρακτική εκκίνηση μιας νέας στρατηγικής. Οι δηλώσεις, οι προτάσεις, οι συγκινήσεις και η κοινή διακήρυξη συνέθεσαν έναν χάρτη αφύπνισης για την κοινωνία, την επιστήμη και την πολιτεία.
Το μήνυμα είναι σαφές: η πρόληψη, η ενημέρωση και η συλλογική βούληση μπορούν να μετατρέψουν το δημογραφικό σε εθνική ευκαιρία αντί για εθνική κρίση.