Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα κατά το οποίο ο οργανισμός επιτίθεται λανθασμένα στον αρθρικό υμένα (την επένδυση των αρθρώσεων), προκαλώντας επώδυνο οίδημα και δυσκαμψία.
Η ΡΑ δεν επηρεάζει μόνο τις αρθρώσεις· μπορεί επίσης να προκαλέσει προβλήματα στα μάτια, τα αιμοφόρα αγγεία, τα νεύρα, το δέρμα, την καρδιά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα.
Για παράδειγμα, η αυτοάνοση αντίδραση στη ΡΑ μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και ουλοποίηση (ίνωση) του πνευμονικού ιστού, οδηγώντας σε διάμεση πνευμονοπάθεια.
Αυτά είναι τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν ΡΑ — καθώς και μια συνηθισμένη συνήθεια που μπορεί να επιδεινώσει το σφύζον, επώδυνο αίσθημα στις αρθρώσεις.
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ΡΑ;
Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα μεταξύ 40 και 60 ετών, ωστόσο μπορεί να διαγνωστεί και εκτός αυτού του ηλικιακού εύρους.
Οι γυναίκες έχουν περίπου δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν ΡΑ από τους άνδρες, κυρίως λόγω ορμονικών αλλαγών μετά τον τοκετό και κατά την εμμηνόπαυση.
Η ακριβής αιτία της ΡΑ είναι άγνωστη και πιθανότατα πολυπαραγοντική. Οικογενειακό ιστορικό ΡΑ, ορισμένοι γενετικοί παράγοντες, περιβαλλοντικοί παράγοντες και συνήθειες, όπως το κάπνισμα αυξάνουν τον κίνδυνο.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ΡΑ;
Η ΡΑ συνήθως ξεκινά από τις αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, καθώς και από τους καρπούς.
Οι αρθρώσεις των δακτύλων και οι αρθρώσεις όπου τα δάχτυλα των ποδιών ενώνονται με το πέλμα προσβάλλονται συχνότερα.
Επειδή η ΡΑ είναι συχνά συμμετρική στην εκδήλωσή της, δηλαδή, τείνει να επηρεάζει τις ίδιες αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος.
Τα κλασικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στις αρθρώσεις, οίδημα και επίμονη πρωινή δυσκαμψία.
Η πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί πάνω από 45 λεπτά αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της φλεγμονώδους αρθρικής νόσου.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν κόπωση, απώλεια βάρους και μυϊκός πόνος.
Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση αν παρατηρήσετε οίδημα στις μικρές αρθρώσεις του χεριού, ειδικά όταν συνοδεύεται από παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία.
Τι μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της ΡΑ;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για καλή στοματική υγιεινή, όπως η πρόληψη της τερηδόνας και της κακοσμίας· υπάρχει όμως κι ένας ακόμη:
Η σοβαρή νόσος των ούλων λόγω κακής στοματικής υγιεινής μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της ΡΑ.
Το ανεπαρκές βούρτσισμα και η μη χρήση οδοντικού νήματος επιτρέπουν στα στοματικά βακτήρια να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας ή επιδεινώνοντας τη συστηματική φλεγμονή.
Η φλεγμονή είναι η βασική αιτία των συμπτωμάτων και των επιπλοκών της ΡΑ.
Πώς διαγιγνώσκεται
Υπάρχουν πολλοί τύποι φλεγμονώδους αρθρικού πόνου.
Η οστεοαρθρίτιδα, για παράδειγμα, είναι εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων που μπορεί να προκαλεί πρωινή δυσκαμψία, συνήθως όμως διαρκεί περίπου 10 λεπτά.
Η οστεοαρθρίτιδα αφορά κυρίως άτομα άνω των 50 ετών και μπορεί να προσβάλλει αρθρώσεις που δεν επηρεάζονται από τη ΡΑ.
Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό που μπορεί να διακρίνει αυτές τις σύνθετες καταστάσεις.
Μια ακτινογραφία, σε συνδυασμό με κλινική εξέταση και εξετάσεις αίματος, μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση μεταξύ ΡΑ και οστεοαρθρίτιδας.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Οι ασθενείς μπορεί να ζουν με αρθρικό πόνο για χρόνια επειδή δεν είναι ιδιαίτερα έντονος ή αναπηρικός — όμως δεν χρειάζεται να συμβαίνει αυτό.
Η πρόγνωση της ΡΑ είναι καλύτερη απ’ ό,τι στο παρελθόν, χάρη σε νέες θεραπείες που επιτρέπουν μια μακρά και δραστήρια ζωή.
Συνήθως χρησιμοποιούνται τρεις κατηγορίες φαρμάκων:
- Συμβατικά συνθετικά DMARDs (τροποποιητικά της νόσου αντιρρευματικά), όπως η μεθοτρεξάτη, που παρεμβαίνουν σε διάφορες ανοσολογικές οδούς μειώνοντας τη φλεγμονή. Χορηγούνται κυρίως από το στόμα.
- Αν δεν υπάρξει ανταπόκριση μέσα σε 6 εβδομάδες έως 3 μήνες, ο γιατρός μπορεί να στραφεί σε βιολογικά DMARDs, τα οποία μπλοκάρουν συγκεκριμένα σημεία της φλεγμονώδους διαδικασίας. Χορηγούνται με ένεση ή έγχυση.
- Στοχευμένα συνθετικά DMARDs, όπως οι αναστολείς JAK, που δρουν σε συγκεκριμένες οδούς μέσα στα ανοσοκύτταρα και λαμβάνονται από το στόμα.
Οι ασθενείς χρειάζεται να επισκέπτονται τον ρευματολόγο τους κάθε τρεις μήνες για αιματολογικό έλεγχο και αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
Αν μείνει χωρίς θεραπεία, η ΡΑ μπορεί να οδηγήσει σε διάβρωση οστών και χόνδρου και να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων λόγω χρόνιας φλεγμονής.
Η διάγνωση της ΡΑ μπορεί να φαίνεται τρομακτική ή συντριπτική. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν πολλές αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές.