Λίγοι το σκέφτονται όταν παίρνουν ένα χάπι από το φαρμακείο της γειτονιάς τους, όμως η αλήθεια είναι αποκαλυπτική: πάνω από το 80% των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών που καταλήγουν σε ευρωπαϊκά φάρμακα προέρχεται από μόλις πέντε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Κίνα να συγκεντρώνει μόνη της σχεδόν το μισό αυτής της παραγωγής. Είναι ακριβώς αυτή η εξάρτηση, που αποκαλύφθηκε με τον πιο επώδυνο τρόπο κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, που βρέθηκε χτες, Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026, στο επίκεντρο της συνάντησης του Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη με Ευρωβουλευτές της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας (SANT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Υπουργείο Υγείας.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Μια συνάντηση με βαρύ ευρωπαϊκό ενδιαφέρον
Στη συνάντηση, πέρα από τον Υπουργό Υγείας, συμμετείχαν ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, η Γενική Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού Δάφνη Ελένη Νικολάου, η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βενετία Βιλδιρίδη και η Γενική Γραμματέας Χριστίνα Μαρία Κράββαρη, ενώ από ευρωπαϊκής πλευράς παρευρέθηκαν οι Ευρωβουλευτές Δημήτρης Τσιόδρας, Νίκος Παπανδρέου, Ignazio Marino, Stine Bosse, Alessandra Moretti, Michele Picaro, András Kulja και Leire Pajín. Η σύνθεση αυτή, με εκπροσώπους από διαφορετικές χώρες και πολιτικές παρατάξεις της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αναδεικνύει το βάρος που αποδίδει η Ένωση στο ζήτημα της φαρμακευτικής πολιτικής αυτή την περίοδο, καθώς η Ελλάδα ετοιμάζεται σταδιακά να αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Στο επίκεντρο της συζήτησης, βρέθηκαν οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη στον τομέα του φαρμάκου, μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, οικονομικές πιέσεις και ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις. Οι ελληνικές θέσεις που παρουσιάστηκαν επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον φαρμακευτικό τομέα, τρεις έννοιες που έχουν αναδειχθεί σε βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής υγείας μετά τα μαθήματα της πανδημίας.
Γιατί η «στρατηγική αυτονομία» δεν είναι πια μια αφηρημένη έννοια
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Υγείας εξέφρασε την ικανοποίησή του για την εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων με τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τονίζοντας ότι κοινός στόχος παραμένει η διασφάλιση βιώσιμης και έγκαιρης πρόσβασης των ασθενών στα φάρμακα, παράλληλα με την ενίσχυση μιας ισχυρής και ανθεκτικής φαρμακευτικής βάσης στην Ευρώπη. Υπενθύμισε ότι οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού παραμένουν ευάλωτες, με σημαντικό μέρος της παραγωγής φαρμάκων και δραστικών ουσιών να βρίσκεται εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Όπως διευκρίνισε, αυτό δεν σημαίνει απομόνωση της Ευρώπης, αλλά ισχυρότερη ευρωπαϊκή παραγωγή, πιο διαφοροποιημένες και ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και ένα περιβάλλον ελκυστικό για καινοτομία και επενδύσεις.
Οι ανησυχίες αυτές δεν είναι αβάσιμες. Σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 80% των εισαγόμενων φαρμακευτικών συστατικών προέρχεται από μόλις πέντε χώρες, την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ινδονησία και την Ινδία, με την Κίνα να αντιστοιχεί στο 45% του συνόλου, ενώ, ειδικά για ορισμένες κατηγορίες αντιβιοτικών δραστικών ουσιών, η εξάρτηση από ασιατικές αγορές ξεπερνά το 80%. Πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως οι εμπορικοί δασμοί που έχει επιβάλει η αμερικανική διοίκηση, αλλά και οι εντάσεις γύρω από τον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν, έχουν αναδείξει ξανά πόσο ευάλωτες παραμένουν οι αλυσίδες εφοδιασμού φαρμάκων στην Ευρώπη, σύμφωνα και με σχετική αποτίμηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA).
Η Πράξη για τα Κρίσιμα Φάρμακα: το νέο ευρωπαϊκό «όπλο» απέναντι στις ελλείψεις
Στο πλαίσιο αυτό, ο Υπουργός αναφέρθηκε αναλυτικά στην ελληνική προσέγγιση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής νομοθεσίας, στην Πράξη για τα Κρίσιμα Φάρμακα (Critical Medicines Act) και στην Πράξη για τη Βιοτεχνολογία, τονίζοντας ότι η Ελλάδα στηρίζει την καινοτομία, την ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε οικονομικά προσιτά φάρμακα και τον εκσυγχρονισμό των κανονιστικών διαδικασιών, με μία αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση: ο εκσυγχρονισμός αυτός δεν μπορεί να γίνεται σε βάρος της ασφάλειας, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των φαρμάκων.
