Ποια μεγάλα οφέλη θα φέρει μία τέτοια κίνηση
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Το θέμα των κλινικών μελετών δεν θα μπορούσε να μην περιλαμβάνεται ως θέμα του 3ου Synergies Forumon Cancer που διοργάνωσε η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου το τριήμερο από τις 29 Ιουνίου μέχρι και την 1η Ιουλίου σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας.
Ο κ. Γιώργος Παπαζήσης, Καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας, Ψυχίατρος & Κλινικός Φαρμακολόγος, Διευθυντής της Μονάδας Κλινικών Ερευνών του Γενικού Νοσοκομείου «Παπαγεωργίου», Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Πρόεδρος της Επιτροπής Βιοηθικής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι «Φέρνοντας την καινοτοµία στους ασθενείς: Ο ρόλος των κλινικών δοκιµών & της µεταφραστικής έρευνας», όπου μεταξύ των άλλων, τέθηκε ως αίτημα η βελτίωση του τρόπου επικοινωνίας των κλινικών μελετών προς τους τους ενδιαφερόμενους να συμμετέχουν σε αυτές, κατά βάση των ασθενών αλλά και των ανθρώπων του υποστηρικτικού τους περιβάλλοντος, όπως βεβαίως και των θεραπόντων ιατρών και των άλλων εμπλεκομένων σε αυτές.
Το DailyPharmaNews ζήτησε από τον κ. Παπαζήση να καταθέσει την άποψή του για το ζήτημα που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω και τους ότι, όπως πραοαναφέρθηκε, Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Πρόεδρος της Επιτροπής Βιοηθικής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Όπως είπε «χρειάζεται να γίνει όπως και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στην Αμερική, μία αναδιαμόρφωση ας πούμε, του πλαισίου επικοινωνίας ή εάν θέλετε, διαφήμισης των κλινικών μελετών οι οποίες διεξάγονται αυτή τη στιγμή στη χώρα μας έτσι ώστε να υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση των ασθενών στις μελέτες που τους ενδιαφέρουν.
Για παράδειγμα θα πρέπει να διαμορφώσουμε το πλαίσιο ακόμη και για το διαδίκτυο ή τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Υπάρχουν παραδείγματα πάρα πολλών χωρών στην Ευρώπη, όπως είναι η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου υπάρχει συγκεκριμένο καθεστώς αλλά και πρότυπο που μπορεί να επικοινωνηθεί ή να διαφημιστεί, εάν θέλετε, μία μελέτη μέσα από το διαδίκτυο και από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Γιατί πλέον και οι ασθενείς, όλοι οι ασθενείς, όλοι οι εθελοντές –ας το πούμε έτσι- αυτοί που ενδιαφέρονται να συμμετέχουν σε μία κλινική μελέτη, όλοι έχουν πρόσβαση και χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Γι’ αυτό το λόγο έχει διαμορφωθεί και πλαίσιο σε χώρες, όπως αυτές που ανέφερα, όπου επιτρέπεται με συγκεκριμένο τρόπο και πρότυπα η επικοινωνία των κλινικών μελετών».
Στη χώρα μας επί του παρόντος δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη κίνηση προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο ακριβώς επειδή το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης είναι κάτι πλέον που αποτελεί καθημερινότητα για κάθε πολίτη, «γι’ αυτό και η δική μας Εθνική Επιτροπή Δεοντολογίας και ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων, όπως λέει ο κ. Παπαζήσης, χρειάζεται να δουν το θέμα της διαμόρφωσης αυτού του προτύπου το οποίο θα πρέπει να τηρεί βεβαίως όλα τα επιστημονικά κριτήρια και να ακολουθεί το πρότυπο που θα έχει τεθεί αυστηρά από Εθνική Επιτροπή Δεοντολογίας η οποία γενικά εργάζεται σκληρά και έχει πάρα πολλές αρμοδιότητες και πολύ σημαντικό ρόλο στη χώρα μας έτσι ώστε να γίνει ευρύτερη διάχυση της πληροφορίας προς το ευρύτερο κοινό. Είναι ένα πολύ σημαντικό αίτημα. Μάλιστα, όπως ακούστηκε στο τραπέζι, υπάρχουν περιπτώσεις που και οι ίδιοι οι γιατροί δεν γνωρίζουν ποιες μελέτες διεξάγονται στη χώρα ακόμη και για την ίδια τους την ειδικότητα και την πάθηση που ενδιαφέρονται.
