Γιατί οι Κινέζοι βλέπουν στην AI περισσότερο μια ευκαιρία και οι δυτικές κοινωνίες περισσότερο έναν κίνδυνο – Η ιδιαίτερη περίπτωση της Ελλάδας και το μεγάλο στοίχημα για την Υγεία
Από τον Τάκη Μαραλέτο
Η εικόνα είναι ενδιαφέρουσα στην Κίνα τους τελευταίους μήνες. Αυτόνομα ταξί κυκλοφορούν ήδη σε περισσότερες από δέκα πόλεις, ρομπότ εμφανίζονται σε ξενοδοχεία και εστιατόρια, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης βοηθούν τους πολίτες να επιλέξουν προϊόντα ή υπηρεσίες, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δοκιμάζεται όλο και περισσότερο και στην Υγεία.
Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, η ίδια τεχνολογία προκαλεί μια εντελώς διαφορετική συζήτηση. Πόσες θέσεις εργασίας θα χαθούν; Τι θα συμβεί στους δημιουργούς; Ποιος ελέγχει τα μοντέλα; Πώς θα προστατευθούν τα προσωπικά δεδομένα; Πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει μια τεχνολογία που εξελίσσεται ταχύτερα από τους θεσμούς που καλούνται να τη ρυθμίσουν;
Πρόκειται σαφώς για δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται την τεχνολογική αλλαγή.
Τα στοιχεία που επικαλείται πρόσφατο δημοσίευμα των New York Times είναι εντυπωσιακά. Σε διεθνή έρευνα 47 χωρών, το 69% των ερωτηθέντων στην Κίνα θεωρούσε ότι τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης υπερτερούν των κινδύνων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 35%. Το εύρημα επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητη ανάλυση της ίδιας έρευνας.
Το ερώτημα επομένως που τίθεται δεν είναι μόνο ποιος θα κατασκευάσει το καλύτερο μοντέλο AI αλλά ποια κοινωνία θα καταφέρει να το χρησιμοποιήσει.
Η κινεζική λογική – πρώτα η εφαρμογή
Ένα μέρος της εξήγησης βρίσκεται στην ίδια την κινεζική στρατηγική. Η κατεύθυνση που έχει δώσει το Πεκίνο είναι η τεχνητή νοημοσύνη να περάσει γρήγορα από το εργαστήριο στην πραγματική οικονομία. Η Κίνα δεν αντιμετωπίζει την AI αποκλειστικά ως έναν αγώνα για το ισχυρότερο μεγάλο γλωσσικό μοντέλο. Τη βλέπει ως τεχνολογία γενικής χρήσης που πρέπει να ενσωματωθεί στη βιομηχανία, στις μεταφορές, στις υπηρεσίες, στην Υγεία και, πλέον, στη ρομποτική.
Η εικόνα από την κινεζική αγορά είναι χαρακτηριστική. Περισσότερες από 150 εταιρείες αναπτύσσουν σήμερα ανθρωποειδή ρομπότ, με σημαντική κρατική χρηματοδότηση, παρότι οι πραγματικές δυνατότητές τους απέχουν ακόμη αρκετά από τις εντυπωσιακές παρουσιάσεις των εκθέσεων και των αγώνων ρομποτικής.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η Υγεία.
Το 2026 κινεζικοί κυβερνητικοί φορείς έθεσαν επίσημα πλαίσιο για την ανάπτυξη του «AI + Healthcare», με στόχο εφαρμογές που καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα: πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία, αποκατάσταση και διαχείριση της υγείας. Η λογική είναι σαφής, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται ως μελλοντική υπόσχεση, αλλά ως πιθανό εργαλείο για καλύτερη κατανομή των περιορισμένων πόρων ενός τεράστιου συστήματος υγείας.
Αυτή είναι και η σημαντικότερη διαφορά με τη Δύση.
Ο Κινέζος πολίτης αρχίζει να συναντά την AI στην καθημερινότητά του. Όταν μια τεχνολογία σου εξοικονομεί χρόνο, σε εξυπηρετεί ή λύνει ένα πρακτικό πρόβλημα, είναι ευκολότερο να τη δεις ως εργαλείο παρά ως απειλή.
Η Δύση ξεκίνησε από το άλλο άκρο
Η δυτική συζήτηση είναι πολύ διαφορετική και όχι χωρίς λόγο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχεί αφενός ο τεχνολογικός ανταγωνισμός για τα ισχυρότερα μοντέλα και αφετέρου μια ολοένα μεγαλύτερη συζήτηση για τις επιπτώσεις τους: απασχόληση, πνευματικά δικαιώματα, παραπληροφόρηση, deepfakes, συγκέντρωση οικονομικής ισχύος και, πιο πρόσφατα, κίνδυνοι από ιδιαίτερα προηγμένα συστήματα.
