Ευκαιρία για απόδραση στη φύση και συμμετοχή σε υπαίθριες δραστηριότητες προσφέρουν οι μέρες των γιορτών. Οι ορεινοί προορισμοί έχουν την τιμητική τους, αφού συνδυάζουν την ανακάλυψη νέων τόπων, την ενασχόληση με χειμερινά σπορ και την απόλαυση μαγευτικών, λευκών τοπίων.
Η έκθεση, ωστόσο, στα σκληρά στοιχεία της φύσης, ιδιαίτερα σε μεγάλα υψόμετρα, έχει τα μειονεκτήματά της. Ο δροσερός αέρας του βουνού είναι αναζωογονητικός και ο χειμερινός ήλιος ευχάριστος, αλλά μπορεί να βλάψουν το δέρμα. Βραχυπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσουν ξηρότητα, ερεθισμό και εγκαύματα και μακροπρόθεσμα μέχρι καρκίνο του δέρματος. Επομένως, είναι ζωτικής σημασίας η εφαρμογή ενός πολυεπίπεδου σχεδίου προστασίας για τη διατήρηση της υγείας του.
«Ο κύριος ρόλος του δέρματος είναι η προστασία του σώματος από περιβαλλοντικούς παράγοντες και ακραίες καιρικές συνθήκες. Εάν υποστεί βλάβες, δεν μπορεί να προστατεύσει επαρκώς τον οργανισμό, με κίνδυνο να εισέλθουν σε αυτόν βακτήρια, ιοί και άλλοι επικίνδυνοι μικροοργανισμοί.
Οι ακραίες συνθήκες στα βουνά μπορούν να του προκαλέσουν σοκ: οι παγωμένοι, ξηροί άνεμοι, η έντονη υπεριώδης ακτινοβολία, η εφίδρωση κατά τη διάρκεια των υπαίθριων δραστηριοτήτων μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ή επιδείνωση πολλών δερματικών προβλημάτων, όπως η ροδόχρους ακμή, το έκζεμα και οι έρπητες», επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
«Ο πόνος, η ξηρότητα, η ερυθρότητα, η απολέπιση της επιδερμίδας, τα σπυράκια, ο κνησμός, οι ρυτίδες είναι μερικές μόνο συνέπειες της έκθεση σε αυτές τις καιρικές συνθήκες», προσθέτει.
Αιτία που το δέρμα γίνεται πιο ευαίσθητο και ξηρό στις εξωτερικές επιδράσεις είναι η αδυναμία της ανώτερης στιβάδας του (κεράτινη), η οποία αποτελείται από κερατινοκύτταρα, λιπίδια και φυσικούς ενυδατικούς παράγοντες, να συγκρατήσει την υγρασία της. Τον χειμώνα, όταν δεν βρέχει ή δεν χιονίζει, η υγρασία στην ατμόσφαιρα είναι λιγοστή. Οι βοριάδες “στεγνώνουν” την επιδερμίδα και μια σύντομη έκθεση σε τέτοιο περιβάλλον την ξηραίνει. Όσο πιο αφυδατωμένη είναι τόσο περισσότερο διαταράσσεται η λειτουργία του φραγμού της και γίνονται ορατές οι επιπτώσεις των περιβαλλοντικών συνθηκών.
Προκειμένου να μη χαθεί η ισορροπία και η υγεία του δέρματος, ο δρ Στάμου συμβουλεύει:
Να δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην αντηλιακή προστασία
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας αυξάνονται κατά 10% κάθε 1.000 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Δηλαδή, φιλτράρεται λιγότερη υπεριώδης ακτινοβολία απ’ ότι σε πεδινές περιοχές. Πέραν τούτου, στις χιονισμένες περιοχές οι ακτίνες UV αντανακλώνται στο χιόνι και επιστρέφουν στο δέρμα, διπλασιάζοντας σχεδόν την έκθεση του σε αυτές και τον κίνδυνο να υποστεί βλάβες.
Και παρά την πεποίθηση πολλών, τα σύννεφα παρέχουν ελάχιστη προστασία από τον ήλιο, αφού έως και το 80% των ακτινών UV τα διαπερνούν. Αυτό σημαίνει ότι το εκτεθειμένο δέρμα κινδυνεύει από ηλιακά εγκαύματα.
Υπάρχει ακόμα ένας λόγος που είναι απαραίτητη η αντηλιακή προστασία: ενώ το καλοκαίρι η ζέστη καθιστά αντιληπτή την έναρξη ενός εγκαύματος και αυτομάτως αναζητάται η προστασία του αντηλιακού, τον χειμώνα αυτό δεν συμβαίνει. Οι χαμηλές θερμοκρασίες δροσίζουν το “καυτό χάδι” του ήλιου και η βλάβη του δέρματος γίνεται αντιληπτή αρκετά αργότερα.
