Την έντονη δυσπιστία της κοινής γνώμης για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αυξημένη ανησυχία για τις επιπτώσεις της στις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και την προοπτική υπονόμευσης της Δημοκρατίας, καταγράφει η επισκοπική εμπειρική έρευνα (survey research) για τις τεχνοηθικές και βιοηθικές στάσεις και αντιλήψεις στην Ελλάδα, που έδωσε στη δημοσιότητα η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής (ΕΕΒΤ).
Η τελική έκθεση με τα αποτελέσματα έρευνας, καταγράφει ωστόσο ένα ηχηρό «Ναι» των Ελλήνων με την παθητική και ενεργητική ευθανασία και μάλιστα με ποσοστά συντριπτικά έναντι εκείνων που εκφράζονται αρνητικά. Περίπου 7 στους 10 πολίτες που πήραν μέρος στην έρευνα συμφωνούν να χορηγηθούν ουσίες σε ασθενείς τελικού σταδίου για να τερματίσουν τη ζωή τους. Με το ίδιο ποσοστό καταγράφεται η αντίθεση των πολιτών στην «θετική ευγονική», αν δηλαδή θα διάλεγαν το φύλο ή κάποια φυσικά χαρακτηριστικά του παιδιού (ύψος, χρώμα ματιών, μαλλιών κ.λπ.) κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, «τα αποτελέσματα συνιστούν ερεθίσματα για ανοιχτή δημόσια συζήτηση και αναστοχασμό και, μεταξύ άλλων, φαίνεται να επιβεβαιώνουν το επιστημονικό συμπέρασμα ότι η ηθική μας ζωή (α) συχνά μας εκπλήσσει και (β) είναι πολύ πλουσιότερη και πολύ πιο ποικιλόμορφη και αντιφατική από ό,τι νομίζουμε».
Η έρευνα που πραγματοποίησε η ΕΕΒΤ είναι ποσοτική με online (CAWI) συμπλήρωση δομημένου και προσαρμοσμένου ερωτηματολογίου δύο ενοτήτων και δώδεκα ερωτήσεων. Διεξήχθη πανελλαδικά την άνοιξη του 2025, σε δείγμα 1.207 ατόμων με κριτήρια αντιπροσώπευσης το φύλο, την ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και τις γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας.
Δυσπιστία για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Το αποτέλεσμα της έρευνας δείχνει ότι πάνω από 4 στους 10 είναι επιφυλακτικοί απέναντι στο διαδίκτυο, θεωρώντας ότι «θα έχει χειροτερέψει τον κόσμο». Σχεδόν 3 στους 10 έχουν αντίθετη άποψη, βλέποντας θετικά την επίδρασή του, ενώ παρόμοιο ποσοστό παραμένουν ουδέτεροι. Σε αυτούς θα μπορούσε να συνυπολογιστεί και το μικρό ποσοστό όσων δεν εξέφρασαν άποψη.
Στις απαντήσεις διαπιστώνεται έντονα αρνητική στάση, καθώς οι 8 στους 10 περίπου βλέπουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα υπονομεύσει τις ανθρώπινες σχέσεις. Λιγότερο από 1 στους 10 πιστεύει ότι θα τις βελτιώσει, ενώ λίγο πάνω από 1 στους 10 δεν βλέπει να επηρεάζονται οι σχέσεις.
Ανάλογες είναι οι στάσεις απέναντι στο θέμα του επηρεασμού της Δημοκρατίας από την ΤΝ. Πάνω από 6 στους 10 θεωρούν ότι θα λειτουργήσει αρνητικά, ενώ λιγότερο από 1 στους 10 βλέπουν θετική επιρροή. Οι 2 στους 10 δεν θεωρούν ότι η ΤΝ θα έχει κάποια επιρροή.
Πάνω από 8 στους 10 στέκονται αρνητικά απέναντι στην προοπτική ένα είδος Τεχνητής Νοημοσύνης να διεκπεραιώνει αυτόνομα σύνθετες διανοητικές εργασίες, χωρίς ανθρώπινη επιτήρηση. Από αυτούς οι 7 στους 10 είναι απόλυτα αρνητικοί. Μόνο 13% είναι αντίθετοι και δείχνουν εμπιστοσύνη σε εφαρμογές χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Όσον αφορά το ενδεχόμενο να αναλάβει ένα ρομπότ με εξελιγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη, τη φροντίδα ηλικιωμένων ή ασθενών στο σπίτι, οι απαντήσεις εκφράζουν δυσπιστία.«Όχι» λέει το 45% και «Μάλλον Όχι» το 28%. Το ποσοστό εκείνων που βλέπουν θετικά αυτή την προοπτική είναι 25% .
