Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα συστήματα υγείας, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη των ασθενειών και στον έγκαιρο εντοπισμό των κινδύνων, αντί της αντιμετώπισής τους όταν έχουν ήδη εκδηλωθεί. Ωστόσο, για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές της, δεν αρκεί η ανάπτυξη νέων τεχνολογικών εργαλείων. Απαιτούνται παράλληλα αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης και χρηματοδότησης της περίθαλψης, καθώς και αυστηρές εγγυήσεις για την ασφάλεια των ασθενών.
Όπως αναφέρει δημοσίευμα του Euronews, ο Ρικάρντο Μπαπτίστα Λέιτε (Ricardo Baptista Leite), διευθύνων σύμβουλος της HealthAI, του παγκόσμιου οργανισμού για την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία, επισημαίνει ότι η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο μετασχηματισμού, αρκεί να συνοδευτεί από ουσιαστικές αλλαγές στα ίδια τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
«Αν ενσωματώσετε την τεχνητή νοημοσύνη σε ένα αναποτελεσματικό σύστημα, το μόνο που θα καταφέρετε είναι να γίνετε πολύ αποτελεσματικοί στην αναποτελεσματικότητα», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Euronews, αναδεικνύοντας τους περιορισμούς μιας προσέγγισης που βασίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογική καινοτομία.
Η γήρανση του πληθυσμού στην Ευρώπη αυξάνει τις ανάγκες περίθαλψης και επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα συστήματα υγείας. Σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν συγκεκριμένες παθήσεις.
Μέσα από την ανάλυση δεδομένων υγείας, σε συνδυασμό με κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν την κατάσταση ενός ατόμου, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να εντοπίζουν εγκαίρως πιθανούς κινδύνους και να επιτρέπουν στους επαγγελματίες υγείας να παρεμβαίνουν πριν η κατάσταση επιδεινωθεί.
Η φιλοσοφία αυτή μετατοπίζει το επίκεντρο από την αντιμετώπιση μιας ασθένειας στην προσπάθεια αποτροπής της. Όπως υπογραμμίζει ο επικεφαλής της HealthAI, ο στόχος δεν είναι απλώς να σωθεί ένας ασθενής μετά από ένα σοβαρό περιστατικό, όπως μια καρδιακή προσβολή, αλλά να αποτραπεί, όπου είναι δυνατόν, η εμφάνισή του.
Για να γίνει, ωστόσο, πραγματικότητα αυτή η μετάβαση, ο Μπαπτίστα Λέιτε θεωρεί αναγκαία την αναθεώρηση των οικονομικών κινήτρων που καθορίζουν τη λειτουργία της περίθαλψης. Όπως επισημαίνει, τα νοσοκομεία και οι πάροχοι υγείας συχνά αμείβονται για τη θεραπεία των ασθενών και όχι για τη διατήρηση της καλής τους υγείας.
Η αλλαγή αυτού του μοντέλου θα προϋπέθετε νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης, οι οποίοι θα επιβραβεύουν την έγκαιρη παρέμβαση, την προληπτική παρακολούθηση και τη μείωση των κινδύνων για την υγεία. Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει τις απαραίτητες δυνατότητες για την πρόληψη, αλλά η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται και από το αν το σύστημα έχει κίνητρο να τις αξιοποιήσει.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα για την ευρύτερη ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγειονομική περίθαλψη είναι η ασφάλεια. Η εμπιστοσύνη των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας προϋποθέτει ότι τα συστήματα λειτουργούν αξιόπιστα και ότι τα οφέλη τους υπερτερούν των πιθανών κινδύνων.
Αυτό, σύμφωνα με το δημοσίευμα του Euronews, απαιτεί συνεχή εποπτεία, ακόμη και μετά την έγκριση και την εισαγωγή μιας εφαρμογής στην κλινική πρακτική. Η παρακολούθηση της λειτουργίας των συστημάτων είναι απαραίτητη για τον έγκαιρο εντοπισμό σφαλμάτων ή ανεπιθύμητων συνεπειών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υγεία των πολιτών.
Τους κινδύνους από την ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς αντίστοιχο ρυθμιστικό πλαίσιο έχει επισημάνει και ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, Χανς Κλούγκε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Euronews, δύο στις τρεις από τις 53 χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας του ΠΟΥ χρησιμοποιούν ήδη διαγνωστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ οι μισές διαθέτουν chatbots που εξυπηρετούν ασθενείς. Ωστόσο, μόλις μία στις 12 χώρες έχει αναπτύξει στρατηγική για τη ρύθμιση της τεχνολογίας στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο Kλούγκε έχει χαρακτηρίσει την εικόνα αυτή ανησυχητική, προειδοποιώντας ότι η ανεπαρκής εποπτεία μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στα συστήματα περίθαλψης.
Στο πλαίσιο της προσπάθειας για ασφαλέστερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η HealthAI συνεργάζεται με ρυθμιστικές αρχές σε δέκα χώρες για την ανάπτυξη ενός παγκόσμιου συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης. Στόχος είναι ο εντοπισμός ανεπιθύμητων συμβάντων και η ανταλλαγή πληροφοριών για κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από τη χρήση των σχετικών τεχνολογιών.
Όπως εξηγεί ο Μπαπτίστα Λέιτε, τέτοιοι μηχανισμοί μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή εκτεταμένων επιπτώσεων, επιτρέποντας στις αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν εγκαίρως προβλήματα και να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των πολιτών.