Όσοι, λοιπόν, περνούν τις μέρες αυτές σε κάποια πλαγιά πρέπει να εφαρμόζουν καθημερινά ένα αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο σε όλες τις εκτεθειμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της μύτης, των χειλιών και των αυτιών, το οποίο είναι απαραίτητο να ανανεώνουν κάθε δύο ώρες περίπου. Μόνο έτσι εμποδίζονται οι ακτίνες UVA να εισχωρήσουν στο χόριο και να προκαλέσουν φωτογήρανση και καρκίνο του δέρματος και οι UVB να διεισδύσουν στην επιδερμίδα και να προκαλέσουν εγκαύματα, που είναι ο βασικός παράγοντας ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος.
Να ενυδατώνεται εντατικά το δέρμα
Οι θυελλώδεις συνθήκες, ο ξηρός αέρας, τα μεγάλα υψόμετρα και το κρύο μπορούν να καταστήσουν μια υγιή και λαμπερή επιδερμίδα ξηρή, θαμπή, ερεθισμένη και ξεφλουδισμένη. Η ενυδάτωση είναι, επομένως, ύψιστης σημασίας για την πρόληψη των προαναφερθέντων καταστάσεων και παθήσεων.
Ο καλύτερος τρόπος προστασίας είναι η δημιουργία ενός “τείχους”, το οποίο χτίζεται με την καθημερινή εφαρμογή πλούσιας ενυδατικής κρέμας με θρεπτικές, επανορθωτικές και καταπραϋντικές ιδιότητες, προκειμένου να εξισορροπείται η υγρασία, να αποκαθίσταται η λειτουργία του δερματικού φραγμού και να ανακουφίζεται το δέρμα από τις ενοχλήσεις.
Η εφαρμογή πρέπει να γίνεται πριν από την έκθεση σε εξωτερικούς χώρους και μετά το βραδινό μπάνιο, προκειμένου να εγκλωβιστεί η υγρασία. Το ίδιο ισχύει για το πρόσωπο και για το σώμα.
Τα χέρια χρειάζονται επιπλέον φροντίδα καθώς το δέρμα τους είναι πιο λεπτό από του υπόλοιπου σώματος και ως εκ τούτου πιο πιθανό να σκάσει από το κρύο. Η εφαρμογή και απορρόφηση της κρέμας χεριών πρέπει να γίνεται προτού φορεθούν γάντια, τα οποία είναι απαραίτητα τις κρύες μέρες και νύχτες του χειμώνα.
Εξίσου ευαίσθητα είναι τα χείλη, αφού δεν διαθέτουν σμηγματογόνους αδένες και για αυτόν τον λόγο μπορεί να ξηρανθούν γρήγορα. Επιπλέον, δεν έχουν μελανίνη και συνεπώς είναι πιο ευάλωτα στην υπεριώδη ακτινοβολία από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του σώματος. Είναι επομένως, αναγκαία η εφαρμογή ενός θρεπτικού lip balm με SPF 50, η οποία πρέπει να επαναλαμβάνεται αρκετές φορές την ημέρα και για έναν επιπλέον λόγο: γιατί προστατεύει τα επιρρεπή άτομα από την εμφάνιση επιχείλιου έρπητα.
Υποστήριξη εκ των έσω
Ένα υγιές δέρμα περιέχει περίπου 30% νερό, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ελαστικότητας, της δύναμης και της δομής του. Αν το ποσοστό αυτό μειωθεί έστω και κατά λίγο, το δέρμα αφυδατώνεται.
Όσοι εκτίθενται για πολλές ώρες σε χαμηλές θερμοκρασίες και ψυχρούς, ξηρούς ανέμους, θα πρέπει να πίνουν αρκετό νερό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κάθε δραστηριότητα, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο. Σημειωτέον ότι, έως και μισό λίτρο νερού εξατμίζεται από το δέρμα κάθε μέρα, σε κατάσταση ηρεμίας, σε δροσερό περιβάλλον. Όταν ένα άτομο ασκείται, η απώλεια αγγίζει ακόμα και τα 10 λίτρα.
Εκτός από την κατανάλωση νερού, πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση καφέ και αλκοόλ, διότι προκαλούν αφυδάτωση.
«Ένα άλλο σημείο που χρήζει προσοχής είναι η φροντίδα του δέρματος κατά την επιστροφή στο σπίτι. Μετά από μερικές ώρες στο κρύο, οι περισσότεροι μπαίνουν στον πειρασμό να κάνουν ένα ζεστό μπάνιο. Όταν όμως η θερμοκρασία του νερού είναι υψηλή, διαταράσσεται το υδατοστεγές στρώμα του δέρματος. Αφαιρώντας τα κερατινοκύτταρα και τα λιπίδια που το διατηρούν υγιές επηρεάζεται η φυσική ισορροπία του και έτσι καθίσταται ευάλωτο, ιδίως στα άτομα με ατοπικό δέρμα.
Τέλος, ρόλο στη διατήρηση της υγείας του δέρματος παίζει και η θερμοκρασία του αέρα μέσα στο σπίτι, η οποία δεν πρέπει να είναι πολύ υψηλή, αλλά μεταξύ 20 και 27 βαθμών Κελσίου. Αντιθέτως, η υγρασία είναι απαραίτητη, για τη διατήρηση της υγρασίας του δέρματος», καταλήγει ο δρ Στάμου.