Η ενίσχυση των Διαβητολογικών Κέντρων βρίσκεται στην κορυφή ενός «παγόβουνου» απειλητικών καταστάσεων για τη διαβητολογική φροντίδα στη χώρα μας – Θετικός ο Υπουργός Υγείας στο να αλλάξει η νομοθεσία που δημιουργεί εμπόδια, προβληματισμός για την αρνητική στάση του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας στο οποίο η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία απευθύνθηκε για γνωμοδότηση πάνω σ’ ένα εκπαιδευτικής φύσεως αίτημά της για να ξεμπλοκάρει ένα από τα βασικά εμπόδια ενίσχυσης των Διαβητολογικών Κέντρων.
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Το επόμενο νομοσχέδιο για την υγεία περιμένουν οι Πρόεδροι τεσσάρων φορέων σχετικών με το διαβήτη για να δουν εάν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης θα υλοποιήσει την υπόσχεση που έχει δώσει να αντιμετωπίσει νομοθετικά τα προσκόμματα στην ενίσχυση των Διαβητολογικών Κέντρων και Ιατρείων στη χώρα μας τα οποία αποδυναμώνονται συνεχώς -με αποχωρήσεις λόγω συνταξιοδοτήσεων κτλ- κι εάν δεν γίνει κάτι θα δυσκολέψουν πολύ τη διαβητολογική φροντίδα τα επόμενα χρόνια. Ενώ λοιπόν υπάρχουν πολλοί ιατροί που θέλουν να εκπαιδευτούν, δεν μπορούν.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ), η Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – Πανελλήνια Ένωση Ενδοκρινολόγων (ΕΕΕ-ΠΕΕ), η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΕΛΕΜΕΔ) και η Ελληνική Ομοσπονδία για τον Διαβήτη (ΕΛΟΔΙ) ως εκπρόσωπος των ασθενών ένωσαν τις δυνάμεις τους και τη φωνή τους και προχώρησαν σε μία κοινή συνέντευξη Τύπου –την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, λίγες μέρες πριν την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, στις 17 του μήνα- για να ακουστεί δυνατά η φωνή τους και να υπάρξει άμεσα κινητοποίηση από πλευράς πολιτείας.
Ο διαβητικός ασθενής δεν είναι “πάρε ένα ντεπόν και πήγαινε σπίτι σου”
«Πρέπει να καταλάβετε πόσο επιτακτικό είναι το ζήτημα. Εμείς οι ασθενείς, όταν συζητάμε για διαβητολογικά Κέντρα δεν ζητάμε να μας φτιάξουν κάποια ιατρεία για να πηγαίνουν κάποιοι άνθρωποι. Ο διαβητικός ασθενής δεν είναι “πάρε ένα ντεπόν και πήγαινε σπίτι σου”. Ένας γιατρός αφιερώνει τουλάχιστον μία ώρα στο διαβητικό ασθενή» ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Σοφία Τσιακάλου, Πρόεδρος της ΕΛΟΔΙ, της οποίας τα δύο από τα τέσσερα παιδιά νοσούν από την ασθένεια.
Ειδικά για τα παιδιά τα πράγματα είναι εξαιρετικά δύσκολα με την κ. Τσιακάλου ως γονέα να προειδοποιεί πως «εάν δεν υπάρχει συνέχεια στον ασθενή και δεν υπάρχει μία ομάδα υποστήριξης από κάτω, δεν πρόκειται να έχουμε τα θεραπευτικά αποτελέσματα που περιμένουμε. Και μιλάμε για παιδιά που περνούν από το στάδιο το νηπιακό, το παιδικό, το εφηβικό και πρέπει κάποια στιγμή να ενηλικιωθούν και να έχουν πλήρη αυτοδιαχείριση της νόσου αλλά μιλάμε και για ανθρώπους που κάποια στιγμή στα 40, στα 50 διαγιγνώσκονται με διαβήτη τύπου 2 και χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους. Και οι οποίοι πολλές φορές μάλιστα, επειδή έχουμε μεγάλο πρόβλημα στη χώρα, δεν διαγιγνώσκονται από κάποιο διαβητολόγο αλλά από κάποιο καρδιολόγο όταν έχουν πάθει έμφραγμα ή έχουν βρεθεί στα πρόθυρα μίας νεφρικής ανεπάρκειας».
