Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο καιρός και οι κλιματικές συνθήκες έχουν σημαντική επίδραση στα άτομα με αρθρίτιδα.
Ο χειμερινός καιρός πυροδοτεί εξάρσεις της πάθησης εντείνει τα συμπτώματα, ειδικά σε αρθρώσεις που φέρουν το βάρος του σώματος, όπως τα γόνατα και τα ισχία. Καθώς πέφτουν οι θερμοκρασίες οι πάσχοντες αρχίζουν να πονούν περισσότερο και οι αρθρώσεις τους γίνονται πιο δύσκαμπτες και πιο πρησμένες. Υπάρχουν μέρες που αποχωρίζονται πιο δύσκολα το κρεβάτι και απλές κινήσεις, όπως το να σηκώνονται όρθιοι ή να ανεβαίνουν σκάλες, μοιάζουν με άθλο.
Έτσι, έχουν την παρόρμηση να κουλουριάζονται σε έναν καναπέ, περιμένοντας τον ερχομό της άνοιξης, αφού το κρύο, η υγρασία και οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική πίεση επιδεινώνουν τα συμπτώματά τους. Κάνουν δηλαδή το αντίθετο από το ζητούμενο: να αυξάνουν τη σωματική δραστηριότητα, να ασκούνται και να βγαίνουν για περπάτημα, στον ήλιο και τον καθαρό αέρα.
«Η σχέση των κλιματικών συνθηκών και των συμπτωμάτων της αρθρίτιδας είναι διαπιστωμένη από τους ασθενείς και μελετάται εδώ και χρόνια. Τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι πράγματι υπάρχει συσχετισμός, αν και διαφορετικός στα άτομα με οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα και ουρική αρθρίτιδα», εξηγεί ο διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και εξειδικευμένος στις αρθροπλαστικές ισχίου & γόνατος Ορθοπαιδικός Χειρουργός δρ Αθανάσιος Τσουτσάνης.
Επιδείνωση των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια του χειμώνα
Μία μακρόχρονη βρετανική μελέτη, από τις μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ, έδειξε ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ του πόνου και τριών καιρικών συνιστωσών – σχετική υγρασία, ατμοσφαιρική πίεση και ταχύτητα ανέμου. Μια μικρότερη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Rheumatology διαπίστωσε ότι σημαντική επίδραση στον πόνο των αρθρώσεων έχουν η υγρασία και η θερμοκρασία. Η επίδραση της υγρασίας στον πόνο ήταν ισχυρότερη συγκριτικά με το κρύο.
Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες έχουν αποδειχθεί ότι έχουν παρόμοια επίδραση σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Μεταξύ πολλών μελετών, μια ισπανική και μια κινεζική μελέτη έδειξαν ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες φέρνουν έξαρση του πόνου και περισσότερες νοσηλείες.
Αντίθετα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες έχουν συσχετιστεί με την χειροτέρευση της ουρικής αρθρίτιδας.
Ενώ η επιστήμη δεν έχει καταλήξει στους λόγους που παρατηρείται επιδείνωση των συμπτωμάτων, γνωρίζουμε ότι οι παράγοντες που συμβάλλουν είναι:
- η αύξηση της ευαισθησίας στο κρύο, λόγω της μείωσης της ροής αίματος στα άκρα που επιφέρει μείωση της θερμότητας σε αυτά
- η αύξηση της πυκνότητας του αρθρικού υγρού, το οποίο φυσιολογικά μειώνει την τριβή λιπαίνοντας τις αρθρικές επιφάνειες, λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών
- οι αλλαγές που συντελούνται στους συνδετικούς ιστούς, ως απόκριση στις αλλαγές της βαρομετρικής πίεσης. Μελέτες έχουν δείξει ότι η βαρομετρική πίεση μπορεί να επηρεάσει την πίεση στις αρθρώσεις
- η μείωση της σωματικής δραστηριότητας, που τον χειμώνα οφείλεται στο κρύο, τη βροχή και το χιόνι, η οποία επιδεινώνει τον πόνο και την δυσκαμψία
- η εστίαση στον πόνο τις ημέρες με κακή διάθεση που προκαλείται τις συννεφιασμένες ημέρες από τις καιρικές συνθήκες.
Ποιο είναι το καλύτερο κλίμα;
Το καλύτερο κλίμα μπορεί να μην είναι το ίδιο για όλους τους ανθρώπους. Αλλά με βάση την έρευνα, φαίνεται ότι για τους περισσότερους ένα θερμότερο, ξηρότερο κλίμα βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων.
Τρόποι μείωσης των συμπτωμάτων τον χειμώνα
Στους ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα συστήνονται:
- Προστασία των αρθρώσεων από το κρύο
Η τοπική εφαρμογή κάποιας πηγής θερμότητας (θερμοφόρα, θερμαινόμενο μαξιλάρι κλπ.) οποτεδήποτε τα συμπτώματα είναι έντονα – ιδίως το πρωί- μπορεί να ανακουφίσει από τον πόνο και να βελτιώσει τη λειτουργικότητα των αρθρώσεων. Καλή επιλογή είναι η χρήση ισοθερμικών εσωρούχων και ζεστών παντελονιών.
