Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Ο Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων Καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, Δ/ντής Πανεπιστημιακής Γαστρεντερολογικής Κλινικής και Δ/ντής Μονάδας Μεταμόσχευσης Ήπατος-ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ» με αφορμή τις θετικές εξελίξεις στο χώρο με τη σταδιακή αύξηση των Μεταμοσχεύσεων, ζητούμενο για πολλά χρόνια στη χώρα μας αναφέρθηκε, μιλώντας στο DailyPharmaNews στους κύριους παράγοντες που βοηθούν και τα σημεία εκείνα που στα οποία θα πρέπει να δοθεί έμφαση ώστε αυτή η πρόοδο να συνεχιστεί και να μην υπάρξει ένα «επικίνδυνο», όπως το χαρακτήρισε, πισωγύρισμα.
Σε καλό δρόμο φαίνεται πως έχει μπει η προσπάθεια για την αύξηση του αριθμού των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας καθώς τις τελευταίες μέρες πραγματοποιήθηκαν σημαντικές μεταμοσχεύσεις και πιο συγκεκριμένα 2 μεταμοσχεύσεις πνευμόνων, 2 καρδιάς, 4 μεταμοσχεύσεις νεφρού και 3 μεταμοσχεύσεις ήπατος με το Υπουργείο Υγείας σε σχετική ανακοίνωσή του στις 7 Ιουλίου να σημειώνει ότι «οι εξελίξεις αυτές αποτελούν έμπρακτη απόδειξη της αποτελεσματικής συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων και της υψηλής επιστημονικής επάρκειας των ιατρονοσηλευτικών ομάδων του ΕΣΥ».
Αν και τα δύο αυτά σημεία στα οποία αναφέρεται το Υπουργείο Υγείας, η αποτελεσματική συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων και η υψηλή επιστημονική επάρκεια των ιατρονοσηλευτικών ομάδων του ΕΣΥ που εμπλέκονται στις μεταμοσχεύσεις είναι πολύ σημαντικά, οπωσδήποτε δεν μπορεί κανείς να μη σταθεί στο γεγονός ότι η ΗΔΙΚΑ τον Οκτώβριο του 2025 μετά από πρωτοβουλία του Υπουργού Υγείας, κ. Άδωνι Γεωργιάδη και σε συνεργασία με τον Ελληνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), απέστειλε σταδιακά σε 3,5 εκ. πολίτες, που διαθέτουν άυλη συνταγογράφηση ενημερωτικό μήνυμα για τη Δωρεά Οργάνων και Ιστών μέσα από το οποίο, όποιος επιθυμούσε μπορούσε να εγγραφεί ως «Δωρητής Οργάνων» στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων.
Μέσα σε 10 ημέρες που διήρκεσε η δράση πραγματοποιήθηκαν 65.000 επισκέψεις στην ιστοσελίδα του ΕΟΜ (www.eom.gr) τη στιγμή που η συνήθης επισκεψιμότητα ενός 10ημέρου στην ιστοσελίδα του ΕΟΜ ήταν γύρω στις 5.000 επισκέψεις. Επιπλέον, το συγκεκριμένο 10ήμερο εγγράφηκαν περί τους 15.000 νέους δωρητές οργάνων όταν οι συνήθεις εγγραφές ενός δεκαημέρου είναι περί τις 200.
Το Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων, από το τέλος του 2018 που συστάθηκε (N.4512/2018) μέχρι μία ημέρα πριν την έναρξη της ενημέρωσης από την ΗΔΙΚΑ, αριθμούσε 35.000 εγγεγραμμένους Δωρητές Οργάνων και με την ως άνω δράση, έφτασε μέσα σε 10 μόλις μέρες να αριθμεί 50.000 δωρητές, αύξηση της τάξεως του 42% μέσα στο πολύ μικρό αυτό διάστημα.
Βέβαια, όσοι γράφτηκαν στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων δεν είναι δότες. Έδειξαν ωστόσο την πρόθεσή τους όταν κι εάν φύγουν από τη ζωή με εγκεφαλικό θάνατο να είναι δότες εφόσον συντρέχουν κάποια σειρά από προϋποθέσεις (π.χ. κατάλληλη ηλικία, από άποψη υγείας να μην έχουν κάποιο θέμα που να μην το επιτρέπει κτλ).
Τότε ο ΕΟΜ είχε ευχαριστήσει θερμά τους πολίτες που ανταποκρίθηκαν στο «κάλεσμα ζωής» του Υπουργείου Υγείας, όπως επίσης και την ΗΔΙΚΑ για την υλοποίηση της δράσης και είχε ενημερώσει ότι η αποστολή των ενημερωτικών e-mails θα πραγματοποιείτο κάθε Οκτώβριο, με την αφορμή του εορτασμού της Ευρωπαϊκής Ημέρας Δωρεάς Οργάνων, Ιστών και Κυττάρων, κάτι που τουλάχιστον πέρσι δεν συνέβη αλλά ήδη υπάρχει συζήτηση να γίνει φέτος, όπως ανέφερε ο κ. Παπαθεοδωρίδης στο DailyPharmaNews διευκρινίζοντας πάντως ότι είναι θέμα του Υπουργείου κι όχι του ΕΟΜ.
