Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Παρά το γεγονός ότι οι ακριβείς μηχανισμοί που συνδέουν τη στοματική υγεία και την καρδιαγγειακή υγεία εξακολουθούν να διερευνώνται, πολυάριθμες μελέτες υποδεικνύουν ότι η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής θα μπορούσε να έχει θετικό αντίκτυπο στη συνολική καρδιαγγειακή υγεία, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών προβλημάτων.
Ο Δρ. Παναγιώτης Ιακωβής, Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και Επιστημολόγος εξηγεί στο DailyPharmaNews τις πιθανές επιπτώσεις της κακή στοματικής υγιεινής και της περιοδοντικής νόσου στην υγεία της καρδιάς καθώς και τα αναγκαία μέτρα πρόληψης που πρέπει να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας.
«Η στοματική υγιεινή αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της γενικής υγείας, επηρεάζοντας όχι μόνο την κατάσταση των δοντιών και των ούλων αλλά και ζωτικά συστήματα του οργανισμού. Πλήθος επιστημονικών μελετών τα τελευταία χρόνια τεκμηριώνουν τη στενή σχέση ανάμεσα στη στοματική και την καρδιαγγειακή υγεία, φωτίζοντας έναν τομέα που στο παρελθόν συχνά παραβλεπόταν.
Περιοδοντική νόσος και καρδιαγγειακός κίνδυνος
Η περιοδοντική νόσος, που περιλαμβάνει τη φλεγμονή και καταστροφή των στηρικτικών ιστών των δοντιών, δεν περιορίζεται μόνο στη στοματική κοιλότητα. Αρκετές μελέτες υψηλού επιστημονικού κύρους, έχουν συνδέσει τη νόσο αυτή με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Μια ευρείας κλίμακας μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο “Journal of the American Heart Association” (2019) και περιέλαβε δεδομένα από πλήθος συμμετεχόντων, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η περιοδοντική νόσος αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου κατά 13%.
Άλλη σημαντική ανασκόπηση από το BMJ έδειξε ότι οι φλεγμονές των ούλων αυξάνουν τη συνολική καρδιαγγειακή θνησιμότητα και συμβάλλουν στην αθηροσκλήρωση μέσω αυξημένων επιπέδων της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) και άλλων δεικτών συστηματικής φλεγμονής.
Ομοίως, η έγκυρη ιστοσελίδα Harvard Health, προειδοποιεί ότι μέσω φλεγμονωδών μηχανισμών, όσοι πάσχουν από περιοδοντίτιδα, έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα για καρδιαγγειακά επεισόδια σε σχέση με όσους δεν πάσχουν από περιοδοντίτιδα.
Ιαπωνική μελέτη του 2023 (Scientific Reports) αναδεικνύει την σημασία του βραδινού βουρτσίσματος των δοντιών αφού επίσης τηνσυνδέει με την καρδιαγγειακή υγεία.
Σύμφωνα με κορεατική μελέτη (European Journal of Preventive Cardiology, 2020), το τακτικό βούρτσισμα των δοντιών τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα συσχετίζεται με 9% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η χρήση οδοντικού νήματος και η τακτική επαγγελματική φροντίδα στοματικής υγείας συνιστώνται ως μέτρα πρόληψης.
Εδώ, όμως, οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί: «Correlation does not imply Causation». Δηλαδή, το γεγονός ότι συνυπάρχουν δύο καταστάσεις, επί του προκειμένου η περιοδοντίτιδα και τα καρδιαγγειακά επεισόδια, αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η περιοδοντίτιδα είναι και η αιτία των καρδιακών επεισοδίων. Μπορεί απλώς, να συνυπάρχουν η ανθυγιεινές συνήθειες, η κακή διατροφή και το κάπνισμα και στον πληθυσμό με περιοδοντίτιδα και στους πάσχοντες από καρδιαγγειακά επεισόδια.
Πιθανοί παθογενετικοί μηχανισμοί
Η βιολογική σύνδεση ανάμεσα στη στοματική φλεγμονή και τα καρδιαγγειακά νοσήματα περιλαμβάνει:
• Διείσδυση παθογόνων βακτηρίων από τα ούλα στην κυκλοφορία του αίματος (bacteremia), που πυροδοτεί φλεγμονώδεις αποκρίσεις.
• Αυξημένα επίπεδα κυτοκινών και φλεγμονωδών παραγόντων, οι οποίοι προκαλούν ενδοθηλιακή δυσλειτουργία και αθηρογένεση.
• Εναπόθεση βακτηριακού DNA σε αρτηριακές πλάκες, υποδηλώνοντας άμεση μικροβιακή εμπλοκή στη δημιουργία τους.
Πρόληψη της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας σε οδοντιατρικές πράξεις
Αν έχετε ορισμένα καρδιολογικά προβλήματα – όπως τεχνητή (προσθετική) καρδιακή βαλβίδα, ιστορικό ενδοκαρδίτιδας ή κάποια σοβαρή συγγενή καρδιοπάθεια – είναι πολύ σημαντικό να ενημερώσετε τον οδοντίατρο σας πριν από κάθε οδοντιατρική πράξη (όπως καθαρισμός, εξαγωγή ή περιοδοντική θεραπεία). Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να πάρετε προληπτικά αντιβίωση πριν από την οδοντιατρική πράξη, για να μειωθεί ο κίνδυνος μιας σοβαρής λοίμωξης στο εσωτερικό της καρδιάς, που ονομάζεται βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα.
