Επίσημη έξοδος των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ εν μέσω προειδοποιήσεων και νομικών ενστάσεων
Ρούλα Σκουρογιάννη
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να αποχωρήσουν επίσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), παρά τις έντονες προειδοποιήσεις ότι η απόφαση αυτή θα πλήξει τόσο τη δημόσια υγεία στις ίδιες τις ΗΠΑ όσο και τη διεθνή υγειονομική ασφάλεια. Παράλληλα, η αποχώρηση πραγματοποιείται κατά παράβαση αμερικανικού νόμου, ο οποίος προβλέπει ότι η Ουάσινγκτον οφείλει να εξοφλήσει οφειλές ύψους 260 εκατ. δολαρίων προς τον οργανισμό πριν την αποδέσμευσή της.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε ανακοινώσει την πρόθεση αποχώρησης ήδη από την πρώτη ημέρα της προεδρίας του το 2025, μέσω εκτελεστικού διατάγματος. Σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, απαιτείται προειδοποίηση ενός έτους και πλήρης εξόφληση όλων των οικονομικών υποχρεώσεων πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η επίσημη γραμμή της Ουάσινγκτον
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε, σήμερα, Πέμπτη 22 Ιανουαρίου, ότι η αποτυχία του ΠΟΥ να περιορίσει, να διαχειριστεί και να κοινοποιήσει κρίσιμες πληροφορίες είχε ως αποτέλεσμα να κοστίσει στις ΗΠΑ τρισεκατομμύρια δολάρια. Όπως ανέφερε, ο πρόεδρος άσκησε την εξουσία του προκειμένου να «παγώσει» κάθε μελλοντική μεταφορά κονδυλίων, στήριξης ή πόρων της αμερικανικής κυβέρνησης προς τον ΠΟΥ.
«Ο αμερικανικός λαός έχει πληρώσει ήδη περισσότερα από όσα του αναλογούν σε αυτόν τον οργανισμό, και το οικονομικό πλήγμα που υπέστη υπερβαίνει κατά πολύ οποιαδήποτε προκαταβολή έναντι οικονομικών υποχρεώσεων», ανέφερε ο ίδιος εκπρόσωπος σε γραπτή δήλωσή του.
Μικρές πιθανότητες άμεσης επιστροφής
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, πλήθος ειδικών στη διεθνή δημόσια υγεία έχει καλέσει τις ΗΠΑ να επανεξετάσουν τη στάση τους. Ανάμεσά τους και ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξη Τύπου:
«Ελπίζω ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανεξετάσουν την απόφασή τους και θα επιστρέψουν στον ΠΟΥ. Η αποχώρηση αποτελεί ήττα για τις ΗΠΑ και ήττα για ολόκληρο τον κόσμο».
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη καταβάλει τις εισφορές που τους αναλογούν για τα έτη 2024 και 2025. Το θέμα της αποχώρησης και ο τρόπος διαχείρισής της αναμένεται να συζητηθούν στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του Οργανισμού τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με δηλώσεις εκπροσώπου του ΠΟΥ στο Reuters.
«Πρόκειται για σαφή παραβίαση της αμερικανικής νομοθεσίας», δήλωσε ο Λόρενς Γκόστιν, ιδρυτικός διευθυντής του O’Neill Institute for Global Health Law στο Πανεπιστήμιο Georgetown και στενός παρατηρητής των εξελίξεων στον ΠΟΥ. «Ωστόσο, ο Τραμπ είναι πολύ πιθανό να μην αντιμετωπίσει συνέπειες».
Από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο Μπιλ Γκέιτς, πρόεδρος του Ιδρύματος Gates – ενός από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες διεθνών πρωτοβουλιών υγείας και δράσεων του ΠΟΥ – δήλωσε ότι δεν αναμένει αλλαγή στάσης στο άμεσο μέλλον.
«Δεν πιστεύω ότι οι ΗΠΑ θα επιστρέψουν στον ΠΟΥ σύντομα», ανέφερε, προσθέτοντας πως θα υποστηρίξει την επανένταξη όποτε του δοθεί η ευκαιρία. «Ο κόσμος χρειάζεται τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας».
Τι σημαίνει η αποχώρηση για τον ΠΟΥ και τη διεθνή Υγεία
Για τον ΠΟΥ, η αποχώρηση των ΗΠΑ έχει προκαλέσει σοβαρή δημοσιονομική κρίση. Ο Οργανισμός έχει ήδη μειώσει στο μισό την ανώτατη διοικητική του ομάδα, περιορίσει δραστηριότητες και περικόψει προϋπολογισμούς σε όλο το φάσμα των δράσεών του. Η Ουάσινγκτον υπήρξε διαχρονικά ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του ΠΟΥ, συνεισφέροντας περίπου το 18% της συνολικής του χρηματοδότησης.
Παράλληλα, ο ΠΟΥ αναμένεται να μειώσει το προσωπικό του κατά περίπου 25% έως τα μέσα του έτους. Ο Οργανισμός ανέφερε ότι, κατά το τελευταίο έτος, διατηρούσε συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με τις ΗΠΑ, ωστόσο παραμένει ασαφές πώς – και αν – αυτή η συνεργασία θα συνεχιστεί.
Κίνδυνοι για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια
Ειδικοί στη δημόσια Υγεία προειδοποιούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους όχι μόνο για τον ΠΟΥ, αλλά και για τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεθνή κοινότητα.
«Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ μπορεί να αποδυναμώσει τα συστήματα και τις συνεργασίες, στις οποίες βασίζεται ο κόσμος για την ανίχνευση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση υγειονομικών απειλών», δήλωσε η Κέλι Χένινγκ, επικεφαλής προγραμμάτων δημόσιας υγείας στο Bloomberg Philanthropies.
Σε μια περίοδο αυξανόμενων υγειονομικών προκλήσεων και διασυνοριακών κινδύνων, η αποδυνάμωση της παγκόσμιας συνεργασίας εγείρει ερωτήματα για το μέλλον της διεθνούς πολιτικής υγείας και για το τίμημα που ενδέχεται να πληρώσουν τόσο οι ΗΠΑ όσο και ο υπόλοιπος κόσμος