Ο Διαβήτης Τύπου 1 (T1DM) είναι μια αυτοάνοση κατάσταση, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και καταστρέφει τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη.
Παραδοσιακά, η εικόνα του ασθενούς με Τύπου 1 Σακχαρώδη Διαβήτη ήταν εκείνη ενός νεαρού, λιποβαρούς ατόμου. Ωστόσο, οι σύγχρονες διατροφικές συνήθειες και ο καθιστικός τρόπος ζωής, σε συνδυασμό με τις προκλήσεις της ινσουλινοθεραπείας, έχουν αλλάξει δραματικά αυτό το πρότυπο, φέρνοντας την παχυσαρκία στο προσκήνιο μιας νόσου που κάποτε θεωρούνταν «ασυμβίβαστη» με το περιττό βάρος.
Συνέντευξη: Ρούλα Σκουρογιάννη
Μία πρόσφατη επιστημονική μελέτη, με ελληνική σφραγίδα, με τίτλο: “Obesity in Type 1 Diabetes: Moving Beyond the ‘Lean’ Disease Paradigm to Understand Risk, Complications, and Treatment” που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο Current Obesity Reports στις 21 Φεβρουαρίου, «σηματοδοτεί την ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε ένα παγιωμένο κλινικό αφήγημα: Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 είναι νόσος των λεπτόσαρκων ανθρώπων», όπως επισημαίνει ο Παθολόγος, με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη, Ευάγγελος Φουστέρης, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, που εκπονήθηκε από κοινού με τον Παθολόγο-Διαβητολόγο, Δρ. Αναστάσιο Τεντολούρη και τον Επίκουρο Καθηγητή Παθολογίας ΑΠΘ, Δρ. Θεοχάρη Κουφάκη.
Μια Αναγκαία Αναθεώρηση
Ας δούμε το θέμα πιο αναλυτικά, με τη βοήθεια του Δρ. Ε. Φουστέρη.
Ο Διαβήτης Τύπου 1 (T1DM) παραδοσιακά θεωρούνταν η νόσος των «λεπτόσαρκων» ανθρώπων. Ωστόσο, η σύγχρονη πραγματικότητα ανατρέπει αυτό το αφήγημα. «Η δημοσίευση της εργασίας μας και γενικότερα η συλλογική προσπάθεια με τους συν-συγγραφείς μου, Χάρη Κουφάκη και Τάσο Τεντολούρη, ανέδειξε τη σημασία μιας πιο ολιστικής, καρδιομεταβολικής προσέγγισης», τονίζει ο ίδιος και απαντά σε καίριες ερωτήσεις του DailyPharmaNews.
Αναλύοντας τα Νέα Δεδομένα
· Κύριε Φουστέρη, ποιο είναι το κεντρικό μήνυμα που θέλετε να περάσει μέσα από το επιστημονικό σας άρθρο;
«Το άρθρο αναθεωρεί την αντίληψη ότι η παχυσαρκία είναι σπάνια στον T1DM. Παρουσιάζουμε εμπεριστατωμένα στοιχεία που δείχνουν πως η παχυσαρκία είναι πλέον συχνή, κλινικά σημαντική και συνδέεται άμεσα με σοβαρές επιπλοκές και δυσκολίες στη θεραπεία».
· Τι δείχνουν τα επιδημιολογικά στοιχεία; Είναι πράγματι τόσο συχνό το φαινόμενο;
«Η συχνότητα υπέρβαρου και παχυσαρκίας σε ενήλικες με T1DM είναι πλέον παρόμοια με αυτή στον γενικό πληθυσμό. Στις ΗΠΑ, περίπου το 62% των ενηλίκων με T1DM έχουν υπερβάλλοντα λιπώδη ιστό, συγκρίσιμα με το 64% του γενικού πληθυσμού. Ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για τους νέους, όπου το 35% των παιδιών και εφήβων με T1DM έχουν υπέρβαρο ή παχυσαρκία».
· Ποιοι μηχανισμοί οδηγούν στην αύξηση βάρους σε αυτούς τους ασθενείς;
«Υπάρχουν τρεις βασικοί επιβαρυντικοί παράγοντες:
- Εντατική ινσουλινοθεραπεία: Μειώνει τη γλυκοζουρία (απώλεια γλυκόζης στα ούρα) και αυξάνει τη λιπογένεση.
- Αντίσταση στην ινσουλίνη: Αν και κλασικά συνδέεται με τον Τύπου 2, παρουσιάζεται πλέον και στον Τύπου 1 λόγω του πλεονάζοντος λιπώδους ιστού, επιδεινώνοντας τα μεταβολικά αποτελέσματα.
- Υπογλυκαιμίες: Οδηγούν σε πρόσληψη ‘αντισταθμιστικής’ τροφής (επιπλέον θερμίδες) και συχνά στην αποφυγή της σωματικής άσκησης».
· Ποιες είναι οι κλινικές συνέπειες της παχυσαρκίας για έναν ασθενή με T1DM;
«Η υπερβολική λιπώδης μάζα επιδεινώνει τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Συγκεκριμένα, συνδέεται με:
· Χειρότερη γλυκαιμική ρύθμιση.
· Αυξημένη πιθανότητα καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
· Αυξημένο κίνδυνο μικροαγγειακών επιπλοκών, όπως η νεφροπάθεια, η αμφιβληστροειδοπάθεια και η νευροπάθεια».
· Υπάρχει περίπτωση η παχυσαρκία να «πυροδοτεί» την εμφάνιση του Διαβήτη Τύπου 1;
«Υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν την «υπόθεση του επιταχυντή» (accelerator hypothesis): η υπερβολική λιπώδης μάζα μπορεί να επιταχύνει ή να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης T1DM σε άτομα με προδιάθεση, μέσω μεταβολικών και ανοσολογικών μηχανισμών».
· Πώς πρέπει να προσεγγίσουμε τη θεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις;
«Η διαχείριση απαιτεί προσοχή και εξειδίκευση:
· Τρόπος ζωής: Διατροφή και άσκηση προσαρμοσμένα για τον περιορισμό των υπογλυκαιμιών.
· Φαρμακευτικές επεμβάσεις: Θεραπείες βασισμένες στις ινκρετίνες (π.χ. σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη) δείχνουν όφελος, αλλά θέλουν προσοχή για υπογλυκαιμίες. Αντίθετα, οι SGLT2 αναστολείς αυξάνουν τον κίνδυνο κετοξέωσης και συνήθως αποφεύγονται.
· Χειρουργική: Παρέχει μεγάλη απώλεια βάρους, αλλά το όφελος στη γλυκαιμική ρύθμιση παραμένει περιορισμένο».
· Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα για την κλινική πράξη;
«Η παχυσαρκία στον T1DM δεν είναι σπάνια, είναι κλινικά σημαντική και απαιτεί μια ολιστική καρδιομεταβολική προσέγγιση. Οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι ειδικά προσαρμοσμένες και η μελλοντική έρευνα πρέπει να εστιάσει σε συγκεκριμένους στόχους για αυτήν την ιδιαίτερη ομάδα ασθενών. Πρέπει να τονίσουμε, τέλος, πως η διαχείριση του βάρους στον Διαβήτη Τύπου 1 είναι μια σύνθετη διαδικασία που πρέπει να γίνεται πάντα υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου διαβητολόγου».