Το ζήτημα της στελέχωσης των υγειονομικών δομών στην ελληνική περιφέρεια, και ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές, αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχήματα της πολιτικής υγείας. Ωστόσο, η κατάσταση στο Γενικό Νοσοκομείο – Κέντρο Υγείας Λήμνου αναδεικνύει μια βαθύτερη δομική κρίση.
Οι πρόσφατες κοινές παρεμβάσεις της Ένωσης Ιατρών και του Σωματείου Εργαζομένων του νοσοκομείου φέρνουν στην επιφάνεια ένα παράδοξο: οι επίσημες κρατικές προκηρύξεις, αντί να καλύπτουν τα κενά, μοιάζουν να παγιώνουν τις ελλείψεις προσωπικού.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Το κεντρικό πρόβλημα εντοπίζεται στην απουσία ενός ισχυρού και θεσμοθετημένου πλαισίου κινήτρων για την προσέλκυση μόνιμων γιατρών του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) σε άγονες και νησιωτικές περιοχές. Χωρίς αυτά τα κίνητρα, οι θέσεις εργασίας παραμένουν μη ελκυστικές, επιταχύνοντας τη φθίνουσα πορεία του ιατρικού δυναμικού.
Η αριθμητική της αποδυνάμωσης: Λιγότερες θέσεις από τις πραγματικές ανάγκες
Η τελευταία προκήρυξη θέσεων που εκδόθηκε από το Υπουργείο Υγείας αποτυπώνει με σαφήνεια το έλλειμμα σχεδιασμού για τις ανάγκες του νησιού. Η σύγκριση των αποχωρήσεων με τις νέες θέσεις δείχνει μια ξεκάθαρη αρνητική τάση:
- Αποχωρήσεις γιατρών: Το τελευταίο διάστημα 8 μόνιμοι γιατροί άφησαν το νοσοκομείο λόγω συνταξιοδότησης ή μετάθεσης.
- Θέσεις προς κάλυψη: Η νέα προκήρυξη προβλέπει μόλις 5 θέσεις γιατρών.
Ακόμη και στο απόλυτα θετικό σενάριο όπου όλες οι προκηρυχθείσες θέσεις θα καλυφθούν—κάτι που κρίνεται εξαιρετικά αμφίβολο με βάση τα ιστορικά δεδομένα των άγονων διαγωνισμών—το νοσοκομείο της Λήμνου θα ξεκινήσει τη νέα περίοδο με 3 λιγότερους μόνιμους γιατρούς σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτή τη στιγμή στο νοσοκομείο υπηρετούν μόλις 18 μόνιμοι γιατροί, όταν ο επίσημος οργανισμός του ιδρύματος (ο οποίος έχει υποστεί μειώσεις κατά την περίοδο 2012-2013) προβλέπει τουλάχιστον 40 θέσεις.
Ειδικότητες σε πλήρη ερήμωση και το καθεστώς των «έκτακτων» λύσεων
Η υποστελέχωση δεν είναι απλώς ένα οριζόντιο ποσοτικό πρόβλημα, αλλά πλήττει καίρια βασικές ιατρικές ειδικότητες, αναγκάζοντας τη διοίκηση να καταφεύγει σε προσωρινές λύσεις με δελτία παροχής υπηρεσιών («μπλοκάκι») ή σε επικουρικό προσωπικό.
- Ακτινολογικό & Χειρουργικό: Στο νοσοκομείο δεν υπηρετεί κανένας μόνιμος ακτινολόγος, ούτε μόνιμος χειρουργός. Η κάλυψη γίνεται με εξωτερικές συνεργασίες, ενώ στην πρόσφατη προκήρυξη δεν υπήρχε καμία θέση ακτινολόγου και μόλις μία θέση χειρουργού.
- Γαστρεντερολογία, Ουρολογία & Οφθαλμιατρική: Οι ειδικότητες αυτές είναι πλέον ανύπαρκτες σε επίπεδο μόνιμου προσωπικού, χωρίς να έχει προβλεφθεί καμία σχετική θέση στον τρέχοντα διαγωνισμό.
- Παθολογική Κλινική & ΤΕΠ: Παρά το γεγονός ότι η Παθολογική κλινική στηρίζεται σε δύο μη μόνιμους γιατρούς για να βγει το καθημερινό πρόγραμμα, δεν προκηρύχθηκε μόνιμη θέση παθολόγου. Αντίστοιχα, στα Επείγοντα (ΤΕΠ) παραμένει κενή η δεύτερη θέση γενικού γιατρού, αφήνοντας την ευθύνη των επειγόντων περιστατικών σε μία και μόνο μόνιμη ιατρό.
Οι οικονομικές επιπτώσεις και η στροφή στον ιδιωτικό τομέα
Η αδυναμία διατήρησης μόνιμου προσωπικού στο ΕΣΥ οδηγεί νομοτελειακά σε μια αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας της δημόσιας υγείας στην περιφέρεια. Από τη μία πλευρά, οι δημόσιες δομές αναγκάζονται να δαπανούν σημαντικούς πόρους για την αγορά υπηρεσιών από τον ιδιωτικό τομέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία των εργαζομένων, το νοσοκομείο επιλέγει να διαθέτει 108.000 ευρώ ετησίως σε ιδιώτη για τις μη επείγουσες μεταφορές ασθενών, αντί να επενδύσει στη μόνιμη στελέχωση των δικών του υπηρεσιών.
Από την άλλη πλευρά, το μάρμαρο αυτής της πολιτικής καλούνται να πληρώσουν οι ίδιοι οι νησιώτες. Η έλλειψη βασικών ειδικοτήτων και η αδυναμία διενέργειας ακόμα και προληπτικών εξετάσεων αναγκάζει τους ασθενείς να μετακινούνται εκτός Λήμνου. Αυτό συνεπάγεται:
- Σημαντική οικονομική επιβάρυνση για οδοιπορικά και έξοδα διαμονής.
- Αναγκαστική στροφή σε ιδιωτικές δομές υγείας μεγάλων αστικών κέντρων.
- Έμμεση ενίσχυση των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών για την κάλυψη αναγκών που θα έπρεπε να παρέχονται δωρεάν.
Η ανάγκη για άμεση θεσμική παρέμβαση
Η υγειονομική ασφάλεια των κατοίκων της Λήμνου βρίσκεται σε οριακό σημείο. Οι εκπρόσωποι των γιατρών και των εργαζομένων τονίζουν ότι η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Απαιτείται η άμεση παρέμβαση της διοίκησης της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας (ΥΠΕ) και της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας, ώστε:
- Να επαναπροκηρυχθούν όλες οι πραγματικά κενές οργανικές θέσεις του νοσοκομείου με βάση τις υφιστάμενες ανάγκες.
- Να θεσπιστεί άμεσα ένα ολοκληρωμένο πακέτο κινήτρων (οικονομικών, διοικητικών και επιστημονικών) για τους μόνιμους γιατρούς που επιλέγουν να υπηρετήσουν σε νησιωτικές περιοχές, ακολουθώντας τις επίσημες προτάσεις της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (ΟΕΝΓΕ) και του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ).
Η διατήρηση του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα της υγείας στις ακριτικές περιοχές της χώρας δεν είναι απλώς μια κοινωνική παροχή, αλλά εθνική αναγκαιότητα. Αν δεν ληφθούν άμεσα γενναίες αποφάσεις, η υποβάθμιση των νησιωτικών νοσοκομείων κινδυνεύει να καταστεί μη αναστρέψιμη.