Στην Ευρώπη – ως συνήθως – η απάντηση υπήρξε περισσότερο θεσμική.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέλεξε να οικοδομήσει πρώτα κανόνες. Το AI Act αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο αυτού του είδους και από τον Αύγουστο του 2026 ένα σημαντικό τμήμα του έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή. Για τα συστήματα υψηλού κινδύνου προβλέπονται μεταγενέστερες ημερομηνίες εφαρμογής, ενώ ειδικά για AI που ενσωματώνεται σε ρυθμιζόμενα προϊόντα, όπως ιατροτεχνολογικά προϊόντα, το σχετικό πλαίσιο φτάνει έως τον Αύγουστο του 2028.
Η ευρωπαϊκή επιφυλακτικότητα έχει ισχυρά επιχειρήματα πίσω της. Στην Υγεία, για παράδειγμα, ένα λάθος σύστημα μπορεί να επηρεάσει μια κλινική απόφαση και να προτείνει μια λάθος λύση.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά του προβλήματος.
Αν η ρύθμιση προηγείται πολύ της εφαρμογής, υπάρχει ο κίνδυνος η Ευρώπη να γίνει εξαιρετική στο να θεσπίζει κανόνες για τεχνολογίες που αναπτύσσονται και εμπορευματοποιούνται αλλού.
Η πραγματική πρόκληση επομένως δεν είναι «ρύθμιση ή καινοτομία». Είναι να καταφέρεις να έχεις και τα δύο.
Και η Ελλάδα;
Η Ελλάδα παρουσιάζει μια περίπτωση που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή. Επειδή, σε επίπεδο πολιτών, δεν είμαστε καθόλου τεχνοφοβικοί. Το αντίθετο.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που παρουσίασε φέτος η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, περίπου το 44% των Ελλήνων έχει χρησιμοποιήσει εργαλεία generative AI, έναντι 32,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις ηλικίες 16 έως 24 ετών το ποσοστό φτάνει στο εντυπωσιακό 83,5% – το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κι όμως, υπάρχει μια αντίφαση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει στην έκθεση Digital Decade 2026 ότι η υιοθέτηση AI από τις ελληνικές επιχειρήσεις παραμένει χαμηλή και καλεί τη χώρα να επιταχύνει την αξιοποίησή της στην οικονομία.
Με απλά λόγια, η Ελλάδα έχει πολλούς χρήστες AI αλλά όχι ακόμη αρκετή παραγωγική AI.
Αυτή είναι η σημαντικότερη πρόκληση της επόμενης περιόδου.
Η Υγεία μπορεί να γίνει το ελληνικό εργαστήριο εφαρμογής
Όπως είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς η Υγεία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σίγουρα Όχι δεν είναι ο ευκολότερος τομέας για να εφαρμοστεί η AI. Μάλλον το αντίθετο. Είναι ίσως ο δυσκολότερος λόγω ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, ιατρικής ευθύνης και ανάγκης επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Ακριβώς γι’ αυτό όμως μπορεί να γίνει ένας από τους τομείς όπου η Ελλάδα θα αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία με πρακτικό και ασφαλή τρόπο.
Κάποια πρώτα βήματα έχουν ήδη γίνει.
Από τον Οκτώβριο του 2025 λειτουργεί ο Ψηφιακός Βοηθός Ιατρού μέσα στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, ενώ ακολούθησε ο προσωπικός βοηθός υγείας για τους πολίτες μέσω του MyHealth.
Αυτή είναι σημαντική αλλαγή.
Ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος μπορεί να αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα χτιστεί σταδιακά μια πολύ μεγαλύτερη υποδομή.
Φανταστείτε έναν γιατρό που, αντί να αναζητά μέσα σε δεκάδες παλαιότερες εξετάσεις, νοσηλείες και συνταγές, λαμβάνει μια συνοπτική και αξιόπιστη εικόνα της πορείας του ασθενούς.
Ένα σύστημα που επισημαίνει ότι μια εξέταση δεν έχει επαναληφθεί.
Που εντοπίζει πιθανές αλληλεπιδράσεις φαρμάκων.
Που αναγνωρίζει έναν ασθενή ο οποίος, βάσει του ιστορικού του, βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο και χρειάζεται επανέλεγχο.
Που βοηθά τον γιατρό να οργανώσει την πληροφορία – όχι να αποφασίσει αντί γι’ αυτόν.
Εκεί βρίσκεται και η σωστή γραμμή εφαρμογής για την AI στην Υγεία. Η τεχνητή νοημοσύνη που συνεπικουρεί το γιατρό με πολύ ισχυρότερα εργαλεία.
Το πραγματικό όφελος για το ΕΣΥ μπορεί να βρίσκεται πίσω από την κλινική πράξη
Υπάρχει όμως μια λιγότερο εντυπωσιακή περιοχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη ίσως αποδειχθεί ακόμη χρησιμότερη.