Η χρήση προφυλακτικής αντιβιοτικής αγωγής δεν χρειάζεται για όλους τους καρδιολογικούς ασθενείς, αλλά εφαρμόζεται σε εκείνους που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, όπως ορίζει η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA) και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC). Ο γιατρός ή καρδιολόγος σας μπορεί να σας πει αν ανήκετε σε αυτήν την ομάδα.
Εδώ, ας σημειωθεί, ότι στην Πρόπτωση Μιτροειδούς Βαλβίδος στις συχνές καθημερινές της ανεπίπλοκες μορφές, δεν απαιτείται καρδιολογικά, πλέον, αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη για οδοντιατρικές εργασίες.
Κατευθυντήριες οδηγίες για βελτιστοποίηση της στοματικής υγιεινής , όπως αυτή σχετίζεται με το καρδιαγγειακό
Αν έχετε περιοδοντίτιδα (σοβαρή φλεγμονή των ούλων), είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι έχετε αυξημένο κίνδυνο για καρδιακά προβλήματα, όπως έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Γι’ αυτό, χρειάζεται να προσέχετε όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιά σας, όπως το κάπνισμα, η άσκηση, το βάρος σας, την πίεση, τη χοληστερίνη, το σάκχαρο, και φυσικά να φροντίζετε σωστά τα δόντια και τα ούλα σας.
Αν έχετε ήδη κάποια καρδιοπάθεια και ταυτόχρονα περιοδοντίτιδα, έχετε μεγαλύτερες πιθανότητες για καρδιακές επιπλοκές. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ακολουθείτε συστηματικά τη θεραπεία και τη φροντίδα που σας προτείνει ο οδοντίατρος.
Ο οδοντίατρός σας πρέπει να γνωρίζει αν έχετε άλλους παράγοντες κινδύνου για την καρδιά, όπως διαβήτη, παχυσαρκία, κάπνισμα, υψηλή πίεση, χοληστερίνη ή υψηλό σάκχαρο. Αν κάποιο από αυτά δεν είναι καλά ρυθμισμένο, καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας.
Όλοι οι ασθενείς με προβλήματα στα ούλα πρέπει να ενημερώνονται για το πώς να φροντίζουν καλύτερα το στόμα τους. Αυτό περιλαμβάνει καθημερινό βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα, καθαρισμό ανάμεσα στα δόντια (με οδοντικό νήμα ή ειδικά βουρτσάκια) και, σε μερικές περιπτώσεις, τη χρήση ειδικών στοματικών διαλυμάτων, χωρίς αλκοόλ.
Όσοι έχουν καρδιοπάθεια πρέπει να κάνουν έναν πλήρη οδοντιατρικό έλεγχο, ο οποίος να περιλαμβάνει αναλυτική εξέταση για περιοδοντίτιδα (όπως μέτρηση βάθους στα ούλα και έλεγχος για αιμορραγία).
Αν δεν υπάρχει περιοδοντική νόσος, τα άτομα με καρδιοπάθεια καλό είναι να κάνουν προληπτικό έλεγχο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, ώστε να εντοπιστούν εγκαίρως τυχόν αλλαγές.
Αν όμως διαγνωστεί περιοδοντίτιδα, η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει όσο πιο σύντομα γίνεται, μόλις το επιτρέψει η καρδιολογική τους κατάσταση.
Η αρχική θεραπεία, που δεν περιλαμβάνει χειρουργείο, καλό είναι να γίνεται σε μικρότερες συνεδρίες (30–45 λεπτών), ώστε να αποφευχθεί έντονη φλεγμονώδης αντίδραση από τον οργανισμό.Αν χρειάζεται χειρουργική θεραπεία στα ούλα ή τοποθέτηση εμφυτευμάτων, μπορεί να γίνει με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται και σε άτομα χωρίς καρδιολογικά προβλήματα, με χρήση αντιβιοτικής χημειοπροφύλαξης σε όσους έχουν κίνδυνο ενδοκαρδίτιδας, όπως λόγου χάρη τα άτομα με προσθετικές βαλβίδες.
Συμπερασματικά, η στοματική υγεία συνιστά καθρέφτη της γενικής υγείας. Η σύνδεση της περιοδοντικής νόσου με τις καρδιοπάθειες αναδεικνύει την ανάγκη ενσωμάτωσης της στοματικής φροντίδας σε κάθε στρατηγική πρόληψης και διατήρησης της καρδιαγγειακής ευεξίας. Το όμοιο αναδεικνύεται και από τις στρατηγικές αντιβιοτικής χημειοπροφύλαξης σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο ενδοκαρδίτιδας, όπως όσοι έχουν προσθετική καρδιακή βαλβίδα.
Η διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και καρδιολόγων είναι κρίσιμη για μια ολιστική προσέγγιση, αναδεικνύοντας για μια ακόμα φορά ότι στην Επιστήμη μιλάμε την ίδια Γλώσσα και ακολουθούμε την ίδια Μέθοδο: Αυτή, των έγκυρων επιστημονικών στοιχείων».