Η φράση «είσαι ό,τι τρως» μπορεί να ακούγεται κλισέ, αλλά είναι απολύτως αληθής, όχι μόνο όσον αφορά στην καλή λειτουργία του οργανισμού, αλλά και στην υγεία και εμφάνιση του δέρματος.
Το είδος των μικροθρεπτικών και μακροθρεπτικών συστατικών που λαμβάνονται μέσω της διατροφής μπορούν να επιδιορθώσουν το κατεστραμμένο δέρμα, να επηρεάσουν την πορεία δερματικών παθήσεων, όπως η ακμή, το έκζεμα, η ψωρίαση και η ροδόχρους ακμή, αλλά και να του προκαλέσουν βλάβες, καθιστώντας το επιρρεπές ακόμα και στην εμφάνιση καρκίνου του δέρματος.
Με την πάροδο του χρόνου, οι διατροφικές ανισορροπίες μπορούν επίσης να επιταχύνουν τη φυσική διαδικασία γήρανσης του δέρματος, καθιστώντας την πρόληψη εξίσου σημαντική με τη θεραπεία. Για παράδειγμα, ενώ μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και υγιή λιπαρά υποστηρίζει την παραγωγή κολλαγόνου, ενισχύει την ενυδάτωση του δέρματος και βοηθά στη διατήρηση της επιδερμίδας λαμπερής και σφριγηλής, μια δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε επεξεργασμένα τρόφιμα, ραφιναρισμένα σάκχαρα και ανθυγιεινά λίπη μπορεί να αφήσει το δέρμα θαμπό, ξηρό και γερασμένο.
«Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η βελτίωση του μορφωτικού και βιοτικού επιπέδου στις δυτικές κοινωνίες έχει δημιουργήσει την ανάγκη εξεύρεσης τρόπων διατήρησης του δέρματος σε καλή κατάσταση για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια. Οι άνθρωποι δίνουν πια μεγαλύτερη σημασία στην υγεία και την εμφάνισή του – γυναίκες και άνδρες επενδύουν χρήματα σε φάρμακα και καλλυντικά για να έχουν υγιές και όμορφο δέρμα. Η τάση αυτή έχει ωθήσει τους επιστήμονες στην αναζήτηση τρόπων προαγωγής της υγείας και καθυστέρησης της γήρανσής του. Η ανάπτυξη της ιατρικής και της τεχνολογίας έχει συμβάλλει αρκετά στην επίτευξη αυτού του στόχου», εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
«Η έρευνα έχει καταστήσει σαφές ότι οι διατροφικές επιλογές και συνήθειες έχουν σημαντική επίδραση στο δέρμα, αρνητική και θετική. Δεδομένα από μελέτες υποδεικνύουν ότι η μη ισορροπημένη ή ελλιπής διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες και γήρανση.
Για παράδειγμα, το αλκοόλ βλάπτει το δέρμα, καθώς προωθεί τον πολλαπλασιασμό των κερατινοκυττάρων, ενισχύοντας τη διαπερατότητα του, καταστρέφοντας τη λειτουργία φραγμού του και αυξάνοντας τον βαθμό γήρανσής του. Τα λιπαρά καθυστερούν την επούλωση του δέρματος, προκαλούν οξειδωτικό στρες και προάγουν τη φλεγμονή, επιταχύνοντας τη γήρανση και αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος. Επιβλαβές για την υγεία του δέρματος είναι και το αλάτι σε μεγάλες ποσότητες, η ζάχαρη, οι πικάντικες και οι αυστηρά χορτοφαγικές διατροφικές επιλογές. Κάποια από αυτά τα συστατικά έχουν συνδεθεί με την επιδείνωση δερματοπαθειών, όπως τα κορεσμένα λιπαρά με την ψωρίαση και η ζάχαρη με την ακμή» προσθέτει.
Αντιθέτως, ο εφοδιασμός του οργανισμού με ωφέλιμα συστατικά μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση του δέρματος, να καθυστερήσει τη χρονολογική γήρανση και να αποτρέψει τη φωτογήρανση. Συγκεκριμένα:
Το νερό
Το νερό υποστηρίζει τη λειτουργία κάθε συστήματος του σώματος. Η έλλειψή του προκαλεί αφυδάτωση, η οποία γίνεται αιτία μείωσης της ελαστικότητας του δέρματος απώλειας της σφριγηλότητάς του και εμφάνισης φλεγμονής, κάνοντάς το να φαίνεται κουρασμένο, τραχύ ακόμα και σκασμένο. Η επιδερμίδα δείχνει θαμπή και ξηρή, παρουσιάζει δε λεπτές γραμμές και ρυτίδες πρόωρης γήρανσης.
Τα ιχνοστοιχεία
Παρότι τα ιχνοστοιχεία, όπως ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος και ο χαλκός βρίσκονται σε πολύ μικρές ποσότητες στο σώμα έχουν ισχυρές φυσιολογικές και βιοχημικές επιδράσεις. Σχετίζονται στενά με την ανοσία και τη φλεγμονή του δέρματος. Η έρευνα δείχνει τη σημαντική επίδρασή τους στη θεραπεία νόσων του δέρματος (π.χ. ο χαλκός και ο ψευδάργυρος στην αντιμετώπιση της ψωρίασης), αλλά και στην αντιγήρανση. Για παράδειγμα ο χαλκός εμπλέκεται στην αγγειογένεση, βοηθά στη βελτίωση της ελαστικότητας του δέρματος, στη μείωση των λεπτών γραμμών και ρυτίδων του προσώπου και στην επούλωση των πληγών, ενώ το σελήνιο καθιστά το δέρμα λιγότερο ευαίσθητο στο οξειδωτικό στρες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία, και προάγει την ανάπτυξη και τη λειτουργία των κερατινοκυττάρων, τα οποία εμπλέκονται μεταξύ άλλων στην ανοσοαπόκριση και στην προστασία από ακτίνες UV.