Η διοίκηση.
Το ΕΣΥ παράγει καθημερινά τεράστιες ποσότητες δεδομένων: επισκέψεις, νοσηλείες, εξετάσεις, φάρμακα, προμήθειες, διαθέσιμες κλίνες, λίστες αναμονής, ραντεβού, εφημερίες.
Με κατάλληλα συστήματα θα μπορούσαν να προβλέπονται καλύτερα οι ανάγκες των νοσοκομείων, να οργανώνονται οι βάρδιες, να εντοπίζονται έγκαιρα ελλείψεις, να περιορίζονται άσκοπες δαπάνες και να προβλέπεται η ζήτηση υπηρεσιών.
Ακόμη και το ΕΚΑΒ θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιεί πολύ περισσότερο δεδομένα πραγματικού χρόνου για την κατανομή οχημάτων και την πρόβλεψη της ζήτησης. Η ψηφιακή και τεχνολογική αναβάθμιση του ΕΚΑΒ έχει ήδη ενταχθεί στις προτεραιότητες του προγράμματος Υγείας 2026-2030.
Για μια χώρα με περιορισμένους ανθρώπινους πόρους, νησιωτικότητα και μεγάλες εποχικές μεταβολές πληθυσμού, αυτά όπως αντιλαμβανόμαστε όλοι δεν είναι τεχνολογικές πολυτέλειες.
Είναι σημαντικές λύσεις σε προβλήματα καθημερινής λειτουργίας.
Από τα νησιά μέχρι την πρόληψη
Υπάρχει ακόμη ένας τομέας στον οποίο η Ελλάδα έχει πολύ συγκεκριμένο λόγο να επενδύσει και αυτός είναι η γεωγραφική ανισότητα στην πρόσβαση στην Υγεία.
Η ανάπτυξη του Εθνικού Δικτύου Τηλεϊατρικής συνεχίζεται ήδη στην περιφέρεια.
Ο συνδυασμός τηλεϊατρικής και AI μπορεί να αλλάξει σημαντικά τις δυνατότητες ενός Κέντρου Υγείας σε ένα μικρό νησί ή μιας μονάδας σε μια απομακρυσμένη περιοχή.
Βοηθώντας τον ειδικό γιατρό των αστικών κέντρων να κατευθύνει, επιτρέποντας καλύτερη διαλογή περιστατικών, υποστήριξη της διάγνωσης και ταχύτερη παραπομπή εκείνων που πραγματικά χρειάζονται νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Το ίδιο ισχύει για την πρόληψη.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον μεγάλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου. Όσο αυξάνεται η ποιότητα και η διαλειτουργικότητα των δεδομένων, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η δυνατότητα να περάσουμε από τη μαζική πρόληψη στην περισσότερο εξατομικευμένη πρόληψη.
Όχι απλώς «κάνε αυτή την εξέταση επειδή έφτασες σε μια συγκεκριμένη ηλικία», αλλά «με βάση το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου σου, χρειάζεται να ελεγχθείς τώρα».
Αυτή είναι μια πολύ διαφορετική φιλοσοφία δημόσιας υγείας.
Το PHAROS είναι ίσως μεγαλύτερη υπόθεση απ’ όσο έχουμε αντιληφθεί
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον και μια υποδομή που μπορεί αν χρησιμοποιηθεί σωστά να επιταχύνει αυτή τη μετάβαση.
Το PHAROS AI Factory είναι ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά AI Factories και έχει τρεις βασικούς τομείς προτεραιότητας: Υγεία, ελληνική γλώσσα, πολιτισμό και βιώσιμη ανάπτυξη.
Προβλέπεται να παρέχει σε επιχειρήσεις, ερευνητές και δημόσιους φορείς πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ, εργαλεία AI, κατάλληλα datasets και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, αξιοποιώντας τον εθνικό υπερυπολογιστή DAEDALUS.
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική ευκαιρία για την χώρα. Αλλά υπάρχει και να ένας κίνδυνος
Ο κίνδυνος είναι να γίνει το PHAROS ακόμη ένα σημαντικό ερευνητικό πρόγραμμα που παράγει papers, ημερίδες και πιλοτικά έργα τα οποία δυσκολεύονται να περάσουν στην πραγματική οικονομία. Όπως συμβαίνει με αντίστοιχες υποδομές μέχρι τώρα.
Η ευκαιρία είναι να γίνει μηχανή χρηστικών εφαρμογών.
Αν θέλουμε πράγματι να πάρουμε ένα μάθημα από την Κίνα, αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο.
Και μετά την Υγεία;
Η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί σε ολόκληρο το ελληνικό κράτος.
