Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Πολύ πρόσφατα το DailyPharmaNews αναφέρθηκε σε άρθρο του, στη συζήτηση που έχει ανοίξει στη χώρα μας για την ανάγκη στήριξης των μικρομεσαίων φαρμακείων.
Πρόκειται για μία συζήτηση που, όπως φαίνεται, δεν απασχολεί μόνο τη χώρα μας. Στις ΗΠΑ υπάρχει σοβαρό ζήτημα και το PharmacyTimes.com φιλοξενεί σε άρθρο του μία άποψη για το τι έχει οδηγήσει σε αυτήν την κατάσταση, τι συνέπειες έχει, τι θα μπορούσε να γίνει και για ποιους λόγους δεν πρέπει το πρόβλημα να αφεθεί να επιδεινωθεί.
Ξεκινώντας το άρθρο τονίζει ότι οι άδειες από φαρμακεία περιοχές οδηγούν σε σημαντικούς κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα για τους πιο μειονεκτούντες πληθυσμούς, λόγω της έλλειψης πρόσβασης σε βασικές φαρμακευτικές υπηρεσίες.
Η αναδιάρθρωση των μεγάλων εταιρειών που έχουν αλυσίδες φαρμακείων, τα μικρά περιθώρια κέρδους και οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες συμβάλλουν στη μείωση των τοπικών φαρμακείων, επιδεινώνοντας το ζήτημα των άδειων από φαρμακεία περιοχών, όπως αναφέρεται.
Και πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη διατήρηση της πρόσβασης στα φαρμακεία για όσους τη χρειάζονται περισσότερο.
Υπήρχε μια εποχή, αναφέρει το άρθρο, που το φαρμακείο που βρισκόταν στη γωνιά της γειτονιάς του σπιτιού ήταν τόσο αναπόσπαστο κομμάτι της όσο η τράπεζα στην κεντρική οδό ή το καμπαναριό της εκκλησίας. Οι κάτοικοι της γειτονιάς έπαιρναν σιρόπι για τον βήχα και στηρίζονταν στον φαρμακοποιό για συμβουλές ή καθησυχασμό. Το φαρμακείο δεν ήταν απλώς ένα κατάστημα – ήταν μια «άγκυρα», ένα σταθερό σημείο υγειονομικής φροντίδας της κοινότητας.
Σήμερα, αυτή η άγκυρα εξαφανίζεται. Όλο και σε περισσότερες πόλεις, είτε σε αγροτικές περιοχές είτε μέσα σε αστικές περιοχές, βρίσκονται χωρίς τοπικό φαρμακείο. Οι ειδικοί τις αποκαλούν «ερήμους», άδειες από φαρμακεία περιοχές, αλλά αυτό που πραγματικά περιγράφει ο όρος είναι οικογένειες που οδηγούν 30 μίλια για χάπια για την αρτηριακή πίεση, που περιμένουν μέρες για παραδόσεις ινσουλίνης και παρακολουθούν τις κάποτε πολύβουες βιτρίνες να μένουν άδειες. Οι έρημες φαρμακείων περιοχές γίνονται μια από τις πιο ήσυχες, αλλά και πιο σοβαρές, προκλήσεις στην αμερικανική υγειονομική περίθαλψη.
Τι σημαίνει όμως μία έρημη από φαρμακείο περιοχή στην πράξη;
Μια «έρημος φαρμακείου περιοχή» είναι οποιαδήποτε κοινότητα όπου οι κάτοικοι δεν έχουν εύλογη πρόσβαση σε φαρμακείο. Με απλά λόγια: Εάν μια οικογένεια δεν χρειάζεται για να φτάσει σε φαρμακείο μισή μέρα άδεια από τη δουλειά, δύο διαδρομές με λεωφορείο ή χρήματα για βενζίνη, τότε αυτή η γειτονιά πληροί τις προϋποθέσεις, αναφέρει το άρθρο.
Φανταστείτε μια μητέρα με 2 παιδιά και χωρίς αυτοκίνητο να διασχίζει πολλά λεωφορεία στην πόλη για να πάρει ένα αντιβιοτικό. Φανταστείτε έναν συνταξιούχο αγρότη να οδηγεί μία ώρα σε κάθε διαδρομή για να ξαναγεμίσει τη σακούλα του με φάρμακα για την καρδιά. Σκεφτείτε μια ηλικιωμένη χήρα που δεν είναι εξοικειωμένη με το διαδίκτυο και της λένε ότι η μόνη της επιλογή είναι να παραγγείλει συνταγές online. Έτσι μοιάζει η ζωή σε μια έρημη από φαρμακείο περιοχή – άνθρωποι σε γειτονιές που μένουν πίσω όχι από επιλογή, αλλά από περιστάσεις.
