Οι σεξουαλικές διαταραχές, αν και σχετίζονται με τη γήρανση, δεν εμφανίζονται μόνο στους ηλικιωμένους άνδρες αλλά και στους νεότερους.
Οι πιο συνηθισμένες με σοβαρό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής είναι η πρόωρη εκσπερμάτιση και η στυτική δυσλειτουργία. Η συνύπαρξη των δύο παθήσεων είναι συχνή, με το ποσοστό πλησιάζει στο 20%. Στην κλινική πράξη, η ταυτόχρονη εμφάνισή τους είναι ακόμα συχνότερη, αφού έως το 50% των ασθενών με πρόωρη εκσπερμάτιση αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν και προβλήματα στύσης.
Τα τελευταία τουλάχιστον 15 χρόνια παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των διαγνώσεων συνυπάρχουσας πρόωρης εκσπερμάτισης στους νεότερους και μεσήλικες άνδρες που απευθύνονται στους ειδικούς για να θεραπεύσουν τη στυτική δυσλειτουργία. Ουσιαστικά, πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο, που μπορεί να οδηγήσει σε αμοιβαία επιδείνωση των παθήσεων και της σεξουαλικής ζωής.
«Η στυτική δυσλειτουργία και η πρόωρη εκσπερμάτιση είναι διαφορετικές παθήσεις. Ωστόσο, παρουσιάζουν ορισμένες ομοιότητες και η μία μπορεί να επηρεάσει την άλλη», επισημαίνει ο Επιστημονικός Υπεύθυνος της Menclinic Χειρουργός Ανδρολόγος Ουρολόγος δρ Αναστάσιος Λιβάνιος.
«Η πρόωρη εκσπερμάτιση χαρακτηρίζεται από την αδυναμία καθυστέρησης της εκσπερμάτισης σε όλες ή σχεδόν όλες τις κολπικές διεισδύσεις, με χρόνο ενδοεκσπερμάτισης κάτω του ενός λεπτού κολπικής διείσδυσης (πρωτοπαθής) ή κάτω των τριών λεπτών (δευτεροπαθής). Η στυτική δυσλειτουργία είναι η αδυναμία επίτευξης και διατήρησης στύσης επαρκούς για να επιτρέψει ικανοποιητική σεξουαλική απόδοση.
Oι αιτίες της στυτικής δυσλειτουργίας περιλαμβάνουν την υπέρταση, τα καρδιαγγειακά προβλήματα, τον διαβήτη, την υψηλή χοληστερόλη, την παχυσαρκία, ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, το κάπνισμα, τη νόσο Peyronie, τις διαταραχές ύπνου, την κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, τραυματισμούς που επηρεάζουν τον νωτιαίο μυελό ή την περιοχή της λεκάνης, τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης, το άγχος, την κατάθλιψη, το στρες, την ανησυχία για ικανοποιητική σεξουαλική απόδοση.
Ενώ οι αιτίες της πρωτοπαθούς (δια βίου) πρόωρης εκσπερμάτισης εξακολουθούν να ερευνώνται, της δευτεροπαθούς (επίκτητης) πρόωρης εκσπερμάτωσης περιλαμβάνουν ορμονικές δυσλειτουργίες, λοιμώξεις του προστάτη ή της ουρήθρας, κατάθλιψη, άγχος, ανησυχία για τη σεξουαλική απόδοση, έλλειψη αυτοπεποίθησης, αίσθημα ενοχής, προβλήματα στη σχέση, πρώιμες σεξουαλικές εμπειρίες.
Και οι δύο έχουν πολύ ισχυρό αντίκτυπο στη συναισθηματική ευεξία και τη συνολική ποιότητα ζωής τόσο των ιδίων των πασχόντων όσο και των συντρόφων τους. Ωστόσο, παρά την τόσο εκτεταμένη και σημαντική επιρροή τους, εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στις πιο υποδιαγνωσμένες και υποθεραπευμένες διαταραχές, λόγω της ντροπής και της συστολής που νοιώθουν οι ασθενείς όταν σκέφτονται να απευθυνθούν σε έναν ειδικό. Η σεξουαλικότητα εξακολουθεί να αποτελεί ταμπού στη χώρα μας», επισημαίνει.
Η συνύπαρξη
Η πρόωρη εκσπερμάτιση και η στυτική δυσλειτουργία αλληλεπιδρούν. Η ύπαρξη της μιας πάθησης μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση ή επιδείνωση της άλλης ή μπορεί να συνυπάρχουν ανεξάρτητα και να οφείλονται σε διαφορετικούς παράγοντες. Δηλαδή, ένας άνδρας μπορεί να εμφανίσει πρόωρη εκσπερμάτιση και στυτική δυσλειτουργία ταυτόχρονα, αλλά τα δύο προβλήματα μπορεί και να είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους, δίχως να επηρεάζουν άμεσα το ένα το άλλο.
