Μια νέα πειραματική προσέγγιση κατάφερε να εξαλείψει πλήρως τον HIV όταν εφαρμόστηκε πολύ σύντομα μετά την έκθεση στον ιό σε νεογέννητα πρωτεύοντα, δημιουργώντας ελπίδες ότι στο μέλλον θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια θεραπεία που θα απαλλάσσει τα παιδιά από την ανάγκη λήψης φαρμάκων σε όλη τους τη ζωή.
Η μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Oregon Health & Science University (OHSU), δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Microbiology. Η θεραπεία χορηγήθηκε μέσα στις πρώτες τρεις ημέρες μετά την έκθεση στον ιό και συνδύαζε τρεις διαφορετικές παρεμβάσεις: την καθιερωμένη αντιρετροϊκή θεραπεία, ευρέως εξουδετερωτικά αντισώματα και το πειραματικό μονοκλωνικό αντίσωμα leronlimab.
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι καμία από αυτές τις προσεγγίσεις, όταν είχε δοκιμαστεί μόνη της, δεν είχε καταφέρει να εξαλείψει μόνιμα τον ιό. Ο συνδυασμός τους, όμως, οδήγησε σε πλήρη κάθαρσή του στα νεογέννητα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα.
Γιατί θεωρείται σημαντικό το εύρημα
Περισσότερα από 120.000 βρέφη παγκοσμίως αποκτούν HIV κάθε χρόνο. Σήμερα, οι άνθρωποι που ζουν με HIV μπορούν να ελέγχουν αποτελεσματικά τη λοίμωξη με αντιρετροϊκή θεραπεία, όμως συνήθως απαιτείται μακροχρόνια, συχνά διά βίου, φαρμακευτική αγωγή.
«Το πραγματικά συναρπαστικό είναι ότι θα μπορούσε να προχωρήσει άμεσα σε κλινικές δοκιμές για την εξάλειψη της λοίμωξης HIV στα νεογνά», ανέφερε ο Jonah Sacha, καθηγητής και επικεφαλής Παθοβιολογίας και Ανοσολογίας στο Oregon National Primate Research Center. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η διερεύνηση της μεθόδου και σε ενήλικες που έχουν εκτεθεί πρόσφατα στον HIV.
Πώς λειτουργούν οι τρεις θεραπείες
Οι ερευνητές χορήγησαν για αρκετές εβδομάδες αντιρετροϊκά φάρμακα, εξουδετερωτικά αντισώματα και leronlimab.
Οι τρεις παρεμβάσεις φαίνεται ότι επιτίθενται στον HIV από διαφορετικές κατευθύνσεις. Η αντιρετροϊκή θεραπεία περιορίζει δραστικά την ικανότητα του ιού να πολλαπλασιάζεται, ενώ τα εξουδετερωτικά αντισώματα μειώνουν τον ιό που κυκλοφορεί στον οργανισμό.
Το leronlimab έχει διαφορετικό ρόλο. Μπλοκάρει τον υποδοχέα CCR5 στην επιφάνεια των κυττάρων του ανοσοποιητικού, τον οποίο χρησιμοποιεί συχνά ο HIV ως «πύλη» για να εισέλθει σε αυτά. Με αυτόν τον τρόπο ενδέχεται να εμποδίζεται ο εναπομείνας ιός να μολύνει νέα κύτταρα.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη ακριβώς γιατί ο συγκεκριμένος συνδυασμός αποδείχθηκε τόσο αποτελεσματικός. Εκτιμούν ότι οι τρεις θεραπείες, όταν χρησιμοποιούνται μαζί, αποκτούν πολύ μεγαλύτερη ισχύ από ό,τι καθεμία ξεχωριστά.
Κρίσιμες οι πρώτες ημέρες μετά τη μόλυνση
Τα αποτελέσματα ενισχύουν επίσης την υπόθεση ότι οι πρώτες ημέρες της λοίμωξης μπορεί να αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό θεραπευτικό «παράθυρο».
Η ερευνήτρια Nancy Haigwood εκτιμά ότι κατά την πρώτη εβδομάδα συμβαίνουν πολύ περισσότερες αλληλεπιδράσεις μεταξύ του HIV, του ανοσοποιητικού συστήματος και των αντισωμάτων από όσες θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η θεραπεία δεν έχει αποδειχθεί ότι εξαλείφει τον HIV στους ανθρώπους. Η αντιρετροϊκή θεραπεία χρησιμοποιείται ήδη κλινικά, ενώ τα ευρέως εξουδετερωτικά αντισώματα και το leronlimab αξιολογούνται σε κλινικές μελέτες. Ο νέος τριπλός συνδυασμός θα πρέπει να δοκιμαστεί σε ανθρώπους για να διαπιστωθούν η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά του.
Για τους ερευνητές, πάντως, το αποτέλεσμα ήταν απροσδόκητο. Όπως σημείωσε ο Sacha, δεν υπήρχε εξαρχής λόγος να θεωρούν ότι ο συνδυασμός θα μπορούσε να καθαρίσει πλήρως τον ιό — μέχρι που το πείραμα έδειξε ακριβώς αυτό.