Ένα σωματίδιο που σχετίζεται με τη χοληστερόλη και τα αυξημένα επίπεδα του οποίου σχετίζονται με κληρονομικούς παράγοντες μπορεί να αυξάνει αθόρυβα τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων και εγκεφαλικού σε εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι δεν γνωρίζουν ότι τα επίπεδά του είναι επικίνδυνα υψηλά.
Επιμέλεια: Μάνος Σιγανός
Πολύ υψηλά επίπεδα λιποπρωτεΐνης (a) συνδέθηκαν με μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων και ιδιαίτερα εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακού θανάτου, σύμφωνα με μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι.
Επειδή τα αυξημένα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης (a) Lp(a) συχνά περνούν εντελώς απαρατήρητα, μια απλή εξέταση αίματος θα μπορούσε να αποκαλύψει έναν «κρυφό» καρδιαγγειακό κίνδυνο, τον οποίο οι συνηθισμένες εξετάσεις χοληστερόλης ενδέχεται να μην εντοπίζουν.
Μεγάλη ανάλυση δεδομένων από περισσότερους από 20.000 ανθρώπους δείχνει ότι ένα σχετικά άγνωστο, κληρονομικό σωματίδιο που σχετίζεται με τη χοληστερόλη, η λιποπρωτεΐνη(a) ή Lp(a), μπορεί να αυξάνει αθόρυβα τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών προβλημάτων, ακόμη και όταν οι συνηθισμένες τιμές χοληστερόλης φαίνονται φυσιολογικές.
Νέα ευρήματα από περισσότερους από 20.000 ασθενείς, οι οποίοι συμμετείχαν σε τρεις μεγάλες μελέτες των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH), υποδεικνύουν ότι τα αυξημένα επίπεδα Lp(a) ενδέχεται να συμβάλλουν στον καρδιαγγειακό κίνδυνο, ο οποίος εξακολουθεί να υφίσταται ακόμη και μετά τη συνήθη θεραπεία.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άνθρωποι με υψηλή Lp(a) ενδέχεται να ωφεληθούν από πιο εντατικές προσπάθειες για τη μείωση άλλων παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις.
Τα νεότερα αυτά ευρήματα παρουσιάστηκαν στα Society for Cardiovascular Angiography & Interventions (SCAI) 2026 Scientific Sessions και στο Canadian Association of Interventional Cardiology/Association Canadienne de cardiologie d’intervention (CAIC-ACCI) Summit, στο Μόντρεαλ.
Τι είναι η λιποπρωτεΐνη(a);
Η Lp(a) είναι ένα σωματίδιο που μεταφέρει χοληστερόλη στο αίμα. Μοιάζει με την LDL, η οποία συχνά αποκαλείται «κακή» χοληστερόλη, αλλά περιλαμβάνει μία επιπλέον πρωτεΐνη που ενδέχεται να την καθιστά περισσότερο ικανή στο να συμβάλλει στην εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου.
Τα υψηλά επίπεδα Lp(a) καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από γενετικούς παράγοντες. Μπορούν να αυξήσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ακόμη και όταν οι πιο γνωστές μετρήσεις της χοληστερόλης βρίσκονται εντός φυσιολογικών ορίων.
Περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους έχει υψηλή Lp(a). Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι με αυξημένες τιμές δεν το γνωρίζουν, καθώς συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι υπάρχει σχέση μεταξύ αυξημένης Lp(a) και καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, οι ερευνητές εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν πόσο αποτελεσματικά μπορεί η Lp(a) να προβλέψει τον μελλοντικό κίνδυνο σε ανθρώπους που έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο σε σύγκριση με όσους δεν έχουν.
Αναλύθηκαν περισσότεροι από 20.000 ασθενείς
Για τη νέα ανάλυση, οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα πλάσματος που είχαν συλλεχθεί προηγουμένως από 20.070 συμμετέχοντες ηλικίας 40 ετών και άνω, οι οποίοι είχαν λάβει μέρος στις τυχαιοποιημένες μελέτες ACCORD, PEACE και SPRINT των NIH.
Τα δείγματα αναλύθηκαν σε εξειδικευμένο εργαστήριο με τη χρήση τυποποιημένης μεθόδου και τα αποτελέσματα καταγράφηκαν σύμφωνα με το ισχύον πρότυπο σε nmol/L.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες ανάλογα με τα επίπεδα της Lp(a):
- κάτω από 75 nmol/L
- 75–125 nmol/L
- 125–175 nmol/L
- 175 nmol/L ή υψηλότερα
Παράλληλα, διαχωρίστηκαν ανάλογα με το εάν είχαν ήδη καρδιαγγειακή νόσο.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μοντέλα, λαμβάνοντας υπόψη δημογραφικά χαρακτηριστικά, συνυπάρχουσες παθήσεις, επίπεδα λιπιδίων και θεραπείες.
Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 65,2 έτη, ενώ το 64,9% ήταν άνδρες.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν κυρίως στα μείζονα ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά συμβάντα (MACE), στα οποία συμπεριλαμβάνονταν το έμφραγμα του μυοκαρδίου, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η στεφανιαία επαναγγείωση και ο καρδιακός θάνατος.
Ωστόσο, τα επίπεδα Lp(a) σε αυτό το εύρος δεν συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος.
Η συσχέτιση ήταν επίσης ισχυρότερη μεταξύ των συμμετεχόντων που είχαν ήδη καρδιαγγειακή νόσο (HR 1,30, 95% CI: 1,07–1,57) σε σύγκριση με εκείνους που δεν είχαν προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο (HR 1,18, 95% CI: 0,91–1,54).
Μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να αποκαλύψει τον «κρυφό» κίνδυνο
«Για πρώτη φορά, μπορούμε να προσδιορίσουμε ποσοτικά το συγκεκριμένο επίπεδο της Lp(a) που θέτει τους ασθενείς σε σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων, ιδιαίτερα εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου», δήλωσε ο Subhash Banerjee, MD, FSCAI, επεμβατικός καρδιολόγος στο Baylor Scott & White στο Ντάλας του Τέξας.
«Ανεξάρτητα από την ηλικία τους, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μια απλή και χαμηλού κόστους εξέταση αίματος για να διαπιστώσουν εάν έχουν αυτή τη γενετικά καθορισμένη προδιάθεση. Εάν εντοπιστούν αυξημένα επίπεδα Lp(a), θα πρέπει να συνεργαστούν στενά με τον επαγγελματία υγείας που τους παρακολουθεί, ώστε να μειώσουν επιθετικά την LDL χοληστερόλη και να ελέγξουν όσο το δυνατόν καλύτερα τους υπόλοιπους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Η γνώση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς νέες στοχευμένες θεραπευτικές επιλογές βρίσκονται στον ορίζοντα», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές υπογράμμισαν επίσης ότι τα αποθηκευμένα βιολογικά δείγματα μπορούν να αποκαλύψουν νέες πληροφορίες ακόμη και από κλινικές δοκιμές που έχουν ήδη ολοκληρωθεί.
Σχεδιάζουν, μάλιστα, να εξετάσουν επιπλέον ομάδες ασθενών σε μελλοντικές αναλύσεις, μεταξύ των οποίων άτομα με χρόνια νεφρική νόσο και περιφερική αρτηριακή νόσο.