Ένας νέος μύκητας κάνει την εμφάνισή του και προβληματίζει τους ειδικούς παγκοσμίως, καθώς εξαπλώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς και δείχνει ιδιαίτερη αντοχή στα συνήθη αντιμυκητιασικά φάρμακα. Ερευνητές επισημαίνουν ότι η ταυτοποίησή του είναι δύσκολη, γεγονός που καθυστερεί τη διάγνωση και δυσχεραίνει την αντιμετώπισή του. Το φαινόμενο εγείρει ανησυχίες για τη δημόσια υγεία, ειδικά σε ευάλωτες ομάδες ασθενών, ενώ διεθνείς οργανισμοί υγείας παρακολουθούν στενά την εξέλιξη.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Μύκητας στα νοσοκομεία: Μια κλιμακούμενη απειλή
Ο Candidozyma auris (παλιότερα γνωστός ως Candida auris) έχει μεταμορφωθεί σε σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων* (ECDC), ο μύκητας εξαπλώνεται γρήγορα μέσα σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα σε πολλές χώρες, προκαλώντας αυξημένα κρούσματα μόλυνσης και αποικισμού και δυσκολίες στην αντιμετώπισή του λόγω ανθεκτικότητας στα αντιμυκητιακά φάρμακα.
Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα περισσότερα κρούσματα σε ΕΕ/ΕΟΧ – μαζί με την Ισπανία, την Ιταλία, τη Ρουμανία και τη Γερμανία. Από το 2013 έως το 2023, αναφέρθηκαν πλέον των 4.000 περιστατικών αποικισμού ή μόλυνσης σε αυτές τις χώρες. Μόνον το 2023, καταγράφηκαν 1.346 περιστατικά σε 18 χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ.
Τι γνωρίζουμε για την Ελλάδα
Μία ελληνική μελέτη σε νοσοκομεία της περιοχής της Αττικής, που δημοσιεύτηκε στο PubMed**, κατέγραψε 20 περιστατικά με διεισδυτική λοίμωξη και 25 με αποικισμό. Οι ασθενείς αυτοί δεν είχαν εισαχθεί με μυκητιασική λοίμωξη ως κύρια διάγνωση. Η διάμεση ηλικία ήταν 72 ετών.
Κεντρικοί παράγοντες κινδύνου, όπως αναφέρει αυτή η ελληνική μελέτη, είναι:
- η χρήση ενδοφλέβιων ή άλλων ενδοσωματικών διατάξεων (π.χ. καθετήρες) σε ασθενείς
- οι προηγούμενες θεραπείες με αντιμικροβιακά φάρμακα πριν την εισαγωγή στο νοσοκομείο
- η νοσηλεία σε μονάδες εντατικής θεραπείας
Η θνησιμότητα στις περιπτώσεις με διεισδυτική λοίμωξη έφτασε στο 53%, με διάμεση διάρκεια νοσηλείας περίπου 41,5 ημέρες.
Γιατί η κατάσταση κρίνεται «δύσκολη»
Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ρουμανία, η διαφορά μεταξύ του πρώτου καταγεγραμμένου περιστατικού και της κατάστασης όπου δεν μπορεί να διακρίνει κανείς πλέον περιορισμένες εξάρσεις ―αλλά έχει εγκατασταθεί ευρύτερη περιφερειακή ή εθνική ενδημικότητα― είναι μόλις 5-7 έτη.
Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος για άμεσες παρεμβάσεις είναι περιορισμένος και η καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης, πολύ πιο δύσκολης αντιμετώπισης.
Ο Δρ. Διαμαντής Πλαχούρας, επικεφαλής του τμήματος Αντοχής Μικροβίων και Λοιμώξεων που σχετίζονται με την Υγειονομική Περίθαλψη στο ECDC, δηλώνει:
«Το C. auris έχει εξαπλωθεί, μέσα σε λίγα μόνο χρόνια, από μεμονωμένες περιπτώσεις σε ευρεία εξάπλωση σε ορισμένες χώρες. Αυτό δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να εγκατασταθεί στα νοσοκομεία. Αλλά αυτό δεν είναι αναπόφευκτο. Η έγκαιρη ανίχνευση και ο γρήγορος, συντονισμένος έλεγχος της μόλυνσης μπορούν να αποτρέψουν την περαιτέρω μετάδοση».
Τι πρέπει να γίνει
- Εθνική επιτήρηση
Να θεσμοθετηθεί υποχρεωτική αναφορά κρουσμάτων C. auris, τόσο αποικισμού όσο και λοίμωξης, με ειδικά πρωτόκολλα και βάση δεδομένων σε εθνικό επίπεδο. - Ισχυρός έλεγχος λοιμώξεων (Infection Prevention & Control – IPC)
- σχολαστική υγιεινή χεριών
- χρήση απολυμαντικών που είναι αποτελεσματικά έναντι του C. auris (αποφυγή κάποιων κοινών που δεν δουλεύουν, όπως ορισμένα με βάση τεταρτοταγή αμμωνία)
- απολύμανση επιφανειών και κοινόχρηστου εξοπλισμού με προϊόντα αναφοράς
- Έλεγχος σε μονάδες υψηλού κινδύνου
● Νοσηλευόμενοι με παρατεταμένες εισαγωγές ή με χρήση καθετήρων
● Μονάδες εντατικής θεραπείας - Εργαστηριακή ικανότητα και διαγνωστικά εργαλεία
- Εξειδικευμένα μυκολογικά εργαστήρια
- Δυνατότητα ανίχνευσης ανθεκτικότητας στα κύρια αντιμυκητιακά φάρμακα
- Καθοδήγηση και πρωτόκολλα
Να εκδοθούν εθνικές οδηγίες για πρόληψη, αντιμετώπιση, απομόνωση και διαχείριση των περιστατικών C. auris.
Το Candidozyma auris δεν είναι πλέον απλώς μία απειλή του μέλλοντος – είναι μια πραγματικότητα στα νοσοκομεία της Ελλάδας και της Ευρώπης. Οι υψηλές θνητότητες, η ταχύτητα εξαπλώσης και η ανθεκτικότητα στα φάρμακα απαιτούν γρήγορη, συστηματική και συνεργατική αντίδραση.
Η Ελλάδα, καθώς βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα περισσότερα κρούσματα, πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες στην πρόληψη, την επιτήρηση και τον έλεγχο λοιμώξεων. Αν η πολιτεία δράσει εγκαίρως, η περαιτέρω εξάπλωση μπορεί να περιοριστεί, για την ασφάλεια των ασθενών, των νοσοκομείων και όλου του συστήματος υγείας.
Περισσότερα στοιχεία για τις 2 μελέτες είναι διαθέσιμα στους ακόλουθους συνδέσμους:
* https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/drug-resistant-fungus-candidozyma-auris-confirmed-spread-rapidly-european-hospitals