Συνέντευξη στον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη παραχώρησε στο DailyPharmaNews o Γενικός Γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και Πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Χανίων κ. Μανόλης Κατσαράκης με θέμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας, θέμα για το οποίο μίλησε στο πρόσφατο πανθεσσαλικό συνέδριο των φαρμακοποιών στα Τρίκαλα.
Ο ίδιος πιστεύει ότι ο φαρμακοποιός σήμερα βρίσκεται στην αιχμή αυτού του μετασχηματισμού, εξηγεί το γιατί, βλέπει ότι έχει ανοίξει μεγάλο χώρο για την ενίσχυση της επιστημονικής ταυτότητάς του ως επαγγελματία υγείας, θεωρεί ότι ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος έχει συνδράμει με αποφασιστικό τρόπο στο να στηρίξει αυτήν την εξέλιξη, αναγνωρίζει τις δυσκολίες που υπάρχουν όπως και τις προκλήσεις που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη, πιστεύει ακράδαντα όμως στην προσπάθεια που γίνεται από το ανώτατο συλλογικό όργανο του κλάδου. Και βέβαια σε σχετική ερώτηση που έχει να κάνει με τις εκλογές που αυτό το διάστημα γίνονται στους τοπικούς φαρμακευτικούς συλλόγους και που θα διαμορφώσουν το εκλογικό σώμα που το ερχόμενο καλοκαίρι θα αναδείξει τη νέα ηγεσία του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και το ποια είναι κατά τη γνώμη του τα ενεργά διλλήματα που προβληματίζουν τη βάση των φαρμακοποιών, υποστηρίζει στην ουσία ότι αυτά δημιουργούνται τεχνητά και ότι η ηγεσία του κλάδου απαντά με επιχειρήματα, μακριά από επικοινωνιακά τρικ, «πρωτοπορεί και πρωταγωνιστεί σε ένα μοντέλο εκπροσώπησης που φέρνει διαρκώς επιτυχή αποτελέσματα στον τομέα των υπηρεσιών και της εξέλιξης της λειτουργίας του φαρμακείου».
- Σε πρόσφατη ομιλία σας στο 11ο Πανθεσσαλικό Φαρμακευτικό Συνέδριο με θέμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας, τις προοπτικές και τις προκλήσεις από την οπτική του φαρμακοποιού, υποστηρίξατε ότι ο φαρμακοποιός βρίσκεται σήμερα στην αιχμή αυτού του μετασχηματισμού. Τι σημαίνει αυτό;
O φαρμακοποιός είναι σήμερα ο επαγγελματίας υγείας που βιώνει άμεσα αλλά και εφαρμόζει στην πράξη, τις αλλαγές τις οποίες επιφέρει η ψηφιακή επανάσταση στην Υγεία. Από το χειρόγραφο βιβλιάριο και τις χειρόγραφες συνταγές κάθε είδους από τα διάφορα ασφαλιστικά ταμεία, περάσαμε σε ένα ενιαίο περιβάλλον πλήρως ψηφιοποιημένο, αυτοματοποιημένο, διασυνδεδεμένο, γεμάτο δεδομένα. Η αποϋλοποίηση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, οι άυλες γνωματεύσεις, τα ψηφιακά μητρώα ασθενών και οι πλατφόρμες δημόσιας υγείας (εμβολιασμοί, colon test, προσωπικός ιατρός, ραντεβού εμβολιασμού covid κ.ά.) είναι καθημερινά εργαλεία του φαρμακοποιού. Σήμερα δεν εκτελεί απλώς συνταγές, διαχειρίζεται πληροφορίες υγείας, επιβεβαιώνει και επεξεργάζεται ενημερωτικά μηνύματα και παράλληλα συμβουλεύει και καθοδηγεί, βασιζόμενος σε ψηφιακά δεδομένα.
- Πόσο σημαντικό είναι αυτό για τον κλάδο, τους πολίτες και το χώρο της υγείας γενικότερα;
Είναι καθοριστικής σημασίας γιατί ενισχύει τον ρόλο του φαρμακείου ως σημείο πρώτης επαφής του πολίτη για την πρόσβαση σε υπηρεσίες στο σύστημα υγείας. Ο πολίτης εξυπηρετείται ταχύτερα, με ασφάλεια και διαφάνεια. Για τον κλάδο, ο ψηφιακός μετασχηματισμός συμβάλει στη διεύρυνση των υπηρεσιών που μπορεί να προσφέρει, στην εξοικονόμηση χρόνου και ανθρώπινων πόρων, σημαίνει ενίσχυση της επιστημονικής του ταυτότητας. Για το σύστημα υγείας συνολικά, σημαίνει καλύτερη καταγραφή δεδομένων στην χάραξη προτεραιοτήτων, στρατηγικών και στον σχεδιασμό πολιτικών στο χώρο της υγείας, στον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης και στη βελτίωση των δεικτών πρόληψης και συμμόρφωσης των ασθενών.
