Πρόκληση αποτελεί το καλοκαίρι η διατήρηση της υγείας του δέρματος και των νυχιών των ποδιών. Η αναγκαστική, λόγω υψηλών θερμοκρασιών, επιλογή πέδιλων και σαγιονάρων αλλά και η ευχαρίστηση πολλών να περπατάνε ξυπόλητοι τα εκθέτει σε πολλούς κινδύνους. Οι πιθανότητες προσβολής από μύκητες είναι αυξημένες, καθώς εκτίθενται συχνά σε περιβάλλοντα που ευδοκιμούν παθογόνοι μικροοργανισμοί.
Ο ζεστός καιρός επιδεινώνει και υπάρχουσες βακτηριακές και μυκητιασικές λοιμώξεις, όπως το πόδι του αθλητή, καθώς η θερμότητα και η υγρασία από την υπερβολική εφίδρωση δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξή τους. Πιο επιρρεπείς είναι όσοι πάσχουν από δερματοπάθειες που προκαλούν βλάβη στον δερματικό φραγμό, όπως η ψωρίαση.
«Δεδομένα από επιστημονικές μελέτες έχουν αποκαλύψει ότι σχεδόν το 70% του πληθυσμού θα κολλήσει κάποια στιγμή στη ζωή του μύκητες στα δάχτυλα ή στα νύχια των ποδιών. Το καλοκαίρι είναι η εποχή που παρατηρείται αύξηση των περιστατικών, γιατί όλοι οι μύκητες πολλαπλασιάζονται σε ζεστά και υγρά περιβάλλοντα. Τις περισσότερες φορές οι μυκητιάσεις είναι επίμονες και υποτροπιάζουν. Για την αποφυγή της πολύμηνης ταλαιπωρίας που απαιτείται συνήθως για τη θεραπεία τους, ιδίως όταν δεν έχει γίνει αντιληπτή γρήγορα η παρουσία τους, η πρόληψη είναι η καλύτερη τακτική», επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Το πόδι του αθλητή είναι η πιο συχνή μυκητιασική λοίμωξη, η οποία παρά το όνομά της δεν αφορά μόνο τους αθλητές. Μπορεί να προκληθεί από είδη Candida, ή Gram-αρνητικά βακτήρια, καθώς και από μια ομάδα μυκήτων που ονομάζονται δερματόφυτα, τα οποία ζουν μήνες ακόμα και χρόνια σε περιβάλλοντα με υγρασία. Μεταδίδονται πολύ εύκολα – η βάδιση με γυμνά πόδια στην παραλία, γύρω από την πισίνα, σε αποδυτήρια με ντους, ακόμα και η χρήση μολυσμένης πετσέτας μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση. Προκαλούν ερεθισμό, ερυθρότητα και απολέπιση του δέρματος, κνησμό ανάμεσα στα δάχτυλα, αίσθημα καψίματος και κακοσμία.
Μόλις το δέρμα μολυνθεί, η θερμοκρασία και η υγρασία που αναπτύσσεται σε αυτό, φορώντας πλαστικές σαγιονάρες, υποδήματα από μη φυσικά υλικά ή αθλητικά παπούτσια, παρέχει το ιδανικό έδαφος αναπαραγωγής των μικροοργανισμών. Και ενώ λατρεύουν να ζουν και να αναπτύσσονται στα πόδια, τίποτα δεν τους εμποδίζει να εξαπλωθούν και σε άλλα μέρη του σώματος.
Εκτός από το δέρμα, οι μύκητες εισβάλλουν και στα νύχια. Τα δερματόφυτα ευθύνονται τις περισσότερες φορές για τις ονυχομυκητιάσεις, προκαλώντας αποχρωματισμό, πάχυνση, παραμόρφωση και ευθραυστότητα. Η μετάδοση είναι πιο δύσκολη, όπως και η θεραπεία της πάθησης, συγκριτικά με το πόδι του αθλητή, επειδή οι μύκητες βρίσκουν “καταφύγιο” κάτω από το νύχι, μέρος δυσπρόσιτο για τα φάρμακα.
Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού των μυκήτων και ανάπτυξης λοίμωξης. Εκτός από την παρατεταμένη χρήση ιδρωμένων παπουτσιών, η κοινή χρήση υποδημάτων, εργαλείων πεντικιούρ αλλά και ορισμένες παθήσεις, όπως ο διαβήτης, η κακή κυκλοφορία του αίματος και το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστούν πιο ευάλωτο το άτομο που έρχεται σε επαφή με αυτούς.
