Μια «σιωπηλή» κληρονομική μορφή χοληστερίνης που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους ίσως αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού και καρδιαγγειακού θανάτου — ακόμη κι όταν οι κλασικές εξετάσεις χοληστερίνης είναι φυσιολογικές.
Από τον Μάνο Σιγανό
Μια κρυφή απειλή για την καρδιά
Μια νέα ανάλυση σε περισσότερους από 20.000 ασθενείς έδειξε ότι τα αυξημένα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης α, γνωστής ως Lp(a), συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο ακόμη και σε άτομα που λαμβάνουν τη συνήθη θεραπεία για τον έλεγχο της χοληστερίνης.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Society for Cardiovascular Angiography & Interventions (SCAI) 2026 και στο Canadian Association of Interventional Cardiology στο Μόντρεαλ.
Η Lp(a) είναι ένα σωματίδιο που μεταφέρει χοληστερίνη στο αίμα. Μοιάζει με την LDL, τη λεγόμενη «κακή» χοληστερίνη, όμως περιέχει μία επιπλέον πρωτεΐνη που φαίνεται να την καθιστά πιο επικίνδυνη για το καρδιαγγειακό σύστημα.
Τα υψηλά επίπεδά της είναι συνήθως κληρονομικά και μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακής νόσου ακόμη κι όταν οι υπόλοιπες τιμές χοληστερίνης είναι φυσιολογικές.
Το 20% του πληθυσμού επηρεάζεται
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους έχει αυξημένη Lp(a), όμως οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν, καθώς η κατάσταση συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.
Παρότι οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η αυξημένη Lp(a) σχετίζεται με καρδιαγγειακή νόσο, παρέμενε ασαφές πόσο έντονα προβλέπει να συμβούν μελλοντικά καρδιαγειακά επεισόδια σε άτομα με ή χωρίς ήδη υπάρχουσα καρδιοπάθεια.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από 20.070 ενήλικες ηλικίας άνω των 40 ετών που συμμετείχαν στις μεγάλες μελέτες ACCORD, PEACE και SPRINT των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH).
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες ανάλογα με τα επίπεδα της Lp(a), ενώ οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες, όπως η ηλικία, τα συνοδά νοσήματα, οι τιμές λιπιδίων και το ιστορικό θεραπείας.
Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 65 ετών και σχεδόν το 65% ήταν άνδρες.
Κατά τη διάρκεια παρακολούθησης περίπου τεσσάρων ετών, καταγράφηκαν 1.461 σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάματα, όπως:
• έμφραγμα
• εγκεφαλικό
• επεμβάσεις επαναιμάτωσης στεφανιαίων αγγείων
• καρδιαγγειακός θάνατος
Οι ασθενείς με επίπεδα Lp(a) ίσα ή υψηλότερα από 175 nmol/L είχαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο:
• σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων
• καρδιαγγειακού θανάτου
• εγκεφαλικού επεισοδίου
Ωστόσο, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος ειδικά σε αυτή την ομάδα.
Ο κίνδυνος ήταν ακόμη μεγαλύτερος σε άτομα που είχαν ήδη διαγνωσμένη καρδιακή νόσο.
Μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να αποκαλύψει τον κίνδυνο
«Για πρώτη φορά μπορούμε να προσδιορίσουμε το επίπεδο της Lp(a) που συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων, ιδιαίτερα εγκεφαλικού και θανάτου», δήλωσε ο επεμβατικός καρδιολόγος Subhash Banerjee από το Baylor Scott & White στο Τέξας.
Όπως εξήγησε, μια απλή και χαμηλού κόστους εξέταση αίματος μπορεί να δείξει αν κάποιος έχει αυτή τη γενετική προδιάθεση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι όσοι έχουν αυξημένη Lp(a) θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με τον γιατρό τους ώστε να μειώσουν όσο γίνεται την LDL χοληστερίνη και τους υπόλοιπους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.
Παράλληλα, νέες στοχευμένες θεραπείες για τη συγκεκριμένη μορφή χοληστερίνης βρίσκονται ήδη υπό ανάπτυξη.
Οι επόμενες έρευνες
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μελέτη βιολογικών δειγμάτων από ολοκληρωμένες κλινικές δοκιμές μπορεί να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα στοιχεία στο μέλλον.
Οι επόμενες αναλύσεις αναμένεται να επικεντρωθούν και σε άλλες ομάδες ασθενών, όπως άτομα με χρόνια νεφρική νόσο ή περιφερική αρτηριακή νόσο.