Οι βιταμίνες
Οι βιταμίνες είναι συστατικά που συμμετέχουν στην αντιοξειδωτική άμυνα του δέρματος και στην επούλωση των πληγών. Οι βιταμίνες A, C, E, D και K είναι από τις πιο απαραίτητες διότι ενισχύουν την παραγωγή κολλαγόνου, προστατεύουν από την υπεριώδη ακτινοβολία, συμβάλλουν στην ενυδάτωση, μειώνουν τη φλεγμονή και προλαμβάνουν παθήσεις όπως το έκζεμα. Η έλλειψή τους προκαλεί ποικίλα προβλήματα ξηρότητα, πρόωρη γήρανση, φλεγμονή, κακή επούλωση πληγών και παθήσεις, ενώ ελλείψεις σε βιταμίνες A, C, D και σύμπλεγμα Β, και μετάλλων όπως ο ψευδάργυρος και ο σίδηρος, διαταράσσουν τη λειτουργία του φραγμού του δέρματος.
Οι πρωτεΐνες
Από τους πιο κύριους ρόλους των πρωτεϊνών είναι η κατασκευή και η επιδιόρθωση των ιστών, και το δέρμα δεν αποτελεί εξαίρεση. Η έλλειψή τους αλλά και η υπερβολική πρόσληψή τους είναι επιβλαβείς για την υγεία του. Το κολλαγόνο, η ελαστίνη και η κερατίνη περιλαμβάνονται σε αυτές και, όπως είναι γνωστό, παίζουν σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της σφριγηλότητας και της ελαστικότητας του δέρματος. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης υποστηρίζει την αναγέννηση, την επανόρθωση και την ενυδάτωση του δέρματος, ισχυροποιώντας τον δερματικό φραγμό και προστατεύοντάς τον από βλάβες, ρύπους και μολύνσεις, αποτρέποντας παράλληλα τη χαλάρωση και την ευθραυστότητά του.
Τα λιπαρά
Τα καλά λιπαρά, ειδικά τα ωμέγα-3 και τα μονοακόρεστα, είναι απαραίτητα για τη διατήρηση του λιπιδικού φραγμού του δέρματος, που το κρατά ενυδατωμένο, σφριγηλό και απαλλαγμένο φλεγμονών. Βοηθούν στην καταπολέμηση της ξηρότητας, της ακμής και της πρόωρης γήρανσης, προστατεύοντας τις κυτταρικές μεμβράνες και προωθώντας την ελαστικότητα. Η έλλειψη καλών λιπαρών οδηγεί σε εξασθενημένο δερματικό φραγμό, προκαλώντας ξηρό, σκασμένο και ερεθισμένο δέρμα και παθήσεις όπως το έκζεμα.
Οι υδατάνθρακες
Οι υδατάνθρακες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη και πλούσιοι σε φυτικές ίνες υποστηρίζουν τη διατήρηση της υγείας και της ομορφιάς του δέρματος, σε αντίθεση με εκείνους που ανεβάζουν σημαντικά τον γλυκαιμικό δείκτη οι οποίοι προκαλούν την εμφάνιση ή επιδείνωση παθήσεων όπως η ακμή. Ο αποκλεισμός ή πρόσληψη ανεπαρκών ποσοτήτων μέσω της διατροφής μπορεί να επηρεάσει την υγεία του δέρματος προκαλώντας ξηρότητα, μειωμένη κατακράτηση υγρασίας και μια σπάνια δερματική πάθηση (Prurigo Pigmentosa) όταν οι απαραίτητες θερμίδες για τον οργανισμό λαμβάνονται από λιπαρά. Η ανεπάρκειά τους στον οργανισμό προκαλεί μειωμένη αναγέννηση των κυττάρων, αφού αποτελούν κύρια πηγή ενέργειας για τα κύτταρα.
«Η υιοθέτηση επομένως μιας ισορροπημένης διατροφής πλούσιας σε αντιοξειδωτικά και θρεπτικά συστατικά παρέχει στον οργανισμό διάφορους τρόπους για να υποστηρίξει το δέρμα. Από μόνη της βέβαια δεν επαρκεί, αφού η υγεία και ομορφιά του δέρματος εξαρτώνται από γενετικούς, περιβαλλοντικούς και παράγοντες του τρόπου ζωής. Δεν υπάρχουν θαυματουργές διατροφικές επιλογές που από μόνες τους χαρίζουν υγιές, σφριγηλό και νεανικό δέρμα. Όταν όμως η καλή διατροφή υποστηρίζεται από αλλαγές επιβλαβών για το δέρμα συνηθειών, όπως το κάπνισμα και η έκθεση στον ήλιο, αναμφίβολα βελτιώνεται η υγεία του δέρματος και καθυστερεί η γήρανση», καταλήγει ο δρ Στάμου.