Η πρόσφατη υπερψήφιση, τη Μεγάλη Τρίτη, της τροπολογίας για τον Προσωπικό Ιατρό δεν φαίνεται να «καθησυχάζει» τους χιλιάδες ασθενείς που ζουν με χρόνια νοσήματα. Αντιθέτως, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Πασχόντων από Καρδιοπάθειες κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι οι νέες ρυθμίσεις, αντί να διευκολύνουν, ενδέχεται να υψώσουν νέα τείχη στην πρόσβαση των πολιτών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη τροπολογία ενσωματώθηκε σε ένα νομοσχέδιο που δεν σχετιζόταν άμεσα με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας προκάλεσε την αντίδραση του Συνδέσμου. Οι εκπρόσωποι των ασθενών υπενθυμίζουν το μέγεθος του προβλήματος: τα καρδιαγγειακά νοσήματα πλήττουν περίπου το 15% του πληθυσμού και παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως (30-35%), καθιστώντας κάθε αλλαγή στο σύστημα περίθαλψης ζήτημα ζωής και θανάτου.
Αριθμοί που ανησυχούν: Το κενό στην κάλυψη των πολιτών
Παρόλο που το θεσμικό πλαίσιο για τον Προσωπικό Ιατρό υφίσταται από το 2024, η νέα υποχρεωτικότητα βρίσκει το σύστημα σε μια μάλλον «ανώριμη» φάση. Ο Σύνδεσμος, αν και δεν διαφωνεί με τη βασική φιλοσοφία μιας οργανωμένης Πρωτοβάθμιας Υγείας, παραθέτει τα αποκαλυπτικά στοιχεία της επίσημης πλατφόρμας prosopikos.gov.gr:
· Ελλιπές δίκτυο: Αυτή τη στιγμή υπηρετούν 5.541 Προσωπικοί Ιατροί για όλη τη χώρα.
· Ακάλυπτος πληθυσμός: Ενώ έχουν εγγραφεί 5,2 εκατομμύρια πολίτες (62% των ενηλίκων), το υπόλοιπο 38% —δηλαδή περίπου 3,6 εκατομμύρια άνθρωποι— παραμένει χωρίς γιατρό.
· Χαμηλή απήχηση: Στις ηλικίες κάτω των 50 ετών, η συμμετοχή είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, ενώ τα δύο τρίτα όσων έχουν ήδη εγγραφεί δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ τις υπηρεσίες του θεσμού.
Σύμφωνα με τους καρδιοπαθείς, ο θεσμός δεν έχει καταφέρει ακόμα να «κερδίσει» την εμπιστοσύνη του κοινού ούτε να αποδείξει στην πράξη ότι απλοποιεί την καθημερινότητα του ασθενή.
Ο κίνδυνος του «Gatekeeping» και το φάσμα των καθυστερήσεων
Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες αφορά τη λειτουργία του γιατρού ως «πορτιέρη» (gatekeeping) για το σύστημα δευτεροβάθμιας φροντίδας. Η διεθνής εμπειρία, όπως για παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει δείξει ότι η αυστηρή τήρηση αυτής της ιεραρχίας οδηγεί συχνά σε τεράστιες λίστες αναμονής.
Ο Σύνδεσμος αναγνωρίζει ότι πρέπει να μπει ένας έλεγχος στην άσκοπη χρήση υπηρεσιών υγείας, όμως τονίζει ότι η υποχρεωτικότητα, όταν δεν υπάρχουν οι υποδομές, μετατρέπεται σε ένα επιπλέον γραφειοκρατικό εμπόδιο. Για έναν χρόνιο ασθενή, κάθε επιπλέον «σταθμός» πριν τη μετάβαση στον εξειδικευμένο γιατρό σημαίνει ταλαιπωρία και πιθανή επιδείνωση της κατάστασής του.
Κρίσιμα ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας
Με στόχο τη διαφάνεια και την προστασία των ασθενών, ο Σύνδεσμος απευθύνει πέντε καίρια ερωτήματα προς την ηγεσία του Υπουργείου:
1. Διάρκεια παραπεμπτικών: Η ετήσια ισχύς για τους χρόνιους ασθενείς ποιες παθήσεις θα αφορά συγκεκριμένα;
2. Πολυπλοκότητα νόσων: Πώς θα διαχειρίζεται ο Προσωπικός Ιατρός περιπτώσεις με πολλαπλές συνοσηρότητες (π.χ. κάποιον που πάσχει ταυτόχρονα από υπέρταση, διαβήτη και νεφρική δυσλειτουργία);
3. Εξειδίκευση: Ποια ειδικότητα θα καλύπτει το παραπεμπτικό όταν η κλινική εικόνα απαιτεί συνδυασμό διαφορετικών γιατρών;
4. Χρόνος εξέτασης: Είναι εφικτό να εκδίδονται πολλαπλά παραπεμπτικά μέσα σε μια επίσκεψη λίγων λεπτών;
5. Γεωγραφικές ανισότητες: Πώς θα εξυπηρετηθούν οι κάτοικοι σε δυσπρόσιτες και απομακρυσμένες περιοχές;
Το αίτημα για μια νέα, ουσιαστική διαβούλευση
Ο Σύνδεσμος υπενθυμίζει ότι το 25% των Ελλήνων ζει με κάποιο χρόνιο νόσημα ή σοβαρή αναπηρία. Αν και η εξαίρεση των επειγόντων περιστατικών από το νέο σύστημα θεωρείται δεδομένη, οι ασθενείς προειδοποιούν: κάθε περιστατικό που δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα λόγω γραφειοκρατίας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε επείγον.Το μήνυμα προς τον Υπουργό είναι σαφές: Απαιτείται συνολική επανεξέταση του πλαισίου λειτουργίας του Προσωπικού Ιατρού. Η πρόσβαση στον γιατρό της επιλογής του κάθε πολίτη πρέπει να παραμείνει άμεση και ανεμπόδιστη. Ο Σύνδεσμος καλεί την κυβέρνηση να ξεκινήσει έναν ειλικρινή διάλογο με τους επιστημονικούς φορείς και τους εκπροσώπους των ασθενών, ώστε ο θεσμός να χτιστεί σε γερές βάσεις και όχι πάνω σε προβληματικές τροπολογίες.