Το Δημογραφικό στο κέντρο της Εθνικής Ατζέντας: Η μεγάλη πρόκληση του μέλλοντος
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιστορίας της, καθώς το δημογραφικό ζήτημα επηρεάζει πλέον άμεσα την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανάπτυξη και το ίδιο το μέλλον της χώρας. Σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι, η πρόσφατη ημερίδα με θέμα «Υπογεννητικότητα & Οικογένεια: Συνθέτοντας Λύσεις για το Δημογραφικό Πρόβλημα»*, η οποία συγκέντρωσε κορυφαίες προσωπικότητες από την Πολιτεία, την ακαδημαϊκή κοινότητα, την αγορά και τον χώρο της υγείας. Το βασικό συμπέρασμα που αναδείχθηκε είναι ότι η υπογεννητικότητα δεν αποτελεί μια αφηρημένη απειλή του μέλλοντος, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που απαιτεί μια συνεκτική, μακρόπνοη και μετρήσιμη εθνική στρατηγική με επίκεντρο τη στήριξη της οικογένειας, των νέων και της περιφέρειας.
Η Ελληνική Πραγματικότητα Μέσα Από Τους Αριθμούς Των Ειδικών
Οι αριθμοί και οι δημογραφικές προβολές αποτυπώνουν με τον πιο γλαφυρό τρόπο μια Ελλάδα που αλλάζει γρήγορα και ανησυχητικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από κορυφαίους επιστήμονες και φορείς, όπως ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρων Κοτζαμάνης και ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας, οι γεννήσεις στη χώρα παρουσιάζουν δραματική καθίζηση, περιοριζόμενες από τις περίπου 92.000 το 2015 σε περίπου 60.000 το 2025, με ορατό τον κίνδυνο περαιτέρω μείωσης έως το 2030. Παράλληλα, ο πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω αυξάνεται σταθερά, την ώρα που συρρικνώνονται οι παραγωγικές ηλικίες. Επιπλέον, η έρευνα «Το μονοπάτι της ζωής των νέων» της Metron Analysis, την οποία παρουσίασε ο Στράτος Φαναράς, έδειξε ότι το 65% των νέων θεωρεί πως ζει χειρότερα από τις προηγούμενες γενιές, ενώ η ηλικία απόκτησης του πρώτου παιδιού έχει εκτοξευθεί από τα 24,2 έτη το 1980 σε περίπου 32 έτη το 2024, αποδεικνύοντας πόσο στενά συνδέεται ο οικογενειακός προγραμματισμός με τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες.
Χωρικές Ανισότητες, Στέγαση Και Η Καθημερινότητα Των Νέων
Η χωρική και κοινωνική διάσταση του δημογραφικού προβλήματος αναδεικνύει βαθιές ανισότητες μεταξύ των διαφόρων περιοχών της χώρας, όπως επεσήμαναν οι καθηγητές Κώστας Ρόντος και Αλεξάνδρα Τραγάκη. Η μείωση των γεννήσεων συνοδεύεται από αποδυνάμωση των τοπικών υποδομών και περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, καθιστώντας επιτακτική την ενίσχυση της περιφέρειας. Σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, η στεγαστική κρίση λειτουργεί ως ακόμη ένας ανασταλτικός παράγοντας για τα ζευγάρια που επιθυμούν να δημιουργήσουν οικογένεια. Όπως τόνισε ο γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής Κωνσταντίνος Γλούμης Ατσαλάκης, οι προτάσεις για την αντιμετώπιση του στεγαστικού αδιεξόδου περιλαμβάνουν την αξιοποίηση και ανακαίνιση υφιστάμενων κατοικιών, τη διεύρυνση των στεγαστικών προγραμμάτων και τη στοχευμένη στήριξη των νέων και των φοιτητών, ώστε να μειωθεί το οικονομικό βάρος της καθημερινότητας.
Επιστήμη, Υγεία Και Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Στην Υπηρεσία Της Γονιμότητας
Καθοριστική υπήρξε η συζήτηση γύρω από τη δημόσια υγεία, τη γονιμότητα και τις σύγχρονες μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με τη συμμετοχή διακεκριμένων ειδικών όπως ο Στέφανος Χανδακάς, ο Κωνσταντίνος Πάντος, ο Νικόλαος Δ. Πετρογιάννης, η καθηγήτρια και πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ) Ισμήνη Κριάρη και η δικηγόρος Ειρήνη Αψοκάρδου. Οι ομιλητές υπογράμμισαν αφενός την έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης γύρω από τη βιολογική φθορά της γονιμότητας με την πάροδο της ηλικίας και αφετέρου τον καίριο ρόλο της επιστήμης στην υπέρβαση αυτών των εμποδίων. Σημαντικότατη είδηση της ημερίδας αποτέλεσε η τοποθέτηση της γενικής γραμματέως Δημόσιας Υγείας Χριστίνας-Μαρίας Κράββαρη, η οποία γνωστοποίησε ότι έχουν ωριμάσει οι συνθήκες και είναι θέμα χρόνου η αποζημίωση της εξέτασης AMH για την εκτίμηση της ωοθηκικής εφεδρείας, προσφέροντας ένα σημαντικό εργαλείο πρόληψης και ενημέρωσης στα ζευγάρια.
Περιφέρεια, Αυτοδιοίκηση Και Έμπρακτη Στήριξη Της Οικογένειας
Η ελληνική περιφέρεια και οι νησιωτικές περιοχές βρέθηκαν στο επίκεντρο των παρεμβάσεων, με τη συμμετοχή της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενας Ράπτη, εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και φορέων όπως η ΑΜΚΕ «Νέα Ζωή στο Χωριό». Μέσω προγραμμάτων όπως οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» και πρωτοβουλιών από Δήμους και οργανώσεις, επιδιώκεται η ελάφρυνση των εργαζόμενων γονέων και η διατήρηση ζωντανών των τοπικών κοινωνιών. Όπως επισημάνθηκε από το σύνολο των συμμετεχόντων, η οικονομική ενίσχυση από μόνη της δεν αρκεί· απαιτείται ένα ολιστικό πλέγμα πολιτικών που συνδυάζει τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, την ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης, την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και την καλλιέργεια μιας θετικής κοινωνικής κουλτούρας απέναντι στη μητρότητα και την οικογένεια, ώστε η χώρα να περάσει επιτυχώς από τη διαπίστωση του προβλήματος στη διαμόρφωση διαρκών και βιώσιμων λύσεων.
* Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε από τον Όμιλο Media2day με πρωτοβουλία των Iatronet.gr, Euro2day.gr και Mama365.gr και τελούσε υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Αττικής.