Ωστόσο, υπάρχουν πρακτικές που αποτρέπουν τις μυκητιασικές λοιμώξεις. Για την αποφυγή τους, ο δρ Στάμου συμβουλεύει:
- Πλένετε καθημερινά τα πόδια με νερό και σαπούνι, μία φορά ή περισσότερες αν ιδρώνετε, και στεγνώνετε καλά το δέρμα, ειδικά ανάμεσα στα δάχτυλα.
- Μην φοράτε κάθε μέρα τα ίδια παπούτσια, γιατί δεν προλαβαίνουν να στεγνώσουν τελείως. Εναλλακτικά, στεγνώνετε τα παπούτσια και τις σαγιονάρες, τοποθετώντας σε ευάερο και ευήλιο μέρος.
- Επιλέγετε υποδήματα που ο αέρας μπορεί να διέρχεται μεταξύ των δακτύλων, ή αρκετά φαρδιά ώστε να αποτρέπεται η συσσώρευση υγρασίας ανάμεσα σε αυτά.
- Διαλέγετε παπούτσια και σαγιονάρες από δέρμα. Οι σαγιονάρες να μην αγκαλιάζουν τα πλαϊνά των πελμάτων.
- Όσοι φορούν αθλητικά παπούτσια να προτιμούν εκείνα που έχουν τεχνολογίες που επιτρέπουν τον αέρα να εισέρχεται σε αυτά για να μειώνεται η θερμοκρασία και η υγρασία στο εσωτερικό τους, και να αλλάζουν καθημερινά κάλτσες, οι οποίες θα πρέπει να είναι βαμβακερές.
- Χρησιμοποιείτε αντιιδρωτικό, εάν τα πόδια σας ιδρώνουν πολύ.
- Μην πλένετε τα ρούχα σας στο πλυντήριο μαζί με κάλτσες και σεντόνια μολυσμένου ατόμου (εκτός εάν η θερμοκρασία του νερού είναι πολύ υψηλή).
- Μην μοιράζεστε ρούχα, πετσέτες, παπούτσια και εργαλεία περιποίησης νυχιών με πάσχοντες.
- Μην περπατάτε ξυπόλητοι πουθενά.
- Μην κόβετε τα νύχια πολύ κοντά και φροντίστε να μην υπάρχουν αιχμές που τραυματίζουν το δέρμα.
- Ελέγχετε τα πόδια σας καθημερινά για τυχόν αλλαγές στο δέρμα και στα νύχια.
- Αναζητήστε τρόπους για να βελτιώσετε το ανοσοποιητικό σας σύστημα, προκειμένου να ενισχύσετε την ικανότητα του σώματός σας να καταπολεμά τις λοιμώξεις.
«Η υποψία ύπαρξης μυκητιασικής λοίμωξης στο δέρμα ή στα νύχια των ποδιών θα πρέπει να επιβεβαιώνεται από δερματολόγο το συντομότερο. Μόνο αυτοί μπορούν να αξιολογήσουν τη σοβαρότητα της λοίμωξης και να προτείνουν το πιο αποτελεσματικό θεραπευτικό σχέδιο.
Υπάρχουν θεραπείες που είναι κατάλληλες για ήπιες περιπτώσεις, ενώ για σοβαρές ή επίμονες λοιμώξεις απαιτούνται ισχυρότερες ή συνδυασμός φαρμάκων για να υποχωρήσουν οριστικά.
Η από του στόματος αγωγή επιτρέπει την εξάλειψη των μυκήτων από το δέρμα και την ανάπτυξη υγιών νυχιών. Η διάρκειά της είναι πολύμηνη, ξεπερνώντας μερικές φορές και το 12μηνο.
Σε ήπια περιστατικά, συστήνονται τοπικές θεραπείες με αντιμυκητιασικές κρέμες και βερνίκια νυχιών, που για να εισχωρήσουν στο μολυσμένο νύχι χρειάζεται συνήθως η λέπτυνση της επιφάνειάς του με λίμα. Και τα δύο προστατεύουν από νέες λοιμώξεις, εξαλείφοντας αργά τη μυκητιασική λοίμωξη.
Όσες είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν, επιλέγεται συνδυαστική θεραπεία που περιλαμβάνει τόσο από του στόματος όσο και τοπικά αντιμυκητιασικά φάρμακα.
Η σύγχρονη θεραπεία των ονυχομυκητιάσεων, ωστόσο, γίνεται με εξελιγμένα λέιζερ που μπορούν να καταστρέφουν τους μύκητες ανώδυνα, σε μικρό χρονικό διάστημα, στοχεύοντας κάτω από την ονυχιαία πλάκα και χωρίς να επηρεάζονται οι γύρω ιστοί. Είναι απολύτως ασφαλής μέθοδος, ακόμα και για εγκύους, καθώς δεν απαιτείται συνδυασμός με φαρμακευτική αγωγή», καταλήγει ο δρ Στάμου.