Για τον κ. Κωνσταντίνο Μακρυλάκη, Καθηγητή Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Πρόεδρο της ΕΔΕ, για τη νόσο του διαβήτη είναι αναγκαία η πρόληψη. «Επειδή έχει τόσο μεγάλη συχνότητα θα πρέπει να την αντιμετωπίσει η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Άρα οι Γενικοί Ιατροί και οι Παθολόγοι, οι μη εξειδικευμένοι στο Διαβήτη θα πρέπει να εκπαιδεύονται και στον Διαβήτη, όχι σε βάθος που θα πρέπει να απαιτούμε από τον απόλυτα εξειδικευμένο ιατρό αλλά σε βαθμό που να μπορούν να αντιμετωπίσουν τέτοιους ασθενείς. Από που θα εκπαιδευτούν; Ποιοι θα κάνουν την μετεκπαίδευση των Γενικών Ιατρών που θέλουν και ζητάνε να μετεκπαιδευτούν, όταν τα Διαβητολογικά Κέντρα διαλύσουν και δεν μπορούν να εξειδικεύσουν κάποιους διαβητολόγους; Αυτή είναι η ανησυχία μας».
Η υποστελέχωση και η δυσκολία ανανέωσης του προσωπικού των Διαβητολογικών Κέντρων και Ιατρείων, τα εμπόδια που δημιουργεί το υφιστάμενο καθεστώς στην εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) και οι ανισότητες στην πρόσβαση συνιστούν κρίσιμα ζητήματα που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης για τη βιωσιμότητα της διαβητολογικής φροντίδας στο άμεσο και απώτερο μέλλον. Σε αυτό το συμπέρασμα συγκλίνει η οπτική που παρέθεσαν στην κοινή συνέντευξη Τύπου οι Πρόεδροι και των τεσσάρων φορέων σχετικών με τη νόσο.
Ο Σακχαρώδης Διαβήτης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και ταχέως αυξανόμενα προβλήματα δημόσιας υγείας. Ο επιπολασμός του ΣΔ αυξάνεται σταθερά (υπολογίζεται ότι πάνω από 9-10% του ενήλικου πληθυσμού στην Ελλάδα πάσχει από τη νόσο). Ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού παρουσιάζει προδιαβήτη, γεγονός που προοιωνίζεται περαιτέρω αύξηση των ασθενών τα επόμενα έτη. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού, η παχυσαρκία και η πολυνοσηρότητα οδηγούν σε αύξηση των ασθενών με επιπλοκές, ανάγκη εντατικοποίησης της θεραπείας και χρήση σύγχρονων τεχνολογιών (αντλίες ινσουλίνης, συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης). Οι εκπρόσωποι των τεσσάρων φορέων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου καθώς οι απαιτήσεις για εξειδικευμένη, οργανωμένη και συνεχόμενη φροντίδα στον δημόσιο τομέα είναι πλέον πολύ μεγαλύτερες από ό,τι στο παρελθόν. Ειδικότερα, ζητούν:
α) να αρθούν τα εμπόδια στις εκπαιδευτικές άδειες των ιατρών ΕΣΥ επί θητεία,
β) να ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς εγκρίσεις για τους ιδιώτες
γ) να επανεξεταστεί ο αριθμός των θέσεων εξειδίκευσης και
δ) να διαμορφωθεί πλαίσιο εκπαίδευσης και αναγνώρισης των εκπαιδευτών Διαβήτη.
Ειδικά το πρώτο από αυτά τα αιτήματα, αφορά ένα πρόβλημα που έχει βάλει φρένο στην ενίσχυση των Διαβητολογικών Κέντρων, κι εδώ και δύο χρόνια έχει, όπως και τα άλλα θέματα, τεθεί στον Υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη. Μάλιστα, όπως ανέφερε ο κ. Μακρυλάκης, ο κ. Γεωργιάδης «όταν άκουσε το πρόβλημα είπε αμέσως “έχετε δίκιο, θα το λύσουμε”. Δεν είναι δυνατόν να λέμε ότι φτιάχνουμε ένα νόμο να φέρουμε τους γιατρούς να εκπαιδευτούν και με έναν άλλο να τους εμποδίζουμε. Θα δείξει. Μας υποσχέθηκε ότι θα το έβαζε στο νομοσχέδιο του Υπουργείου του Ιουνίου, δεν πρόλαβαν να το βάλουν και περιμένουμε στο επόμενο νομοσχέδιο για την υγεία». Τόνισε δε ότι «είναι τρία χρόνια που το θέμα της εκπαιδευτικής άδειας δεν μπορεί να λυθεί και έχει μπλοκάρει μεγάλο αριθμό γιατρών, ειδικών παθολόγων που δουλεύουν στο δημόσιο σύστημα υγείας και δεν θέλουν να φύγουν». Μάλιστα, όπως είπε ο πρόεδρος της ΕΔΕ, στο Λαϊκό Νοσοκομείο αυτή τη στιγμή υπάρχουν 40 αιτήσεις.