Η δυσπιστία για την αξιοπιστία των πληροφοριών στο διαδίκτυο και την ανάγκη ελέγχου συγκεντρώνει ποσοστό υπερδιπλάσιο από εκείνο που εκφράζει όσους φοβούνται την ανάπτυξη μορφών λογοκρισίας. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να συνδυαστεί με τη γενικευμένη επιφύλαξη απέναντι στην κοινωνική επίδραση του διαδικτύου.
Συντριπτικό «Ναι» σε παθητική και ενεργητική ευθανασία
Σε ότι αφορά τη Βιοηθική και τα μείζονα ζητήματα που αφορούν το τέλος της ζωής του ανθρώπου, η διακοπή της υποστήριξης του ασθενούς («παθητική ευθανασία») βρίσκει σύμφωνους τους 6 στους 10 ερωτηθέντες. Λιγότεροι από 4 στους 10 έχουν την αντίθετη άποψη, η οποία ευθυγραμμίζεται με την ισχύουσα νομοθεσία.
Στο κρίσιμο ερώτημα της ενεργητικής ευθανασίας, οι θετικές απαντήσεις είναι πάνω από 7 στις 10, με την πλειοψηφία μάλιστα από αυτές να αρκείται στη βούληση του ασθενούς χωρίς να αναγνωρίζει ρόλο στην οικογένειά του. Λιγότεροι από 3 στους 10 απαντούν αρνητικά, ακολουθώντας τη σημερινή θέση του νόμου.
Πιο συγκεκριμένα, στην ερώτηση «αν ένας ασθενής σε τελικό στάδιο, που υποφέρει, ζητήσει από τον γιατρό του να του χορηγήσει ουσίες για να τερματίσει τη ζωή του» το 43% απάντησε ότι η σωστή επιλογή είναι ο γιατρός να του χορηγήσει τις ουσίες, το 28% ότι ο γιατρός πρέπει να του χορηγήσει τις ουσίες μόνο αν συμφωνεί η οικογένειά του και μόλις το 22% ότι ο γιατρός δεν πρέπει να τις χορηγήσει.
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
Στην ερώτηση «Πιστεύετε ότι μια παρένθετη έγκυος γυναίκα που κυοφορεί για λογαριασμό άλλων, έχει το δικαίωμα να κρατήσει το παιδί», πάνω από τους 6 στους 10 ερωτηθέντες απαντούν αρνητικά, συμφωνώντας με τη θέση της νομοθεσίας. Σχεδόν 3 στους 10 υποστηρίζουν ένα τέτοιο δικαίωμα για την παρένθετη, αναγνωρίζοντας προφανώς έναν ισχυρό ψυχολογικό δεσμό με το παιδί ύστερα από την εμπειρία της κυοφορίας.
Στην ερώτηση αν μια παρένθετη έγκυος γυναίκα που κυοφορεί για λογαριασμό άλλων θα πρέπει να πληρώνεται οι ερωτηθέντες διχάστηκαν καθώς τόσο οι απαντήσεις που αρνούνται την αμοιβή όσο και εκείνες που την αποδέχονται είναι σχεδόν ισόποσες. Η αντίληψη που θέλει την παρένθετη να διεκπεραιώνει κάποιου είδους εργασία (και όχι απλώς μια πράξη αλληλεγγύης, όπως το θέλει ο ισχύων νόμος) φαίνεται να είναι ισχυρή σήμερα.
Όχι στη «θετική ευγονική»
Πάνω από 7 στους 10 ερωτηθέντες φαίνονται αντίθετοι στη «θετική ευγονική», αν δηλαδή θα διάλεγαν το φύλο ή κάποια φυσικά χαρακτηριστικά του παιδιού (ύψος, χρώμα ματιών, μαλλιών κ.λπ.) κατά τη διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης. Το ποσοστό όσων θα επέλεγαν κάποιας μορφής «σχεδιασμό» συγκεντρώνει ωστόσο ένα 25%, δείχνοντας την επιθυμία να εμπλακεί περισσότερο η τεχνολογία στον οικογενειακό προγραμματισμό.
Δείτε ΕΔΩ την έκθεση