Η ιατρική ήταν για αιώνες ένας πυροσβέστης: περίμενε να ξεσπάσει η πυρκαγιά και έτρεχε να τη σβήσει. Αυτή την εικόνα επέλεξε ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης για να περιγράψει το σημείο καμπής που, κατά την άποψή του, βρίσκεται μπροστά μας, από το βήμα του «Abu Dhabi Future Health Summit» την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Για πρώτη φορά, είπε, μπορούμε να αντιληφθούμε πότε πρόκειται να ξεσπάσει η φωτιά και να βρεθούμε στο σημείο πριν καν ξεκινήσει. Η ελληνική κυβέρνηση, πρόσθεσε, χτίζει εδώ και τρία χρόνια τις υποδομές για αυτή τη μετάβαση, αλλά το κόστος της καινοτομίας ήδη πιέζει τους προϋπολογισμούς.
Το συνέδριο: από τη θεραπεία στην πρόβλεψη
Το συνέδριο διαρκεί από τις 20 έως τις 22 Οκτωβρίου 2026 και διοργανώνεται από το Τμήμα Υγείας του Άμπου Ντάμπι στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Future Health». Το φετινό σύνθημα, «To Sense is to Predict», συνοψίζει τη φιλοσοφία του: τα συστήματα υγείας να μετακινηθούν από την αντιμετώπιση της νόσου μετά την εμφάνισή της στην πρόβλεψη του κινδύνου και την πρόληψη, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, της γονιδιωματικής και των δεδομένων υγείας. Οι διοργανωτές κάνουν λόγο για συμμετοχή από περίπου 100 χώρες.
Η αφορμή: ένα ταξίδι πριν από τρία χρόνια
Ο κ. Γεωργιάδης ξεκίνησε με λόγια θαυμασμού για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία χαρακτήρισε «δύναμη καλού για την ανθρωπότητα», επειδή μοιράζονται την επιτυχία τους με άλλους. Η Ελλάδα, είπε, επιθυμεί να ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία. Αφηγήθηκε ότι πριν από τρία χρόνια, σε αντίστοιχη σύνοδο κορυφής στο ίδιο Άμπου Ντάμπι, είδε τον βαθμό ψηφιοποίησης της υγείας στη χώρα και συνήθιζε να λέει ότι τα ΗΑΕ ζουν ήδη στον 22ο αιώνα, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη στον 21ο. Επιστρέφοντας, ζήτησε από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να προχωρήσει ταχύτατα η ψηφιοποίηση του τομέα.
Τρία εργαλεία που στήθηκαν στην Ελλάδα
Με τη συνεργασία του Υφυπουργού Μάριου Θεμιστοκλέους, όπως είπε ο υπουργός, δημιουργήθηκε ένας πλήρως ψηφιοποιημένος ιατρικός φάκελος για κάθε Έλληνα. Η εφαρμογή «MyHealth» βρίσκεται πλέον στα κινητά 11 εκατομμυρίων πολιτών και περιλαμβάνει το ιατρικό ιστορικό, τα αποτελέσματα των εξετάσεων και ψηφιοποιημένες μαγνητικές τομογραφίες σε πραγματικό χρόνο με πλήρη δεδομένα απεικόνισης. Η συνταγογράφηση έχει ψηφιοποιηθεί πλήρως, οπότε συγκεντρώνονται καθημερινά δεδομένα από όλη τη χώρα.
Το δεύτερο εργαλείο είναι το «HealthIQ», πλατφόρμα που αναπτύχθηκε με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και, όπως τη διέκρινε ο υπουργός, αξιολογεί την πραγματική δυναμικότητα του τομέα της υγείας σε κάθε δήμο, ώστε τα δεδομένα για τους πολίτες να συνδυάζονται με τις υποδομές του πεδίου. Το τρίτο είναι το εκτεταμένο πρόγραμμα διαγνωστικών εξετάσεων, που αφορούσε σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού που χρειαζόταν έλεγχο: 6,8 εκατομμύρια Έλληνες εξετάστηκαν για καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο του μαστού, καρκίνο του παχέος εντέρου, νεφρική ανεπάρκεια και άλλες παθήσεις. Για πρώτη φορά, τόνισε, η χώρα διαθέτει πραγματικά δεδομένα για την υγεία του πληθυσμού της.
Τα στοιχεία αυτά συνδέονται με το «Προλαμβάνω», το εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου, για το οποίο η κυβέρνηση αναφέρει ήδη πάνω από 6 εκατομμύρια πολίτες που έχουν εξεταστεί και συνέχιση έξι προγραμμάτων την περίοδο 2027–2030. Ο όγκος των δεδομένων, όπως επισημαίνεται και στη δημόσια συζήτηση, θέτει ταυτόχρονα το ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Γονιδίωμα: το επόμενο βήμα
Ο λόγος της παρουσίας του στο Άμπου Ντάμπι, εξήγησε ο υπουργός, είναι για να καταλάβει πώς μπορούν οι εξελίξεις αυτές να οδηγήσουν σε μια νέα εποχή, που αφορά το γονιδίωμα και την αλληλούχισή του. Η επιστήμη, είπε, παρέχει τη δύναμη όχι μόνο να προλαμβάνουμε, αλλά και να γνωρίζουμε πολύ πιο γρήγορα τι πρόκειται να συμβεί. Πρόκειται για πραγματική επανάσταση, διότι ολόκληρη η ιατρική, που θεμελιώθηκε στην Ελλάδα από τον Ιπποκράτη, λειτουργούσε ως πυροσβέστης. Στην ομιλία δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένο ελληνικό πρόγραμμα γονιδιωματικής, και το θέμα παρουσιάστηκε ως στόχος υπό διερεύνηση.
Η δύσκολη εξίσωση των πόρων
Ο κ. Γεωργιάδης παραδέχτηκε ότι η υλοποίηση ενός τέτοιου οράματος απαιτεί πόρους που σε έναν Υπουργό Υγείας δεν επαρκούν ποτέ. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Πρωθυπουργός στηρίζουν το όραμα, ωστόσο γνωρίζουν ότι οι προϋπολογισμοί ίσως δεν αντέξουν το κόστος των νέων φαρμακευτικών καινοτομιών, που είναι φανταστικά νέα για την ανθρωπότητα αλλά μεγάλο βάρος για τα δημόσια ταμεία. Η μόνη διέξοδος, είπε, είναι η αποδοτικότερη αξιοποίηση των πόρων. Η πρόληψη και η ψηφιοποίηση παρουσιάζονται έτσι ως επένδυση που θα επιτρέψει τον εξορθολογισμό του προϋπολογισμού και, ταυτόχρονα, καλύτερες υπηρεσίες υγείας που σήμερα δύσκολα φανταζόμαστε.
Τι θα κριθεί
Η κατεύθυνση είναι σαφής: δεδομένα, πρόληψη και πρόβλεψη. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν η ψηφιακή υποδομή θα μεταφραστεί σε μετρήσιμα οφέλη, όπως πιο έγκαιρες διαγνώσεις, καλύτερη κατανομή των πόρων, προστασία των προσωπικών δεδομένων και βιώσιμη πρόσβαση στις νέες θεραπείες. Εκεί θα κριθεί αν η ελληνική υγεία προλαβαίνει πράγματι τη φωτιά.