Η μάχη ενάντια στον καρκίνο δεν είναι πλέον μια άνιση αναμέτρηση, αλλά ένας αγώνας που κερδίζεται καθημερινά στα εργαστήρια, στις κλινικές και, κυρίως, στο επίπεδο της πρόληψης. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου, η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) διοργάνωσε μια κομβικής σημασίας συνέντευξη Τύπου, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα ελπίδας και επιστημονικής εγρήγορσης, που συμπυκνώνεται σε τρεις λέξεις: «Μαθαίνουμε | Προλαμβάνουμε | Ζούμε».
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι επαναστατικές εξελίξεις που μεταμορφώνουν την πρόγνωση της νόσου, η επιτακτική ανάγκη για ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και η στρατηγική θωράκιση του πληθυσμού μέσω της έγκαιρης διάγνωσης.
Εθνικός Σχεδιασμός: Το «κλειδί» για τη βιώσιμη Ογκολογία
Τη συζήτηση συντόνισε ο Καθηγητής Παθολογίας–Ογκολογίας και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΟΠΕ, Αριστοτέλης Μπάμιας, ο οποίος έθεσε το πλαίσιο για μια σύγχρονη ογκολογική πολιτική. Όπως υπογράμμισε, η βιωσιμότητα του συστήματος υγείας εξαρτάται από έναν συνεκτικό εθνικό σχεδιασμό.
«Δεν αρκεί πλέον να θεραπεύουμε καλύτερα: Οφείλουμε να προλαμβάνουμε περισσότερο και να οργανώνουμε αποτελεσματικότερα το σύστημα υγείας», τόνισε ο κ. Μπάμιας.
Η στρατηγική της ΕΟΠΕ εστιάζει σε τέσσερις πυλώνες:
1. Πρόληψη στον γενικό πληθυσμό.
2. Έγκαιρη διάγνωση.
3. Ισότιμη πρόσβαση στην καινοτομία.
4. Συστηματική υποστήριξη των επιζώντων.
Η επανάσταση της επιστήμης: Από τη Μοριακή Βιολογία στην ιάση
Τα επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων τριών δεκαετιών είναι ενθαρρυντικά. Ο κ. Μπάμιας παρουσίασε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η πρόγνωση για τους περισσότερους τύπους καρκίνου έχει βελτιωθεί θεαματικά. Αυτή η πρόοδος οφείλεται στη σύγκλιση της πρώιμης διάγνωσης με την αλματώδη ανάπτυξη της εξατομικευμένης ιατρικής.
Η συμβολή της μοριακής βιολογίας, των στοχευμένων θεραπειών και της ανοσοθεραπείας έχει αλλάξει το τοπίο: πολλές μορφές μεταστατικού καρκίνου αντιμετωπίζονται πλέον ως χρόνιες παθήσεις, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, η πλήρης ίαση είναι πλέον εφικτή.
«ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»: Η Ψηφιακή Ασπίδα της Δημόσιας Υγείας
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο παρουσίασε ο Δημήτριος Χατζηγεωργίου (Απτχος ε.α., Αντιπρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου ΕΟΔΥ). Το πρόγραμμα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου.
Τα καινοτόμα χαρακτηριστικά του προγράμματος περιλαμβάνουν:
· Καθολική και δωρεάν πρόσβαση για όλους τους πολίτες.
· Ψηφιοποιημένες διαδικασίες με άυλα παραπεμπτικά.
· Ενεργητική πρόσκληση των πολιτών μέσω SMS.
· Σύγχρονες μεθόδους screening, όπως το HPV-DNA testing και τα self-tests.
Τρόπος Ζωής και Πρωτογενής Πρόληψη
Ο Μιχάλης Νικολάου, Παθολόγος-Ογκολόγος στον «Άγιο Σάββα», έφερε στο φως μια κρίσιμη στατιστική: έως και το 40% των περιπτώσεων καρκίνου μπορούν να αποφευχθούν μέσω της αλλαγής καθημερινών συνηθειών.
Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που απαιτούν προσοχή είναι:
· Η διακοπή του καπνίσματος.
· Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και η σωστή διατροφή.
· Η τακτική σωματική άσκηση.
· Ο περιορισμός του αλκοόλ.
· Η μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους.