«Τα φαρμακεία δεν είναι απλώς σημεία διάθεσης φαρμάκων. Παρέχουν επίσης εμβόλια, χορηγούν εισπνευστικές συσκευές, ινσουλίνη, επιθέματα νικοτίνης, επείγουσα αντισύλληψη και ναλοξόνη που σώζει ζωές, προσφέρουν γρήγορο έλεγχο στρεπτόκοκκου και γρίπης και, σε ορισμένες πολιτείες, συνταγογραφούν ακόμη και αντιιικά φάρμακα όταν είναι απαραίτητο, κάνουν ελέγχους αρτηριακής πίεσης, συσκευές παρακολούθησης γλυκόζης και συμβουλευτική σε σημεία φροντίδας για χρόνιες ασθένειες, βοηθούν τους ασθενείς να ξεπεράσουν τα ασφαλιστικά εμπόδια, τις προηγούμενες εγκρίσεις και τις αντικαταστάσεις φαρμάκων και να αποθηκεύουν ιατρικό εξοπλισμό (π.χ. μπαστούνια, περιπατητήρες, πιεσόμετρα) που κρατούν τους ανθρώπους ασφαλείς στο σπίτι» όπως σημειώνεται.
Οι φαρμακοποιοί είναι συχνά οι πρώτοι που εντοπίζουν επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις φαρμάκων ή εξηγούν περίπλοκες οδηγίες στην καθημερινή γλώσσα. Χωρίς πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες, οι κοινότητες αντιμετωπίζουν κάτι περισσότερο από ταλαιπωρία – αντιμετωπίζουν πραγματικούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια.
Γιατί τα φαρμακεία εξαφανίζονται
Αρκετές δυνάμεις διώχνουν τα φαρμακεία από τις γειτονιές και μαζί δημιουργούν μια τέλεια καταιγίδα.
• Εταιρική αναδιάρθρωση. Εταιρείες που λειτουργούν φαρμακεία όπως η Rite Aid κήρυξε πτώχευση, επιβαρυμένη από αγωγές και χρέη και έκλεισε καταστήματα σε όλη τη χώρα. Η CVS, η μεγαλύτερη αλυσίδα της χώρας, έχει μειώσει τα καταστήματα. Η Walgreens, υπό την πίεση ιδιωτικών επενδυτών, μειώνει επίσης τις τοποθεσίες. Αυτό που μοιάζει με έξυπνο οικονομικό ελιγμό στις αίθουσες συνεδριάσεων μεταφράζεται σε κλειδωμένες πόρτες και άδεια ράφια στις κοινότητες.
• Μικρά περιθώρια κέρδους. Τα φαρμακεία λειτουργούν με μικρά περιθώρια κέρδους. Οι πληρωμές που λαμβάνουν από τα προγράμματα υγείας και άλλους πληρωτές συχνά δεν καλύπτουν το πραγματικό κόστος απόκτησης φαρμάκων, στελέχωσης καταστημάτων και παροχής συμβουλών σε ασθενείς. Οι αριθμοί απλά δεν αθροίζονται. Τα φαρμακεία δεν μπορούν να παραμείνουν ανοιχτά εάν τα χρήματα που χρειάζεται να δώσουν υπερτερούν των χρημάτων που λαμβάνουν.
• Αλλαγή συνηθειών. Όλο και περισσότεροι ασθενείς στρέφονται σε ηλεκτρονικά φαρμακεία ή φαρμακεία μέσω ταχυδρομείου. Παρόλο που αυτές οι επιλογές είναι βολικές για ορισμένους, αφήνουν πίσω τους ηλικιωμένους, άτομα με μη σταθερό χώρο κατοικίας και όποιον χρειάζεται αυθημερόν συμπληρώματα ή την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με έναν φαρμακοποιό.
Ποιος αισθάνεται τις περισσότερες επιπτώσεις και βήματα προς τη λύση
Το άρθρο σημειώνει ότι οι άδειες στα φαρμακεία δεν πλήττουν ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα. Επηρεάζονται περισσότερο οι περιοχές όπου οι άνθρωποι βρίσκονται ήδη σε μειονεκτική θέση, όπως οι αγροτικές περιοχές των ΗΠΑ, οι γειτονιές με ανθρώπους με χαμηλό εισόδημα, ηλικιωμένους ασθενείς και άτομα με αναπηρία. Οι επιπτώσεις είναι σημαντικές: Οι ασθενείς παραλείπουν το να επαναπρομηθευτούν τα φάρμακά τους, οι χρόνιες παθήσεις επιδεινώνονται, οι προληπτικές υπηρεσίες (π.χ. εμβόλια) χάνονται και, πολύ συχνά, οι μη θεραπευμένες παθήσεις στέλνουν τους ανθρώπους σε τμήματα επειγόντων περιστατικών – επισκέψεων που κοστίζουν πολύ περισσότερο από την υποστήριξη ενός φαρμακείου γειτονιάς.