Μεταξύ πολλών μελετών που έχουν πραγματοποιηθεί για την επιβεβαίωση της ύπαρξης ή μη συσχετισμού μεταξύ των δύο παθήσεων, η Παγκόσμια Μελέτη Σεξουαλικών Στάσεων και Συμπεριφορών (GSSAB) που αξιολόγησε διάφορες πτυχές του σεξ και των σχέσεων μεταξύ 13.618 ενηλίκων ηλικίας 40-80 ετών σε 29 χώρες σε όλο τον κόσμο, αποκάλυψε ότι το 62,2% των ανδρών με πρόωρη εκσπερμάτιση είχε και στυτική δυσλειτουργία και ότι η ύπαρξη στυτικής δυσλειτουργίας αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης πρόωρης εκσπερμάτισης 4-11 φορές.
Οι επιπτώσεις
Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τόσο τη στυτική δυσλειτουργία όσο και την πρόωρη εκσπερμάτιση. Η τελευταία μπορεί να οδηγήσει σε μη ικανοποιητικές σεξουαλικές σχέσεις, να αυξήσει το σεξουαλικό στρες και το άγχος και να επηρεάσει τη στυτική λειτουργία. Η στυτική δυσλειτουργία από την άλλη προκαλεί σεξουαλικό άγχος και ένταση που με τη σειρά του επηρεάζει τον έλεγχο της εκσπερμάτισης και την εμφάνιση πρόωρης εκσπερμάτισης.
Οι άνδρες που προσπαθούν να την ελέγξουν μπορούν να μειώσουν το επίπεδο διέγερσης, προκαλώντας στυτική δυσλειτουργία, ενώ εκείνοι που προσπαθούν να επιτύχουν στύση αυξάνουν το επίπεδο διέγερσης, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη εκσπερμάτιση. Μάλιστα ο κίνδυνος στυτικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με πρόωρη εκσπερμάτιση είναι μεγαλύτερος όταν δεν υπάρχει σταθερή σεξουαλική σχέση.
Η θεραπεία
Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και η μείωση των παραγόντων κινδύνου πρέπει να προηγούνται της όποιας θεραπείας. Η σωματική άσκηση είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για βελτίωση της στυτικής λειτουργίας, με τη μέτρια έως έντονης έντασης αερόβια άσκηση να θεωρείται ιδανικότερη. Επιπλέον, η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής και ενός φυσιολογικού βάρους καθώς και η διακοπή του καπνίσματος μπορούν να βοηθήσουν.
Όταν απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις, η βελτίωση της σεξουαλικής ζωής των ανδρών που πάσχουν τόσο από στυτική δυσλειτουργία όσο και από πρόωρη εκσπερμάτιση θα πρέπει να εστιάζει αρχικά στη θεραπεία της πρώτης. Ούτως ή άλλως, οι άνδρες είναι πιθανότερο να αναζητήσουν θεραπεία για τη στυτική δυσλειτουργία παρά για την πρόωρη εκσπερμάτιση.
Ως θεραπεία πρώτης γραμμής είναι η φαρμακευτική. Για τους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα από του στόματος φάρμακα υπάρχει η επιλογή των ενδοπεϊκών ενέσεων.
Εξαιρετικά αποτελέσματα προσφέρει η θεραπεία κρουστικών κυμάτων χαμηλής έντασης, μιας μη επεμβατικής τεχνικής για την αποκατάσταση της αγγειακής λειτουργίας, μέσω της προαγωγής της νεοαγγειογένεσης, τη δημιουργία δηλαδή καινούριων αγγείων, που αυξάνουν τη ροή του αίματος προς το πέος. Πρόκειται για τη μοναδική θεραπεία που έχει θεραπευτικό δυναμικό και δεν στοχεύει αποκλειστικά στην αντιμετώπιση του συμπτώματος.
Μια πιο ολιστική προσέγγιση με συνδυασμό πολλαπλών θεραπειών εξακολουθεί, ωστόσο, να είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την αντιμετώπιση τέτοιων σύνθετων σεξουαλικών συμπτωμάτων.
Για τους άνδρες με σοβαρή στυτική δυσλειτουργία υπάρχουν χειρουργικές επεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της υποδόριας εμφύτευσης πεϊκής πρόθεσης. Πρόκειται για μια επιλογή που κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια στους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα ή που επιθυμούν μια μόνιμη λύση στο πρόβλημα της στυτικής δυσλειτουργίας ή και πρόωρης εκσπερμάτισης.
«Τόσο η στυτική δυσλειτουργία όσο και η πρόωρη εκσπερμάτιση είναι θεραπεύσιμες παθήσεις. Επειδή, όμως, επιβαρύνουν ψυχολογικά τόσο τον πάσχοντα όσο και τον/τη σύντροφο θα πρέπει το ζευγάρι να σκεφτεί την υποστήριξη και των δύο από έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο, παράλληλα με τη ιατρική θεραπεία που θα επιλεγεί, προκειμένου να κρατήσουν ζωντανή τη σχέση και τη σεξουαλική τους ζωή», καταλήγει ο δρ Λιβάνιος.