Ολιστική Προσέγγιση και η Φωνή των Ασθενών
Η μάχη με τον καρκίνο δεν τελειώνει με τη θεραπεία. Ο Επίκουρος Καθηγητής, Μιχαήλ Λιόντος, επεσήμανε ότι απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει την παρηγορητική φροντίδα και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Η αυξανόμενη επιβίωση δημιουργεί την ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα των επιζώντων, διασφαλίζοντας την ποιότητα ζωής τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Παρασκευή Μιχαλοπούλου, Αντιπρόεδρος της ΕΛΛΟΚ, τόνισε τη σημασία της συμμετοχής των ίδιων των ασθενών στη λήψη αποφάσεων (patient advocacy) και την ανάγκη για μηδενικές διακρίσεις στην πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα.
Η Μοναδικότητα του Ασθενούς στην Ψηφιακή Εποχή
Κλείνοντας τις τοποθετήσεις, ο Νικόλαος Τσουκαλάς, Διευθυντής του Ογκολογικού Τμήματος στο 417 ΝΙΜΤΣ, υπενθύμισε ότι πίσω από τα δεδομένα και τη βιοπληροφορική βρίσκεται ο άνθρωπος. Ανέφερε ότι η αξία της αγωγής υγείας παραμένει ανεκτίμητη, ενώ η σύγχρονη ογκολογία οφείλει να αντιμετωπίζει τον ασθενή ως μια μοναδική ψυχοσωματική προσωπικότητα. «Οι ασθενείς μας είναι μοναδικοί και αναντικατάστατοι», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η κα Ελισάβετ Προδρόμου, Γενική Διευθύντρια της Bristol Myers Squibb Ελλάδας και Γενική Γραμματέας του Pharma Innovation Forum (PiF), υπογράμμισε τον καταλυτικό ρόλο της βιοφαρμακευτικής βιομηχανίας:
«Η επένδυση στην έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών δεν είναι απλώς μια επιστημονική διαδικασία, αλλά μια δέσμευση για τη βελτίωση της επιβίωσης και της ποιότητας ζωής των συνανθρώπων μας. Η βιοφαρμακευτική καινοτομία αποτελεί τον κινητήρα της προόδου, όμως η ουσιαστική αλλαγή έρχεται μέσα από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Μόνο μέσα από κοινές στρατηγικές μπορούμε να διαμορφώσουμε βιώσιμες πολιτικές υγείας που θα διασφαλίζουν ότι η καινοτομία φτάνει έγκαιρα σε κάθε ασθενή που τη χρειάζεται», είπε η κυρία Προδρόμου και υπογράμμισε: «Στη χώρα μας, οι νέες θεραπείες, τα νέα φαρμακευτικά σκευάσματα συνδέονται με το απόλυτο κόστος! Δεν ελέγχεται το όφελος που προσφέρουν στον ασθενή αλλά και στο σύστημα υγείας (οι εξοικονομήσεις πόρων), συνολικά. Η βιοφαρμακευτική καινοτομία δεν καταναλώνει πόρους, όπως συνηθίζεται να λέγεται. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιούνται σωστά και εξορθολογισμένα, σώζουν ζωές και εξοικονομούν πόρους στο σύστημα υγείας».
Το μήνυμα της ΕΟΠΕ: Μαθαίνουμε | Προλαμβάνουμε | Ζούμε
Η γνώση είναι δύναμη, η πρόληψη είναι ζωή και η σύγχρονη φροντίδα είναι δικαίωμα. Σήμερα, η επιστήμη μας επιτρέπει όχι μόνο να ζούμε περισσότερο, αλλά να ζούμε καλύτερα, με και μετά τον καρκίνο.
Το μήνυμα της 4ης Φεβρουαρίου
Όπως επεσήμαναν όλοι οι ομιλητές, το φετινό μήνυμα της 4ης Φεβρουαρίου – “United by Unique”, δηλαδή «Ενωμένοι μέσω της διαφορετικότητάς μας» – υπογραμμίζει ότι η επιτυχής εφαρμογή πολιτικών για τον καρκίνο πρέπει να αναγνωρίσει τη διαφορετικότητα των πληθυσμών και να προσαρμοστεί σε αυτήν. Παράλληλα, η εκστρατεία ενημέρωσης προσπαθεί να θέσει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, τον κάθε ασθενή, τις ιδιαίτερές του ανάγκες. Τέλος, τα σύγχρονα συστήματα Υγείας θα πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν ισότιμη πρόσβαση σε όλους και να σέβονται τη διαφορετικότητά τους.