Χωρίς έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των κρίσιμων αυτών ζητημάτων, το ΕΣΥ θα βρεθεί σύντομα αντιμέτωπο με δομικό έλλειμμα εξειδικευμένου ιατρικού δυναμικού, ιδιαίτερα στα Διαβητολογικά Κέντρα και στα Διαβητολογικά Ιατρεία του δημόσιου τομέα.
Μεγαλύτερα τα προβλήματα στην περιφέρεια
Όπως επισήμανε ο κ. Μακρυλάκης «Η υποστελέχωση και τα εμπόδια στην έναρξη της εξειδίκευσης στον Σακχαρώδη Διαβήτη δυσχεραίνουν την ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού και απειλούν τη συνέχεια της εξειδικευμένης φροντίδας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην Περιφέρεια, όπου οι διαθέσιμες δομές και οι δυνατότητες πρόσβασης είναι ήδη ελλιπείς. Οι περιορισμοί στις εκπαιδευτικές άδειες, οι καθυστερήσεις στις προκηρύξεις και στις τοποθετήσεις και οι δυσκολίες εξασφάλισης θέσεων εξειδίκευσης χρειάζονται συντονισμένη αντιμετώπιση».
Κι εάν τα πράγματα είναι δύσκολα στην αντιμετώπιση του διαβήτη στους ενήλικες, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα στα παιδιά. «Ξέρετε ποιοι είναι πρώτοι σε έλλειψη;», απάντησε ο κ. Νεοκλής Γεωργόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας, Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών, Πρόεδρος της ΕΕΕ-ΠΕΕ σε ερώτημα του DailyPharmaNews. «Οι παιδοδιαβητολόγοι και οι παιδοενδοκρινολόγοι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή. Υπάρχουν υγειονομικές περιφέρειες που δεν έχουν ούτε έναν».
Μάλιστα, συμπλήρωσε ο κ. Μακρυλάκης, «ακόμη και το Παιδιατρικό Νοσοκομείο “Αγία Σοφία”, το ένα από τα δύο παιδοδιαβητολογικά κέντρα στην Αθήνα –το άλλο της Αθήνας βρίσκεται στο νοσοκομείο «Αγλαΐα Κυριακού» που έχει κάνει έναρξη για την ενίσχυση με τις δύο θέσεις ιατρών του δημόσιου τομέα που προβλέπει ο νόμος και το τρίτο της Θεσσαλονίκης στο Νοσοκομείο «ΑΧΕΠΑ»- που αποτελεί κέντρο αριστείας για την αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά (τύπου 1) δεν έχει καταφέρει – για διοικητικούς λόγους- να πάρει ούτε έναν ιδιώτη γιατρό ούτε έναν του δημοσίου και έχουν θέσεις που δεν μπορούν να τις μετατρέψουν από άλλες άγονες ειδικότητες, που κάθονται».
Την ενίσχυση και ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού των Διαβητολογικών Κέντρων ζήτησε ο Κυριάκος Καζάκος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας και Σακχαρώδη Διαβήτη, Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, Πρόεδρος της ΕΛΕΜΕΔ. «Η βιωσιμότητα των Διαβητολογικών Κέντρων προϋποθέτει επαρκές προσωπικό, συνεχή εκπαίδευση και έγκαιρη ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού τους. Η υποστελέχωση επιβαρύνει τις ομάδες φροντίδας και περιορίζει τον διαθέσιμο χρόνο για παρακολούθηση, εκπαίδευση των ασθενών και πρόληψη των επιπλοκών. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για την περιφέρεια και τις παιδιατρικές δομές».
Είναι εντυπωσιακό ότι «σε ολόκληρη την Βόρεια Ελλάδα, εξαιρουμένης της Θεσσαλονίκης», όπως είπε, δίνοντας τη δική του απάντηση στο ερώτημα του DailyPharmaNews για το ποια είναι η εκεί κατάσταση, «υπάρχει μόνο ένας συνάδελφος πανεπιστημιακός παιδοενδοκρινολόγος σε δημόσια δομή. Δεν υπάρχει κανείς παιδοενδοκρινολόγος και μόνο ένας παιδοενδοκρινολόγος που είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στην Αλεξανδρούπολη».