Είναι λοιπόν μία πληροφορία που θα εξυπηρετήσει ακόμη – ακόμη και τους ίδιους τους επαγγελματίες υγείας και τους γιατρούς αλλά και τους ασθενείς καθώς θα υπάρχει μία ευρύτερη, όπως προανάφερα, διάχυση αυτής της πληροφορίας που έτσι θα είναι και σε γλώσσα πιο κατανοητή έτσι ώστε κάποιος που ενδιαφέρεται να μπορέσει να βρει την αρχική πηγή και στη συνέχεια βεβαίως να απευθυνθεί για περισσότερες λεπτομέρειες, κάπου».
Το να προχωρήσει μία τέτοια προσπάθεια είναι για τον κ. Παπαζήση, «καθαρά θέμα νομοθετικού πλαισίου και θέσπισης αυστηρών περιορισμών και προτύπων, τα οποία πρέπει να τεθούν. Είναι θέμα αποφάσεων. Δεν νομίζω ότι υπάρχει συγκεκριμένη δυσκολία. Εάν καθίσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς στο τραπέζι μεταξύ βεβαίως των οποίων και οι ενώσεις και οι σύλλογοι των ασθενών που θα διατυπώσουν τη δική τους γνώμη για να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο, ένα πρότυπο το οποίο θα ακολουθούν όλοι όσοι συμμετέχουν στις κλινικές μελέτες και να μπορέσει να γίνεται με έναν ενιαίο τρόπο όλη αυτή η επικοινωνία, πιστεύω ότι όλο αυτό εύκολα θα προχωρήσει».
Ένα ακόμη πλεονέκτημα μία τέτοιας εξέλιξης είναι, όπως σημειώνει ο Καθηγητής, ότι «εάν επικοινωνηθεί ευρύτερα με έναν τέτοιο τρόπο η δυνατότητα συμμετοχής ενός ασθενή σε κλινικές μελέτες θα βοηθήσει να αποστιγματισθεί όλο αυτό το κομμάτι των κλινικών μελετών. Να φέρω ένα παράδειγμα. Ήμουν πρόσφατα στις ΗΠΑ και μέσα σε Πανεπιστήμιο υπήρχαν αφίσες στον πίνακα ανακοινώσεων προς τους φοιτητές για τη συμμετοχή σε κλινικές μελέτες με όλες τις λεπτομέρειες της μελέτης στην οποία αναφερόταν η κάθε τέτοια ανακοίνωση. Είναι κάτι που γίνεται και σε ευρωπαϊκές χώρες.
Επομένως όσο ευρύτερα επικοινωνείται αυτό, τόσο απενοχοποιείται και η συμμετοχή σε κλινικές μελέτες καθώς προβάλλονται τα οφέλη που έχει κάποιος για να συμμετέχει σε μία κλινική μελέτη».
Η καλύτερη επικοινωνία όπως πιστεύει, θα δώσει μία μεγάλη ώθηση στις κλινικές μελέτες και θα βοηθήσει στην πράξη να φέρουν αποτελέσματα όλες οι κινήσεις που γίνονται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας για την προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού κλινικών μελετών. «Θα αυξηθεί και ο αριθμός των συμμετεχόντων και θα φανεί και διεθνώς η προσπάθεια που γίνεται στη χώρα μας καθώς, όπως ξέρετε, και οι εταιρείες και οι χορηγοί θέλουν να δουν τι αριθμός ατόμων προσελκύονται σε μία μελέτη, πόσοι την ολοκληρώνουν οπότε εάν αυξηθούν αυτά τα νούμερα των ενδιαφερόμενων, αυτό τελικά θα έχει και ευνοϊκή επίπτωση συνολικά. Και στους ίδιους τους ερευνητές και σε όλους εκείνους που ενδιαφέρονται για την αύξηση των κλινικών μελετών στη χώρα μας, όπως θα έπρεπε να γίνεται κιόλας και όπως γίνεται στην Αμερική, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, στην Ασία εσχάτως».