Οι άδειες από φαρμακεία περιοχές δεν είναι κάτι το αναπόφευκτο
Με τις σωστές επιλογές, η πρόσβαση μπορεί να διατηρηθεί μέσω των εξής:
• Δίκαιη αποζημίωση. Τα φαρμακεία χρειάζονται μοντέλα πληρωμής που αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος χορήγησης φαρμάκων και παροχής φροντίδας στους ασθενείς. Τα φαρμακεία, οι πληρωτές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να συνεργαστούν για να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα.
• Τηλεφαρμακευτική και κινητές μονάδες. Σε αγροτικές ή υποεξυπηρετούμενες περιοχές, τα περίπτερα τηλεφαρμακευτικής ή τα κινητά φαρμακεία μπορούν να καλύψουν τα κενά. Αν και ατελείς, παρέχουν καλύτερη πρόσβαση από το να μην υπάρχει καθόλου.
• Σοφή χρησιμοποίηση των κεφαλαίων διακανονισμού. Δισεκατομμύρια δολάρια από δικαστικές διαμάχες που αφορούν οπιοειδή ναρκωτικά εισρέουν στις πολιτείες. Η διοχέτευση ορισμένων από αυτά τα κεφάλαια για τη διατήρηση της πρόσβασης στα φαρμακεία στις κοινότητες που έχουν πληγεί περισσότερο θα ήταν μια έξυπνη επένδυση στην πρόληψη και τη μακροπρόθεσμη υγεία.
Γιατί είναι ένα σημαντικό για όλους θέμα
Οι έρημες από φαρμακεία περιοχές δεν αποτελούν απλώς μια τοπική ταλαιπωρία. Είναι ένα εθνικό οικονομικό και υγειονομικό ζήτημα. Η μη τήρηση των συνταγών κοστίζει ήδη στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης των ΗΠΑ σχεδόν 300 δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο σε νοσηλείες και επιπλοκές που θα μπορούσαν να αποτραπούν.
Η εγγύηση της πρόσβασης στα φαρμακεία είναι ένας από τους πιο οικονομικά αποδοτικούς τρόπους για να μειωθεί αυτή η σπατάλη, βελτιώνοντας παράλληλα τα αποτελέσματα της υγείας.
Τα φαρμακεία έχουν επίσης κοινωνικό και οικονομικό ειδικό βάρος. Παρέχουν θέσεις εργασίας, υποστηρίζουν τους κεντρικούς δρόμους και λειτουργούν ως αξιόπιστοι θεσμοί γειτονιάς. Η εξαφάνισή τους αφήνει όχι μόνο ιατρικά κενά, αλλά και κλεστές βιτρίνες και αποδυναμωμένες κοινότητες.
Κάλεσμα για αφύπνιση
Το άρθρο κλείνοντας προειδοποιεί ότι η πτώχευση της Rite Aid, η περικοπές της Walgreens υπό την αιγίδα ιδιωτικών κεφαλαίων και η συρρίκνωση του μεγέθους της CVS, όλων εταιρειών μεγάλων αλυσίδων φαρμακείων δεν είναι απλώς επιχειρηματικές ιστορίες. Αποτελούν προειδοποιητικά σήματα ότι οι έρημοι των φαρμακείων θα συνεχίσουν να εξαπλώνονται, εκτός εάν ληφθούν σκόπιμα μέτρα.
«Τα φαρμακεία είναι κάτι περισσότερο από μέρη για να αγοράσει κανείς χάπια. Είναι δίχτυα ασφαλείας, σύμβουλοι και κοινοτικοί χώροι υγειονομικής φροντίδας. Χωρίς αυτά, οι οικογένειες αφήνονται να κάνουν επιλογές μη επιτρεπτές σχετικά με την υγεία τους. Η πρόκληση είναι σαφής: Είτε λάβετε μέτρα για να διατηρήσετε την πρόσβαση στα φαρμακεία τώρα είτε παρακολουθήστε περισσότερες γειτονιές και πόλεις να παρασύρονται σε ερήμους που ποτέ κανείς δεν θα ζητούσε να κατοικήσει».