Η αναφορά του Υπουργού έρχεται σε ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική στιγμή για την ευρωπαϊκή φαρμακευτική πολιτική. Στις 12 Μαΐου 2026, μετά από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από δώδεκα ώρες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία για το κείμενο της Πράξης για τα Κρίσιμα Φάρμακα, η οποία ξεκίνησε ως πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάρτιο του 2025, στο πλαίσιο της ευρύτερης πρωτοβουλίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας. Στόχος της νέας νομοθεσίας είναι η βελτίωση της διαθεσιμότητας, της παραγωγής και της ασφάλειας εφοδιασμού βασικών φαρμάκων σε ολόκληρη την Ένωση, μέσα από στρατηγικά έργα που θα ενισχύσουν, θα εκσυγχρονίσουν και θα αυξήσουν την παραγωγική ικανότητα ευρωπαϊκών εταιρειών, καθώς και μέσα από συλλογικές διαδικασίες προμηθειών που θα δίνουν στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ για καλύτερες τιμές και εξασφαλισμένο εφοδιασμό. Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη νομοθεσία, Tomislav Sokol, είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία «σημαντικό βήμα» για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού φαρμακευτικού τομέα, ενώ η τελική έγκριση του κειμένου από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2026, με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε επίσης ότι η Ελλάδα έχει ζητήσει μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στο ζήτημα των ελλείψεων φαρμάκων, συμμετέχοντας ενεργά στην προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης, και δεσμεύτηκε ότι η χώρα θα συνεχίσει να στηρίζει μέτρα που διαφοροποιούν τις πηγές εφοδιασμού και περιορίζουν τον κίνδυνο μελλοντικών ελλείψεων, ένα ζήτημα που απασχολεί συστηματικά τα εθνικά συστήματα υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.
Βιοτεχνολογία: το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Υπουργός Υγείας στη σημασία της βιοτεχνολογίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής πολιτικής. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη διαθέτει ήδη την επιστημονική γνώση, ισχυρά ερευνητικά κέντρα και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, το ζητούμενο όμως είναι να διασφαλιστεί ότι τα φάρμακα του μέλλοντος δεν θα αναπτύσσονται απλώς στην Ευρώπη, αλλά θα παράγονται και εντός αυτής. Για να συμβεί αυτό, τόνισε την ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις, μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα και πολιτικές που θα ενισχύουν συνολικά την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.
Ο κ. Γεωργιάδης επισήμανε ότι η Ελλάδα συμβάλλει ήδη ενεργά σε αυτή την προσπάθεια, καθώς τα τελευταία χρόνια η ελληνική φαρμακευτική βιομηχανία πραγματοποιεί σημαντικές επενδύσεις σε παραγωγικές μονάδες, έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και σε προηγμένες τεχνολογίες, επενδύσεις οι οποίες, όπως υπογράμμισε, δεν ενισχύουν μόνο την ελληνική οικονομία, αλλά συμβάλλουν συνολικά στην ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού φαρμάκων. Η θέση αυτή συνάδει με τη γενικότερη κατεύθυνση της Πράξης για τα Κρίσιμα Φάρμακα, η οποία προβλέπει ταχύτερες και πιο αποτελεσματικές διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς και κατευθυντήριες γραμμές για κρατικές ενισχύσεις, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίζουν οικονομικά αντίστοιχα στρατηγικά έργα στο έδαφός τους.
Η Ελληνική Προεδρία του 2027 και οι προτεραιότητες στην Υγεία
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο Υπουργός στον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η Ελλάδα ως χώρα που θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Όπως ανέφερε, τα ζητήματα της φαρμακευτικής πολιτικής και της στρατηγικής αυτονομίας θα βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της Ελληνικής Προεδρίας, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή Δημόσιας Υγείας, μέσα από ανοιχτό διάλογο και ευρωπαϊκές λύσεις που θα χαρακτηρίζονται από φιλοδοξία, ισορροπία και εφαρμοσιμότητα. Ο στόχος, όπως τον περιέγραψε ο ίδιος, είναι ξεκάθαρος: μια Ευρώπη ικανή να καινοτομεί και να παράγει, να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις γεωπολιτικές προκλήσεις της εποχής και, πάνω απ’ όλα, να εξασφαλίζει σε κάθε Ευρωπαίο ασθενή έγκαιρη και βιώσιμη πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζεται.
Στη Συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη συνάντηση, παρουσιάστηκαν αναλυτικότερα οι προτεραιότητες της Ελλάδας στον τομέα της Υγείας ενόψει της επικείμενης Προεδρίας, με έμφαση να δίνεται στη φαρμακευτική πολιτική, στην ασφάλεια του εφοδιασμού και στη διασφάλιση βιώσιμης πρόσβασης των ασθενών στα φάρμακα. Η ατζέντα αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευρωπαϊκής πολιτικής υγείας, το οποίο, μετά την εμπειρία της πανδημίας και τις πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις, φαίνεται να δίνει πλέον σταθερά προτεραιότητα στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής αυτονομίας απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς, με στόχο ένα σύστημα υγείας λιγότερο εκτεθειμένο σε μελλοντικές κρίσεις εφοδιασμού και περισσότερο ικανό να προστατεύσει τον Ευρωπαίο ασθενή, όποτε αυτό χρειαστεί.