- Πόσο εύκολο ήταν για τον φαρμακοποιό να βρεθεί στην αιχμή αυτού του μετασχηματισμού και πόσο βοηθήθηκε σε αυτό από τα συλλογικά του όργανα; Θεωρείτε ότι η όποια προσπάθεια έχει γίνει από πλευράς ΠΦΣ έχει γίνει επαρκώς αντιληπτή και κατανοητή από τους φαρμακοποιούς;
Δεν ήταν εύκολο. Ο φαρμακοποιός χρειάστηκε να προσαρμοστεί σε τεχνολογίες που εξελίσσονται και να εκπαιδευτεί σε εφαρμογές που αναπτύσσονται με ιλιγγιώδη ρυθμό, χωρίς πάντα να υπάρχει επαρκής υποστήριξη από το κράτος. Ωστόσο, ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος και τα συλλογικά μας όργανα, είχαν ενεργό ρόλο σε κάθε βήμα αυτής της μετάβασης: από τη διασύνδεση των προγραμμάτων μας με την ΗΔΙΚΑ, την εφαρμογή του τακτικού ελέγχου συνταγών φαρμάκων, την διαλειτουργικότητα μέσω του HMVO, τη συνδιαμόρφωση πλατφορμών για τη διάθεση των test για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, την αποϋλοποίηση των συνταγών και γνωματεύσεων, τα ψηφιακά μητρώα ασθενών κ.α.
Παράλληλα, επενδύουν στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση των φαρμακοποιών ώστε να μην μείνει κανείς πίσω και επιδιώκουν την πλήρη διασύνδεση των φαρμακείων με το Εθνικό μητρώο του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Ενηλίκων και τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας.
O φαρμακοποιός σήμερα βλέπει απτά οφέλη: μικρότερο χρόνο εξυπηρέτησης, λιγότερα λάθη, ελαχιστοποίηση των περικοπών, ευκολότερες διαδικασίες, νέες δυνατότητες υπηρεσιών και μάλιστα αποζημιούμενων. Πολλές φορές η καθημερινότητα δεν μας αφήνει να συνειδητοποιήσουμε πόσο μεγάλη απόσταση έχουμε διανύσει. Όμως οι συνάδελφοι αναγνωρίζουν ότι ο ΠΦΣ υπήρξε σταθερά μπροστάρης στην καινοτομία και συνοδοιπόρος σε κάθε βήμα αυτής της μετάβασης και διαρκούς εξέλιξης των διαδικασιών, επεμβαίνοντας κατά τρόπο ώστε να λειτουργούν οι μεταρρυθμίσεις πάντα προς όφελός του.
- Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει βοηθήσει τον φαρμακοποιό να αντιμετωπίσει το burnout και να βρει περισσότερο χρόνο για εκπαίδευση ή του έχει προσθέσει βάρος; Σε τι ποσοστό οι φαρμακοποιοί μπορούν να παρακολουθήσουν και να αξιοποιήσουν τις εξελίξεις αυτές, ιδιαιτέρα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συνάδελφοί σας;
Οι αυτοματισμοί, οι ψηφιακές συνταγές και η ηλεκτρονική διασύνδεση εξοικονομούν σημαντικό χρόνο που παλαιότερα χανόταν σε ένα σωρό γραφειοκρατικές διαδικασίες. Από την άλλη, η ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης και τεχνολογικής επάρκειας δημιουργεί ίσως φόρτιση και άγχος, που όμως αντισταθμίζεται πλήρως από το τεράστιο όφελος της αυτοματοποίησης των διαδικασιών. Υπολογίζουμε ότι ένας φαρμακοποιός κερδίζει 30-40% χρόνου στις διοικητικές πράξεις, χρόνος που μπορεί και οφείλει να επενδυθεί στην επικοινωνία με τον ασθενή, στην συμβουλευτική και στην επιστημονική αναβάθμιση.