Στη Δικαιοσύνη, η AI μπορεί να βοηθήσει στην αναζήτηση και ταξινόμηση τεράστιου όγκου νομολογίας και εγγράφων.
Στη φορολογική διοίκηση, στον εντοπισμό ασυνήθιστων συναλλαγών και προτύπων φοροδιαφυγής.
Στην Πολιτική Προστασία, στην πρόβλεψη πυρκαγιών και πλημμυρών και στη διαχείριση πόρων.
Στον τουρισμό, στην καλύτερη διαχείριση προορισμών και εποχικών ροών.
Στη γεωργία, στην άρδευση, στις ασθένειες των καλλιεργειών και στην πρόβλεψη παραγωγής.
Στην εκπαίδευση, στην εξατομικευμένη υποστήριξη των μαθητών.
Και στην ίδια τη δημόσια διοίκηση, στην απαλλαγή χιλιάδων υπαλλήλων από επαναλαμβανόμενες εργασίες που σήμερα καταναλώνουν χρόνο χωρίς να παράγουν αντίστοιχη αξία.
Άλλωστε, η ελληνική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού έχει ήδη αναγνωρίσει πεδία όπως η φοροδιαφυγή, η κωδικοποίηση της νομοθεσίας και η πρόβλεψη κινδύνων πολιτικής προστασίας ως δυνητικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Ούτε Κίνα ούτε τεχνοφοβία
Θα ήταν λάθος, βέβαια, να παρουσιάσουμε την κινεζική προσέγγιση ως μοντέλο που μπορεί απλώς να αντιγραφεί.
Υπάρχει και η σκοτεινότερη πλευρά της.
Η δημόσια συζήτηση στην Κίνα δεν πραγματοποιείται με τους ίδιους όρους όπως στις δυτικές δημοκρατίες. Η κριτική απέναντι στις κυβερνητικές πολιτικές είναι περισσότερο περιορισμένη και υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα γύρω από την επιτήρηση, την ιδιωτικότητα και τη χρήση προσωπικών δεδομένων. Ακόμη και στην κινεζική αγορά εργασίας εμφανίζονται πλέον εντάσεις καθώς εργαζόμενοι βλέπουν την AI να επηρεάζει επαγγέλματα και μισθούς.
Άρα το δίλημμα δεν είναι αν πρέπει να γίνουμε Κίνα.
Ούτε όμως αν πρέπει να φοβηθούμε την τεχνολογία τόσο ώστε να την αφήσουμε να αναπτυχθεί αλλού.
Η Ελλάδα έχει ίσως τη δυνατότητα να επιλέξει έναν τρίτο δρόμο, την ευρωπαϊκή προστασία δικαιωμάτων και προσωπικών δεδομένων, αλλά με πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή.
Να ρυθμίζει την AI, αλλά ταυτόχρονα να τη χρησιμοποιεί με ουσιαστικό και δημιουργικό τρόπο.
Το ελληνικό στοίχημα
Η μεγάλη συζήτηση των επόμενων ετών δεν θα είναι ποια χώρα έχει περισσότερους ανθρώπους που χρησιμοποιούν ChatGPT ή κάποιο άλλο μοντέλο, αλλά ποιες χώρες κατάφεραν να μετατρέψουν την τεχνητή νοημοσύνη σε παραγωγικότητα, καλύτερες υπηρεσίες και τελικά σε υψηλότερο επίπεδο ζωής.
Η Κίνα έχει επιλέξει την ταχύτητα και την εφαρμογή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιλέξει σε μεγάλο βαθμό την τεχνολογική πρωτοπορία και την κούρσα των μοντέλων.
Η Ευρώπη έχει επενδύσει περισσότερο στην εμπιστοσύνη, στα δικαιώματα και στη ρύθμιση.
Η Ελλάδα δεν πρόκειται να κερδίσει την κούρσα κατασκευάζοντας το μεγαλύτερο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο.
Μπορεί όμως να κερδίσει κάτι πολύ πιο χρήσιμο.
Να γίνει μία από τις χώρες που θα μάθουν νωρίς πού αξίζει πραγματικά να χρησιμοποιείται η AΙ και ΝΒΑ χρησιμοποιήσει αυτή τη γνώση προς όφελος των πολιτών της.
Και αν πρέπει να επιλεγεί ένα πεδίο από το οποίο θα ξεκινήσει σοβαρά αυτή η προσπάθεια, η Υγεία είναι ίσως το καλύτερο.
Γιατί εκεί η επιτυχία δεν θα μετρηθεί σε parameters, επενδυτικούς γύρους ή εντυπωσιακές παρουσιάσεις.
Θα μετρηθεί σε κάτι πολύ πιο απλό όπως η λιγότερη αναμονή, η καλύτερη πρόληψη, ο περισσότερος χρόνος για τον γιατρό και η καλύτερη φροντίδα για τον ασθενή.