Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Τα νέα ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, με ουσίες όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, έχουν φέρει επανάσταση στη θεραπεία της παχυσαρκίας στις ανεπτυγμένες χώρες, ωστόσο, παραμένουν απρόσιτα για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη, προκαλώντας μία νέα ανισότητα στην υγεία.
Ο Μπιλ Γκέιτς και ο Οργανισμός Παναμερικανικής Υγείας (PAHO) δηλώνουν έτοιμοι να εξετάσουν τρόπους ώστε αυτές οι θεραπείες να γίνουν διαθέσιμες και σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου ζει σχεδόν το 70% των ατόμων με παχυσαρκία.
Το βάρος της παχυσαρκίας στις αναπτυσσόμενες χώρες
Η παχυσαρκία δεν είναι πλέον προνόμιο του δυτικού τρόπου ζωής. Έχει μετατραπεί σε παγκόσμια επιδημία που πλήττει δυσανάλογα τα πιο αδύναμα οικονομικά κράτη. Εκεί, τα συστήματα υγείας καλούνται να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την παχυσαρκία, αλλά και τις συναφείς νόσους: διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, καρδιοπάθειες, με ελάχιστους πόρους.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αν δεν ληφθούν μέτρα, το οικονομικό κόστος της παχυσαρκίας θα ξεπεράσει τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030.
Η οπτική του Μπιλ Γκέιτς: «Να γίνουν προσιτά σε όλους»
Απαντώντας σε ερώτηση του Reuters σχετικά με το αν το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates θα αναλάβει δράση για τη διάθεση των φαρμάκων αυτών, ο Γκέιτς απάντησε:
«Πιθανότατα. Έχουμε εμπειρία στο να παίρνουμε θεραπείες που αποδεικνύονται αποτελεσματικές στις πλούσιες χώρες και να τις κάνουμε πολύ, πολύ φθηνές, ώστε να φτάσουν παντού στον κόσμο».
Ως παράδειγμα, ανέφερε την τρέχουσα συνεργασία του Ιδρύματος με τη φαρμακοβιομηχανία Hetero στην Ινδία, για τη διάθεση οικονομικότερων αντιγράφων ενός νέου φαρμάκου πρόληψης του HIV με κόστος 40 δολάρια τον χρόνο.
Εκπρόσωπος του Ιδρύματος επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται ήδη σε πρώιμο στάδιο έρευνας για το ενδεχόμενο χρήσης των φαρμάκων απώλειας βάρους στη βελτίωση των εκβάσεων για γυναίκες με διαβήτη κύησης.
Η επόμενη μέρα: φθηνά γενόσημα και νέα δεδομένα
Από το 2026, η δραστική ουσία σεμαγλουτίδη,
, ενός από τα νέα ενέσιμα με μεγαλύτερη ζήτηση, θα χάσει την πατέντα της σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, ανοίγοντας τον δρόμο για φθηνά γενόσημα.
Ο Γκέιτς σημείωσε ότι το Ίδρυμά του θα μπορούσε να στηρίξει κλινικές δοκιμές σε διαφορετικούς πληθυσμούς, ώστε να υπάρξουν δεδομένα που θα επιτρέψουν την ευρύτερη έγκριση και χρήση των φαρμάκων.
Παρότι η παχυσαρκία δεν αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα για το Ίδρυμα Γκέιτς, το οποίο επικεντρώνεται σε νόσους υψηλής θνησιμότητας, όπως η ελονοσία, αναγνωρίζεται πλέον ως παράγοντας κινδύνου για πλήθος χρόνιων παθήσεων, καθιστώντας την παρέμβαση επιτακτική.
Ο ρόλος του PAHO: πίεση για μείωση τιμών και ρυθμιστικά οφέλη
Ο διευθυντής του PAHO, Δρ. Ζάρμπας Μπαρμπόσα, δήλωσε ότι ο οργανισμός εξετάζει τη χρήση του Ταμείου Φαρμάκων του PAHO, ενός μηχανισμού που επιτρέπει μαζικές παραγγελίες για λογαριασμό των 35 κρατών-μελών, επιτυγχάνοντας χαμηλότερες τιμές.
Το Ταμείο αυτό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και για τα φάρμακα αδυνατίσματος, μειώνοντας παράλληλα τη γραφειοκρατία μέσω ενιαίας ρυθμιστικής διαδικασίας έγκρισης.
«Ξεκινάμε τη συζήτηση», δήλωσε ο Μπαρμπόσα. «Αναπτύσσουμε οδηγίες για τη σωστή χρήση των φαρμάκων και σκοπεύουμε να συνομιλήσουμε με τις εταιρείες Novo Nordisk, Eli Lilly και με παραγωγούς γενοσήμων τις επόμενες εβδομάδες».
Προς μια νέα εποχή στη διαχείριση της παχυσαρκίας
Η ΠΟΥ έχει ήδη προτείνει τη χρήση των φαρμάκων αυτών ως μέρος της θεραπείας της παχυσαρκίας στους ενήλικες, ενώ έχει ασκήσει κριτική στις φαρμακοβιομηχανίες για το υψηλό κόστος και την περιορισμένη πρόσβαση.
Η Novo Nordisk απάντησε ότι αναγνωρίζει «την ανεκπλήρωτη ανάγκη» για τις θεραπείες της και δεσμεύεται να υπηρετήσει ασθενείς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Αν τα σχέδια του Γκέιτς και του PAHO προχωρήσουν, η παγκόσμια πολιτική της υγείας ενδέχεται να βρεθεί μπροστά σε μια νέα εποχή ισότιμης πρόσβασης στα φάρμακα που αλλάζουν το τοπίο της παχυσαρκίας και, κατ’ επέκταση, της δημόσιας υγείας.