Η πλειονότητα των φαρμακοποιών έχει προσαρμοστεί εντυπωσιακά γρήγορα. Εκτιμώ ότι πάνω από 80% αξιοποιούν ενεργά τις ψηφιακές υπηρεσίες. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συνάδελφοι δείχνουν αξιοθαύμαστη προσαρμοστικότητα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συλλογική υποστήριξη και εκπαιδευτικό πλαίσιο. Προγράμματα όπως αυτά του ΠΦΣ σε συνεργασία με πανεπιστήμια και τον κόμβο Health Hub, ενισχύουν ακριβώς αυτή τη μεταβατική εκπαίδευση ώστε κανείς να μη μείνει εκτός της ψηφιακής εποχής.
- Ποιες είναι οι προκλήσεις και ποιοι οι σχεδιασμοί ώστε οι φαρμακοποιοί να συνεχίσουν να βρίσκονται στην αιχμή του ψηφιακού μετασχηματισμού της Υγείας;
Οι προκλήσεις είναι πολλές αναφορικά με την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης σε εφαρμογές: ηθικά και δεοντολογικά ζητήματα γύρω από τα δεδομένα υγείας, ο κίνδυνος «υπεραυτοματοποίησης», η ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης και οι ανισότητες στην πρόσβαση στην τεχνολογία. Ο ΠΦΣ σχεδιάζει στοχευμένες παρεμβάσεις εκπαίδευσης και πιστοποίησης στις ψηφιακές δεξιότητες, συνεργασίες με ακαδημαϊκούς φορείς και πιλοτικά έργα αξιοποίησης τεχνητής νοημοσύνης στη φαρμακευτική πρακτική. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να παραμείνει ο φαρμακοποιός ο ανθρώπινος κρίκος σε ένα ολοένα πιο ψηφιακό σύστημα υγείας.
- Ενόψει των εκλογών των Συλλόγων οι οποίες είναι και πρόκριμα για τις εκλογές του Πανελληνίου το καλοκαίρι, ποιο είναι το διακύβευμα κατά τη γνώμη σας, υπάρχουν ενεργά διλλήματα που προβληματίζουν τη βάση των φαρμακοποιών;
Η παράταξη μας που έχει την ευθύνη του ΠΦΣ, λειτουργεί με σχέδιο, μεθοδικότητα και τεκμηρίωση και απόλυτη προσήλωση στο στόχο.
Καταθέτει προτάσεις, παρεμβαίνει θεσμικά, διεκδικεί και φέρνει αποτελέσματα, χωρίς τυμπανοκρουσίες και συνθήματα που θα υπονομεύουν την εξέλιξη της προσπάθειας ή δηλώσεις για το θεαθήναι που θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη του στόχου.
Οι θέσεις της δεν είναι προϊόν επικοινωνιακών τεχνασμάτων αλλά καρπός συλλογικής δουλειάς, συνεργασίας με επιστημονικούς φορείς και ουσιαστικού διαλόγου με τα αρμόδια Υπουργεία και θεσμικούς φορείς. Εκεί τα λογικά επιχειρήματα, το δημόσιο συμφέρον και οι ανάγκες των ασθενών παίζουν τον πρώτο ρόλο.
Υπάρχουν παρατάξεις και πρόσωπα, που αντί να χαράξουν δική τους πορεία, επιλέγουν την παραπλάνηση και τον εύκολο δρόμο να δανείζονται, να επεξεργάζονται και να παρουσιάζουν ως δικές τους προτάσεις, τα επιχειρήματα, τις θέσεις και το έργο των άλλων. Παρατάξεις επίσης που δεν βλέπουν τίποτα θετικό σε όσα γίνονται, ψάχνοντας εναγωνίως τρόπο να διαφοροποιηθούν και να επιτεθούν με πολιτικά κριτήρια, επιχειρώντας να στρέψουν αλλού την προσοχή των φαρμακοποιών.
Ο Π.Φ.Σ. με το ΙΔΕΕΑΦ την επιστημονική του Ομάδα και τις ομάδες εργασίας που λειτουργούν, πρωτοπορεί και πρωταγωνιστεί σε ένα μοντέλο εκπροσώπησης που φέρνει διαρκώς επιτυχή αποτελέσματα στον τομέα των υπηρεσιών και της εξέλιξης της λειτουργίας του φαρμακείου. Οφείλουμε να επικοινωνούμε διαρκώς αυτό το έργο, που είναι η υλοποίηση του προγράμματος της παράταξής μας ώστε να υπάρξει έμπνευση και συντονισμός των δυνάμεών όλων μας σε αυτήν την διαρκή και επίμονη προσπάθεια, για συνολική αναβάθμιση του επαγγέλματος μας!