Το ελληνικό καλοκαίρι, η επαφή με τη θάλασσα και τα ευεργετικά θαλασσινά μπάνια αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένα φυσικά αγαθά με ανεκτίμητη αξία για τη σωματική υγεία, την ψυχολογική ευεξία και την κοινωνική ενσωμάτωση.
Ωστόσο, για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες με αναπηρία, μειωμένη κινητικότητα, καθώς και για άτομα με χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις, η πρόσβαση στις ελληνικές ακτές παραμένει ένας εξαιρετικά επίπονος, γεμάτος εμπόδια αγώνας. Αντί η πρόσβαση στη θάλασσα να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητο κοινωνικό δικαίωμα και βασικός πυλώνας της δημόσιας υγείας, μετατρέπεται σε πεδίο συστηματικού κοινωνικού αποκλεισμού, εξαιτίας σοβαρών καθυστερήσεων, διοικητικής αδράνειας και ανεπαρκούς συντήρησης των απαραίτητων υποδομών.
Ένα οξύ κύμα διαμαρτυριών αποκαλύπτει τη γυμνή πραγματικότητα
Η δραματική αυτή κατάσταση αποτυπώνεται ανάγλυφα στο μπαράζ καταγγελιών που καταφθάνουν το τελευταίο διάστημα στην εξειδικευμένη υπηρεσία «Διεκδικούμε Μαζί» της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.). Έντονες αντιδράσεις και ένα πρωτοφανές κύμα διαμαρτυριών καταγράφονται καθημερινά από κατοίκους, ντόπιους παραθεριστές, ξένους επισκέπτες με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, αλλά και από τις οικογένειές τους, οι οποίες βιώνουν από πρώτο χέρι την απογοήτευση της απόκλεισης. Στο επίκεντρο αυτών των διαμαρτυριών βρίσκεται η παντελής απουσία ή η εκτεταμένη δυσλειτουργία των ειδικών συστημάτων και του εξοπλισμού αυτόνομης πρόσβασης στη θάλασσα, γεγονός που καθιστά τις ακτές απροσπέλαστες.
Μπροστά σε αυτή τη γενικευμένη υποβάθμιση, η Ε.Σ.Α.μεΑ. προχώρησε σε επίσημη κοινοποίηση των οξυμένων προβλημάτων προς την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), καθώς και σε ένα ευρύ πλήθος Δήμων σε ολόκληρη την επικράτεια. Μεταξύ των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εγκαλούνται για σοβαρές παραλείψεις περιλαμβάνονται οι Δήμοι Μήλου, Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας, Σαλαμίνας, Καμένων Βούρλων, Πάρου, Ανατολικής Μάνης, καθώς και μια σειρά από Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας, όπου η κατάσταση κρίνεται ιδιαίτερα ανησυχητική.
Αδράνεια, βλάβες και αφαιρεμένοι εξοπλισμοί σε όλη την επικράτεια
Τα αναλυτικά στοιχεία που συγκέντρωσε και παρουσίασε η Συνομοσπονδία συνθέτουν μια αποκαλυπτική εικόνα διοικητικής δυσλειτουργίας και ανεπίτρεπτων καθυστερήσεων. Ειδικότερα, παρατηρείται το παράδοξο φαινόμενο σε πολλές περιοχές της χώρας, ειδικά συστήματα και εξοπλισμοί αυτόνομης πρόσβασης που λειτουργούσαν με επιτυχία κατά το παρελθόν, φέτος να έχουν αφαιρεθεί εντελώς. Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις όπου, παρά την πλήρη ολοκλήρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών και την έγκριση των απαραίτητων κονδυλίων χρηματοδότησης, ο ήδη αγορασμένος εξοπλισμός παραμένει αδικαιολόγητα αχρησιμοποίητος σε αποθήκες, αντί να βρίσκεται τοποθετημένος στην ακτή.
Η γεωγραφική έκταση των παραλείψεων καλύπτει ολόκληρη τη χώρα. Στις ακτές της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, καθώς και της Θεσπρωτίας, η εγκατάσταση των συστημάτων καθυστέρησε δραματικά, χάνοντας ουσιαστικά το πρώτο μισό της θερινής περιόδου. Στους Επιβάτες Θεσσαλονίκης διαπιστώνεται η πλήρης απουσία του απαραίτητου ειδικού διαδρόμου που οδηγεί στο νερό, καθιστώντας άχρηστη την όποια υποδομή, ενώ στη Ρόδο τα εγκατεστημένα συστήματα παρουσιάζουν συνεχείς και ανεπανόρθωτες βλάβες λόγω παντελούς έλλειψης συντήρησης. Στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου η εικόνα είναι εξίσου απογοητευτική, καθώς βρίσκεται σε λειτουργία λιγότερο από το 50% των διαθέσιμων συστημάτων πρόσβασης. Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση καταγράφεται στη Ζάκυνθο, όπου, αν και είχαν επίσημα καθοριστεί 4 συγκεκριμένες παραλίες για την τοποθέτηση των υποδομών, έως και την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου δεν είχε εγκατασταθεί ούτε ένα σύστημα.
Κοινωνικός αποκλεισμός και κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων
Η συστηματική αυτή αμέλεια δεν συνιστά απλώς μια γραφειοκρατική αρρυθμία, αλλά μεταφράζεται σε ευθεία παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων με κινητική αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα. Οδηγεί στον βίαιο και κοινωνικά απαράδεκτο αποκλεισμό μιας μεγάλης ομάδας συμπολιτών μας —καθώς και των οικογενειών τους— από το κοινωνικό αγαθό της θάλασσας, στερώντας τους το αναφαίρετο δικαίωμα στην αναψυχή, την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή και την προστασία της υγείας τους.
Με αφορμή τα αλλεπάλληλα αυτά περιστατικά, η Ε.Σ.Α.μεΑ. υπογραμμίζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τη θεσμική και νομική υποχρέωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να διασφαλίζει την πλήρη, αυτόνομη και ασφαλή πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις σε όλες τις υποδομές δημόσιου συμφέροντος. Η υποχρέωση αυτή αφορά εξίσου τους μόνιμους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες των περιοχών αυτών, αποτελώντας βασική παράμετρο ισονομίας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Κατεπείγουσα παρέμβαση για την αποκατάσταση της προσβασιμότητας
Καθώς η θερινή περίοδος βρίσκεται ήδη στο μέσο της και τα χρονικά περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα, η Συνομοσπονδία απευθύνει έκκληση για την κατεπείγουσα παρέμβαση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Στόχος της παρέμβασης αυτής είναι η άμεση και αποφασιστική ενεργοποίηση όλων των εμπλεκόμενων Δήμων της χώρας, προκειμένου να ξεπεραστούν τα όποια διοικητικά ή τεχνικά εμπόδια.
Είναι επιτακτική ανάγκη να αποκατασταθούν άμεσα οι ζημιές, να τοποθετηθούν οι καθυστερημένοι εξοπλισμοί και να εξασφαλιστεί, έστω και τώρα, η αυτόνομη, ασφαλής και αξιοπρεπής πρόσβαση όλων των πολιτών με μειωμένη κινητικότητα στις ακτές της χώρας. Η προσβασιμότητα δεν είναι πολυτέλεια ή εποχικό προνόμιο· είναι δείκτης πολιτισμού, ισότητας και σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.