- Σωματική δραστηριότητα
Η παρατεταμένη ακινησία μειώνει την κυκλοφορία του αίματος και ενισχύει τον πόνο και τη δυσκαμψία των αρθρώσεων. Βόλτες μέσα στο σπίτι ανά 45 λεπτά ή ήπιες δουλειές αρχικά μέσα και κατόπιν έξω από αυτό βοηθούν στην ύφεση των συμπτωμάτων.
- Άσκηση
Η άσκηση είναι ευεργετική για την οστεοαρθρίτιδα ισχίου και γόνατος, γι’ αυτό είναι απαραίτητη κατά τους χειμερινούς μήνες.
Η τακτική κίνηση διατηρεί τη λίπανση των αρθρώσεων. Το περπάτημα, η ποδηλασία, η γιόγκα το πιλάτες και άλλες μορφές άσκησης, βοηθούν στη διατήρηση του εύρους κίνησης τους, αρκεί να μην τις καταπονούν υπερβολικά. Για όσους δεν μπορούν να ασκηθούν σε εξωτερικούς χώρους, μπορούν να γυμναστούν στο σπίτι σε στατικό ποδήλατο ή διάδρομο.
- Αντιφλεγμονώδη διατροφή
Η υιοθέτηση μιας διατροφής που περιλαμβάνει τροφές πλούσιες σε λιπαρά ψάρια, φρούτα και λαχανικά, ξηρούς καρπούς, όσπρια, δημητριακά, ελαιόλαδο και η αποφυγή των επεξεργασμένων κρεάτων, τηγανητών, αναψυκτικών, λευκού ψωμιού προστατεύει τις αρθρώσεις από τον πόνο και αυξάνει τη λειτουργικότητα.
- Υγιές σωματικό βάρος
Η διατήρηση του σωματικού βάρους τον χειμώνα είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφευχθεί η προσθήκη επιπλέον πίεσης στα γόνατα και τα ισχία και η αύξηση της φλεγμονής, η οποία μπορεί να επιδεινώσει τη δυσκαμψία. Αυτό επιτυγχάνεται με την κίνηση, την άσκηση και την προσαρμοσμένη στις ενεργειακές ανάγκες διατροφή.
- Ενυδάτωση
Τον χειμώνα σπανίως γίνεται αισθητή η ανάγκη για πόση νερού. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Νιου Χάμσαϊρ διαπίστωσαν ότι η έκθεση στο κρύο μπορεί να μειώσει τη δίψα κατά 40%. Όμως, η περιορισμένη πρόσληψη νερού υποχρεώνει το σώμα να αντλήσει νερό από κάθε «αποθήκη» που έχει για να καλύψει τις ανάγκες του. Από τις μεγαλύτερες είναι οι χόνδροι.
- Διασκέδαση
Η ενασχόληση με κάτι ευχάριστο ακόμα και των ηλικιωμένων που σπανίως βγαίνουν από το σπίτι τον χειμώνα είναι ευεργετική αφού αποσπά την προσοχή τους από τον πόνο και έτσι οι ασθενείς συνεχίσουν να ζουν ευχάριστα και τους ψυχρούς μήνες του χρόνου.
Πότε απαιτείται ιατρική βοήθεια
Όταν ο πόνος στο ισχίο ή το γόνατο επιμένει ή επιδεινώνεται παρά τις καλύτερες προσπάθειες που καταβάλλονται, είναι η κατάλληλη στιγμή για να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση οποιασδήποτε πάθησης.
Ποιες θεραπείες υπάρχουν
Υπάρχουν πολλές καινοτόμες επιλογές για την ανακούφιση από τον πόνο στις αρθρώσεις που οφείλεται στην οστεοαρθρίτιδα και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αναλόγως των αναγκών και τον τρόπο ζωής του ασθενή, η διαχείριση των συμπτωμάτων γίνεται με παυσίπονα και μη στερεοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, καθώς και με αναγεννητικές θεραπείες, όπως οι ενέσεις PRP ή η έγχυση υαλουρονικού οξέος, οι οποίες ακόμα δεν έχουν αποδείξει με σιγουριά την αξία τους.
Για τις αρθρώσεις που έχουν υποστεί σοβαρή βλάβη, η ολική αρθροπλαστική είναι η καλύτερη επιλογή. Πλέον οι επεμβάσεις αυτές γίνονται με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η τεχνική AMIS για την αρθροπλαστική του ισχίου και η τεχνική MIK, με χρήση ή όχι ρομποτικού βραχίονα, για την αρθροπλαστική του γόνατος, οι οποίες εξασφαλίζουν τη αισθητή μείωση του πόνου και των επιπλοκών, τη μικρότερη διάρκεια νοσηλείας, την επίσπευση της ανάρρωσης και της επανόδου στην καθημερινή ζωή.
«Ο πόνος και η δυσφορία στις αρθρώσεις είναι αναπόφευκτα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, για τους περισσότερους ανθρώπους με αρθρίτιδα στις μεγάλες αρθρώσεις των κάτω άκρων. Γι’ αυτό οι καιρικοί παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διαχείριση των παθήσεων που τις επηρεάζουν και να παίρνονται τα κατάλληλα μέτρα.
Όσοι ταλαιπωρούνται από τα συμπτώματα πρέπει να ενημερώνονται και να προνοούν, ώστε να διασφαλίσουν ότι ο χειμώνας θα είναι όσο το δυνατόν πιο άνετος και ευχάριστος», καταλήγει ο δρ Τσουτσάνης.