Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού φέρνει στο προσκήνιο μια μεγάλη ορθοπαιδική πρόκληση: την κατακόρυφη αύξηση των πτώσεων, των τραυματισμών και της λειτουργικής εξάρτησης στην τρίτη ηλικία. Η καθολική μυϊκή ενδυνάμωση αποτελεί το κλειδί για την πρόληψη αυτών των κινδύνων. Ενώ δραστηριότητες όπως το περπάτημα ή τα βάρη κυριαρχούν στις συζητήσεις, η κολύμβηση αναδεικνύεται ως η ιδανικότερη επιλογή.
Το υδάτινο περιβάλλον προσφέρει μια μοναδική, χαμηλής έντασης φυσιολογική διέγερση που ενεργοποιεί ταυτόχρονα πολλαπλές μυϊκές ομάδες, θωρακίζοντας τη σωματική λειτουργία των ηλικιωμένων. Καθόλου τυχαία, αποτελεί την τέταρτη δημοφιλέστερη αθλητική δραστηριότητα στις ΗΠΑ. Μέσω της άνωσης, επιτρέπει την παρατεταμένη αερόβια άσκηση χωρίς την καταπόνηση, τον πόνο και τις επιβαρύνσεις που προκαλεί η άσκηση στο έδαφος.
Πρόσφατη μελέτη έχει αναδείξει τα πολλαπλά οφέλη που προσφέρει σε άνδρες και γυναίκες της τρίτης ηλικίας, όπως ενδυνάμωση, ευλυγισία και ισορροπία.
«Ο παγκόσμιος πληθυσμός άνω των 60 ετών αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2050, αγγίζοντας τα 2,1 δισεκατομμύρια. Η γήρανση επιφέρει φυσιολογικές μειώσεις στη μυϊκή δύναμη και την ισορροπία, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων. Η απώλεια της λειτουργικότητας περιορίζει την καθημερινή δραστηριότητα, οδηγώντας σε ψυχοκοινωνική απομόνωση και οικονομικά βάρη.
Αν και οι κλασικές ασκήσεις στο έδαφος βελτιώνουν το μυοσκελετικό σύστημα, η υψηλή τους ένταση καταπονεί τις αρθρώσεις. Αντίθετα, η κολύμβηση και γενικότερα η άσκηση στο νερό προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον με μοναδικά πλεονεκτήματα. Η άνωση μειώνει την πίεση στις αρθρώσεις κατά 50%-90%, ενώ η υδροστατική αντίσταση ενεργοποιεί πολλαπλές μυϊκές ομάδες, ενισχύοντας τον νευρομυϊκό έλεγχο και τη σταθερότητα», εξηγεί ο διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και εξειδικευμένος στις αρθροπλαστικές ισχίου & γόνατος Ορθοπαιδικός Χειρουργός δρ Αθανάσιος Τσουτσάνης.
Η κολύμβηση και η υδρογυμναστική αποτελεί, δηλαδή, μια επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση υψηλής ασφάλειας, με πολυδιάστατα οφέλη για τη μυοσκελετική υγεία των ηλικιωμένων.
Μια κινεζική μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος στο BMC Sports Science Medicine and Rehabilitation και περιέλαβε δεδομένα 1.179 ηλικιωμένων ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω, διαπίστωσε ότι η άσκηση στο νερό βελτίωσε την ικανότητα ισορροπίας, τη μυϊκή δύναμη των κάτω άκρων (με τον συνδυασμό αντίστασης και αερόβιας προπόνησης να έχει τη μεγαλύτερη επίδραση), τη δύναμη των άνω άκρων, την ευλυγισία και την καρδιοπνευμονική λειτουργία τους. Αποκάλυψε δε ότι οι μακροπρόθεσμες (άνω των 12 εβδομάδων) και υψηλής συχνότητας (περισσότερες από 2 φορές/εβδομάδα) παρεμβάσεις ήταν πιο αποτελεσματικές για τη βελτίωση της δυναμικής ισορροπίας και την αύξηση της δύναμης των κάτω άκρων.
Πέρα, λοιπόν, από μια ευχάριστη και απλή δραστηριότητα χαλάρωσης, η κολύμβηση αποτελεί την ιδανική άσκηση για τους ηλικιωμένους. Τους επιτρέπει να διατηρήσουν έναν δραστήριο τρόπο ζωής, θωρακίζοντας τη σωματική και ψυχική τους ευεξία καθώς μεγαλώνουν.
Τα οφέλη που προσφέρει η κολύμβηση και το aqua aerobic στο μυοσκελετικό σύστημα των ηλικιωμένων δεν περιορίζονται μόνο στην ενδυνάμωση, την ισορροπία και την ευλυγισία που είναι καθοριστικά για την πρόληψη πτώσεων και καταγμάτων.
Επειδή είναι άσκηση χαμηλής έντασης την καθιστά εξαιρετική επιλογή για άτομα με αρθρίτιδα και χρόνιο πόνο. Με την κολύμβηση, οι ασθενείς γυμνάζονται χωρίς να επιδεινώσουν τις υποκείμενες μυοσκελετικές παθήσεις τους, αφού η άνωση του νερού μειώνει την επίδραση στα οστά, τις αρθρώσεις και τους μύες.
Αυτή η μορφή άσκησης μπορεί να αποτελέσει έναν αποτελεσματικό τρόπο διαχείρισης του πόνου, αφού η άνωση και η αντίσταση του νερού αποφορτίζουν τις πονεμένες αρθρώσεις και προάγουν τη μυϊκή χαλάρωση. Παράλληλα, οι ήπιες, ρυθμικές κινήσεις διεγείρουν την έκκριση ενδορφινών -των φυσικών παυσίπονων του οργανισμού- βελτιώνοντας τη διάθεση και μειώνοντας την αίσθηση του πόνου.
Θωρακίζει δε το αναπνευστικό και το κυκλοφορικό σύστημα. Μέσω της βελτίωσης της φυσικής κατάστασης, ενισχύεται η ροή του αίματος, γεγονός που διευκολύνει τη μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς, επιταχύνοντας την ανάρρωση και περιορίζοντας τις φλεγμονές.
Επιπλέον, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του βάρους, που είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της καταπόνησης στις αρθρώσεις που φέρουν βάρος, όπως τα ισχία και τα γόνατα.
«Η κολύμβηση μπορεί να βοηθήσει και στην αποκατάσταση μετά από ορθοπαιδικές επεμβάσεις, όπως η αρθροπλαστική ισχίου και γόνατος. Παρότι πλέον αυτές γίνονται με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, όπως η AMIS για το ισχίο και η MIK για το γόνατο, οι οποίες προστατεύουν τους μύες και τους τένοντες επιτρέποντας την ταχύτερη ανάρρωση, η άσκηση στο νερό βοηθά αποτελεσματικά στην ανάκτηση της μυϊκής δύναμης, στη βελτίωση του εύρους κίνησης και στη μείωση του οιδήματος. Επιπλέον, προσφέρει ένα απόλυτα ασφαλές περιβάλλον για την έναρξη της κινησιοθεραπείας, ακόμη και σε άλλες επεμβάσεις που η φόρτιση με βάρος στο έδαφος αντενδείκνυται», καταλήγει ο δρ Τσουτσάνης.