Πάντως στη Θεσσαλονίκη, συμπλήρωσε ο κ. Μακρυλάκης, «εκτός από το θεσμοθετημένο διαβητολογικό παιδιατρικό του ΑΧΕΠΑ, υπάρχει το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο που μπορεί να μην είναι θεσμοθετημένο αλλά είναι άριστα στελεχωμένο με μεγάλη ομάδα που κάνει πολύ καλή δουλειά και βλέπει τους περισσότερους ασθενείς από επαρχία».
Ν. Γεωργόπουλος: Την ευθύνη την έχει το Υπουργείο κι όχι οι διοικητές και το ΚΕΣΥ
Ο κ. Γεωργόπουλος σχολιάζοντας την κατάσταση για τα δύο νοσοκομεία Παίδων «Αγία Σοφία» και ΑΧΕΠΑ όπου δεν έχει προχωρήσει η προσπάθεια ενίσχυσης τους με ιατρούς από τον ιδιωτικό ή το δημόσιο τομέα θεωρεί ότι για όλα όσα συμβαίνουν την ευθύνη πρέπει να την έχει ο Υπουργός Υγείας. «Οι διοικήσεις στα νοσοκομεία ορίζονται και απολογούνται στο Υπουργείο Υγείας, άρα δεν υπάρχει το ότι ένα υπουργείο έχει όλη την καλή πρόθεση αλλά ο κακός διοικητής, η κακιά διοικήτρια δεν υλοποιεί…».
Στην ίδια λογική κινήθηκε η κριτική και για την απόρριψη από το ΚΕΣΥ της πρότασης που έκαναν οι επιστημονικές εταιρείες για την ενίσχυση των Διαβητολογικών Κέντρων με 4 ιατρούς -2 από τον ιδιωτικό και 2 από τον δημόσιο τομέα- κατ’ εφαρμογή του σχετικού νόμου. «Δηλαδή ποιο είναι το μήνυμα; Ότι το καλό Υπουργείο Υγείας είπε “να αυξηθούν οι θέσεις”, το κακό ΚΕΣΥ είπε “όχι, να μην αυξηθούν” με αποτέλεσμα να μην προχωρούν σε αυτά που έχουν ψηφίσει».
Η άποψή του είναι ότι «δεν μας ακούν. Κάνουμε αίτημα στο Υπουργείο να συναντηθούμε και δεν μας απαντούν καν. Δεν μπορεί οι επιστημονικοί φορείς, δεν μπορεί οι φορείς των ασθενών με διαβήτη να μην έχουν πρόσβαση στο υπουργείο. Ακόμη κι εάν έχουν να πουν την κουταμάρα τους» .
Εδώ όμως μιλούν τα δεδομένα που δείχνουν ότι υπάρχει πρόβλημα και πρέπει τα δεδομένα να λαμβάνονται υπόψιν, αφού καταγραφούν. Μάλιστα κ. Καζάκος υπογράμμισε την ανάγκη για «συστηματική καταγραφή των αναγκών και των αναμενόμενων αποχωρήσεων, έγκαιρη κάλυψη των κενών και σχεδιασμό για την ένταξη νέων εξειδικευμένων ιατρών στις υπηρεσίες Διαβήτη». Ομοίως, επισήμανετην ανάγκη ενίσχυσης των διεπιστημονικών ομάδων με νοσηλευτές, διαιτολόγους, επισκέπτες υγείας και άλλους επαγγελματίες υγείας, καθώς και καθιέρωσης οργανωμένου πλαισίου εκπαίδευσης και αναγνώρισης του ρόλου του εκπαιδευτή Διαβήτη. «Η επένδυση στους ανθρώπους των δομών αποτελεί προϋπόθεση για συνεχή, ποιοτική και ισότιμη φροντίδα», σημείωσε με έμφαση ο Πρόεδρος της ΕΛΕΜΕΔ.
Από την πλευρά των ασθενών ηΠρόεδρος της ΕΛΟΔΙ υπενθύμισε ότι «ο Διαβήτης είναι μια πολυπαραγοντική και σύνθετη νόσος, που απαιτεί ολιστική αντιμετώπιση και τη συνεργασία διεπιστημονικών ομάδων επαγγελματιών υγείας. Η έλλειψη εξειδικευμένων ιατρών και η υποστελέχωση των δομών υπονομεύουν τη δυνατότητα ολοκληρωμένης φροντίδας. Ιδιαίτερα στην περιφέρεια, οι άνθρωποι με Διαβήτη αναγκάζονται συχνά να μετακινούνται σε μεγάλα αστικά κέντρα για την αναγκαία παρακολούθησή τους. Σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης για τα νοικοκυριά, το κόστος αυτών των μετακινήσεων αποτελεί πρόσθετο εμπόδιο στην πρόσβαση στην υγεία».