«Εμείς πάντως το έχουμε πει και ο Υπουργός θέλει να ξαναγίνει» ανέφερε ο κ. Παπαθεοδωρίδης και θα το δούμε από Σεπτέμβριο.
Ούτε πάντως και αυτό το ενδιαφέρον του κόσμου, αν και βοηθά πολύ στη σημαντική ενίσχυση της, εκ των ων ουκ άνευ, κοινωνικής συναίνεσης στα θέματα της δωρεάς και της μεταμόσχευσης οργάνων, είναι τελικά ο πλέον κρίσιμος παράγοντας για την αύξηση των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας.
Η πλειονότητα των δυνητικών δοτών χάνεται μέσα στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) της επαρχίας, είτε επειδή δεν γίνεται έγκαιρη διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου είτε επειδή δεν προσεγγίζονται σωστά οι συγγενείς ή δεν προσεγγίζονται και καθόλου, όπως είπε ο κ. Παπαθεοδωρίδης.
Πρόκειται για ένα διαχρονικό πρόβλημα. Κι εκεί, όπως φαίνεται είναι που έχουν γίνει πάρα πολλά για τη βελτίωση της κατάστασης.
«Έχουμε κάνει πάρα πολλά τα τελευταία χρόνια. Περισσότερο θεωρούμε ότι πρέπει να ευαισθητοποιηθούν τα νοσοκομεία και οι ΜΕΘ (σ.σ. Μονάδες Εντατικής Θεραπείας) παρά ο κόσμος. Ακόμη κι εάν κάποιος έχει δηλώσει ότι θέλει να γίνει δωρητής, εάν φύγει από τη ζωή και μπορεί να είναι δωρητής, αν η ΜΕΘ δεν το δηλώσει, δεν ενδιαφερθεί, αυτός ο δωρητής θα χαθεί. Επομένως, όσες δηλώσεις και να κάνουμε αν οι ΜΕΘ αδιαφορούν, δεν θα πετύχουμε τίποτα. Από τις βασικές αιτίες που ανεβαίνουμε στη δωρεά οργάνων τα τελευταία χρόνια είναι η δουλειά που γίνεται με τις ΜΕΘ κι όχι η δουλειά που γίνεται με τον κόσμο. Είναι χρήσιμη και αυτή η δουλειά με τον κόσμο αλλά δεν είναι αυτή που θα αποδώσει» αναφέρει ο πρόεδρος του ΕΟΜ.
Σήμερα, ο κ. Παπαθεοδωρίδης πιστεύει ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν, όταν Διευθυντές ΜΕθ ήταν αντίθετοι με τις μεταμοσχεύσεις οργάνων και ουσιαστικά παρεμπόδιζαν τις σχετικές διεδικασίες.
«Τώρα θεωρώ ότι κανείς Διευθυντής ΜΕΘ δεν είναι αντίθετος», ωστόσο αυτό φαίνεται πως σε κάποιες περιπτώσεις άλλαξε σχετικά πρόσφατα.
Για παράδειγμα «το ΚΑΤ, ένα νοσοκομείο με τροχαία που κατεξοχήν θα έπρεπε να δίνει δότες ξεκίνησε να τους δίνει και δίνει αρκετούς πια την τελευταία διετία. Τόσα χρόνια πριν δεν…» κι αυτό γιατί «υπάρχει συνεχής επικοινωνία. Τους βοηθάνε και οι τοπικοί συντονιστές μεταμοσχεύσεων που έχουμε βάλει στα νοσοκομεία».
Για να μπορέσουμε να πλησιάσουμε τις ευρωπαϊκές χώρες που καταφέρνουν να έχουν υψηλούς αριθμούς μεταμοσχεύσεων οργάνων «νομίζω ότι θα πρέπει να διατηρήσουμε την προσπάθεια που κάνουμε, να μη χαλαρώσουμε, είμαστε σε καλό δρόμο, κάθε χρόνο ανεβαίνουμε. Πρέπει να υποστηρίξουμε την προσπάθεια γιατί το πισωγύρισμα θα είναι πολύ αρνητικό» τονίζει ο Πρόεδρος του ΕΟΜ που βλέπει ως πολύ σημαντικό επίσης σε αυτήν την προσπάθεια να συνεχιστεί η στήριξη του Οργανισμού σε ό,τι αφορά το προσωπικό. Όπως λέει, «χρειάζεται να μονιμοποιηθούν οι άνθρωποι που δουλεύουν, που έχουν εμπειρία ως Τοπικοί Συντονιστές κατά κύριο λόγο, όπως και στην Κεντρική Υπηρεσία του ΕΟΜ κάποια λίγα άτομα που έχουμε πάρει τα τελευταία δύο χρόνια, γιατί ακόμη λειτουργούμε με προγράμματα».
Αυτή τη στιγμή το προσωπικό, καταλήγει, επαρκεί οριακά και είναι σημαντικό «να μη χάσουμε κι αυτούς».
Το καλό είναι ότι βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές με το θέμα αυτό συζητήσεις με το Υπουργείο το οποίο είναι θετικό να βοηθήσει, γεγονός που κάνει τον κ. Θεοδωρίδη να είναι αισιόδοξος και να λέει «πιστεύω ότι θα βρούμε τις λύσεις».