Οι επιστήμονες παρουσίασαν την πιο ισχυρή έως τώρα απόδειξη ότι ένας συνδυασμός διατροφής, άσκησης και εκπαίδευσης του εγκεφάλου μπορεί να βελτιώσει τη σκέψη και τη μνήμη σε ηλικιωμένους Αμερικανούς.
Μια μελέτη σε περισσότερα από 2.100 άτομα ηλικίας 60-79 ετών έδειξε πως όσοι ακολούθησαν για δύο χρόνια ένα εντατικό πρόγραμμα όχι μόνο βελτίωσαν τις νοητικές τους ικανότητες, αλλά φάνηκε να μειώνουν και τη συνηθισμένη φθορά που σχετίζεται με τη γήρανση.
«Αυτοί οι άνθρωποι έχουν επιδόσεις στις γνωστικές λειτουργίες παρόμοιες με ανθρώπους ενός ή δύο χρόνια νεότερους», δηλώνει η Λάουρα Μπέικερ, μία εκ των βασικών ερευνήτριών και καθηγήτρια γεροντολογίας και γηριατρικής στο Wake Forest University School of Medicine. «Αυτό δείχνει πως μπορούμε να αλλάξουμε την πορεία της γνωστικής κατάστασης των ανθρώπων με την πάροδο του χρόνου», προσθέτει η Τζέσικα Λανγκμπάουμ από το Banner Alzheimer’s Institute στη Φοίνιξ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Τα αποτελέσματα της μελέτης POINTER παρουσιάστηκαν στο Διεθνές Συνέδριο της Alzheimer’s Association στον Τορόντο και δημοσιεύτηκαν ταυτόχρονα στο Journal of the American Medical Association.
Μελέτη σε άτομα υψηλού κινδύνου
Η μελέτη POINTER επικεντρώθηκε σε άτομα ηλικίας 60 έως 79 ετών με φυσιολογική μνήμη και σκέψη, αλλά με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και Αλτσχάιμερ. Όπως εξηγεί η Μπέικερ, οι συμμετέχοντες έπρεπε να κάνουν καθιστική ζωή, χωρίς τακτική άσκηση και να ακολουθούν ανεπαρκή διατροφή.
Οι μισοί συμμετέχοντες κλήθηκαν να σχεδιάσουν μόνοι τους πώς να βελτιώσουν τη διατροφή και τη σωματική τους δραστηριότητα. Οι υπόλοιποι εντάχθηκαν σε ένα εντατικό, αυστηρά δομημένο πρόγραμμα που περιλάμβανε αεροβική άσκηση τέσσερις φορές την εβδομάδα, υγιεινή διατροφή μεσογειακού τύπου, διαδικτυακή εκπαίδευση εγκεφάλου, υποχρεωτικές κοινωνικές δραστηριότητες και παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου.
Και οι δύο ομάδες βελτιώθηκαν σε τεστ μνήμης και γνωστικών λειτουργιών, όμως η ομάδα με το εντατικό πρόγραμμα είχε σαφώς καλύτερα αποτελέσματα.
Μετασχηματιστικές αλλαγές τρόπου ζωής
Η Μπέικερ αναφέρει πως, παρότι το πρόγραμμα ήταν απαιτητικό, ήταν «μεταμορφωτικό» για πολλούς συμμετέχοντες, οι οποίοι κατάφεραν να κάνουν ουσιαστικές και μόνιμες αλλαγές, χάρη στην καθοδήγηση, την επίβλεψη και την ενθάρρυνση.
«Δεν μπορείς να δημιουργήσεις μια νέα συνήθεια ή να αλλάξεις συμπεριφορά χωρίς σκόπιμη και τακτική προσπάθεια», τονίζει. «Είναι αδύνατο.»
Το επόμενο δύσκολο βήμα
Η Alzheimer’s Association δαπάνησε σχεδόν 50 εκατομμύρια δολάρια για τη μελέτη POINTER, ενώ τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας ξόδεψαν ακόμη περισσότερα για εξετάσεις όπως αξονικές εγκεφάλου, αιματολογικές αναλύσεις και μελέτες ύπνου, που αναμένεται να δημοσιευτούν και να δώσουν περισσότερες πληροφορίες.
Τα αποτελέσματα αφορούν αλλαγές στη φυσιολογική γήρανση του εγκεφάλου και όχι στη νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής που βελτιώνουν τη γνωστική λειτουργία και μειώνουν την «ηλικία του εγκεφάλου» πιθανόν να καθυστερούν την άνοια, συμπεριλαμβανομένου του Αλτσχάιμερ.
Η Alzheimer’s Association σχεδιάζει να επενδύσει άλλα 40 εκατομμύρια δολάρια μέσα σε τέσσερα χρόνια για την εφαρμογή των ευρημάτων της μελέτης στην κοινότητα.
«Το επόμενο βήμα είναι να μεταφέρουμε τις οδηγίες της POINTER στην πράξη, στην κοινότητα», λέει η Χέδερ Σνάιντερ, αντιπρόεδρος της Alzheimer’s Association.
Για να το πετύχουν, θα εξετάσουν τι είναι πιο αποτελεσματικό για τους ανθρώπους: αν είναι μια σύσταση από τον γιατρό, μια εφαρμογή κινητού ή κάποιο άλλο κίνητρο τεχνολογίας.
Η αυξανόμενη επιθυμία των Αμερικανών για καθοδήγηση στην υγεία του εγκεφάλου θα στηρίξει αυτές τις προσπάθειες.
«Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που δεχόμαστε είναι: ‘Η μητέρα μου είχε άνοια, ο πατέρας μου είχε προβλήματα μνήμης — τι μπορώ να κάνω;’», λέει η Σνάιντερ. «Αυτή η ερώτηση κινητοποιεί τους ανθρώπους.»
Η συμβολή των γιατρών και μελλοντικές έρευνες
Η Λανγκμπάουμ επισημαίνει πως σημαντικό βήμα για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η αποδοχή από τους επαγγελματίες υγείας.
«Οι γιατροί θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις παρεμβάσεις τρόπου ζωής όπως θα έκαναν με ένα φάρμακο», δηλώνει. Αυτό σημαίνει να συνταγογραφούν παρόμοια προγράμματα και να πείσουν τις ασφαλιστικές εταιρείες να καλύπτουν αυτές τις θεραπείες.
Επιπλέον, αναμένονται αποτελέσματα από τις αναλύσεις των αξονικών και των αιματολογικών εξετάσεων, που θα δείξουν αν η γνωστική βελτίωση συνοδεύεται από μετρήσιμες αλλαγές στην υγεία του εγκεφάλου.
Αυτά τα δεδομένα αναμένονται να δημοσιευτούν αργότερα μέσα στη χρονιά.
Συμβουλές για όλους
Μέχρι τότε, η Λανγκμπάουμ προτρέπει ακόμα και όσους ακολουθούν έναν υγιεινό τρόπο ζωής να ανεβάσουν τα επίπεδά τους.
«Αν ήδη λύνεις σταυρόλεξο την Κυριακή και δεν σου είναι πια προκλητικό, βρες κάτι νέο, βρες ένα πρόγραμμα άσκησης που μπορείς να τηρήσεις», λέει. «Και αν μπορείς να το κάνεις μαζί με άλλους, ακόμη καλύτερα.»
Η κοινωνικοποίηση, σύμφωνα με την ίδια, είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους να διατηρήσεις τον εγκέφαλό σου νεανικό.