Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Τα σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης των δημόσιων νοσοκομείων δοκιμάζουν καθημερινά τις αντοχές τόσο των ίδιων των γιατρών όσο και των πολιτών.
Η πρόσφατη είδηση του σοβαρού τροχαίου ατυχήματος της παθολόγου, το Μ. Σάββατο, στο νοσοκομείο «Άγ. Ανδρέας» στην Πάτρα επανέφερε στην επικαιρότητα το σοβαρό ζήτημα της σωματικής και ψυχικής εξάντλησης που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι υγειονομικοί στα δημόσια νοσοκομεία της χώρας μας.
Μια ημέρα νωρίτερα ένας 57χρονος τραυματιοφορέας στο Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας ενώ εργαζόταν διπλοβάρδια, έχασε την ζωή του μετά από ανακοπή. Τον Ιανουάριο, ιατρός παθολόγος από το γενικό Νοσοκομείο Σερρών ενεπλάκη σε σοβαρό τροχαίο ατύχημα ενώ πήγαινε να καλύψει εφημερία στο Γενικό Νοσοκομείο της Δράμας (σχεδόν 70 χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο εργασίας της). Τον Αύγουστο του 2024, στο νοσοκομείο της Σάμου, η μοναδική παιδίατρος του νοσοκομείου υπέστη εγκεφαλικό, λόγω των εξαντλητικών ωραρίων και των συνεχών ενεργών εφημεριών.
Όπως καταγγέλλουν χρόνια τώρα οι γιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), η έλλειψη προσωπικού, η υπερ-εργασία και οι πολλαπλές εφημερίες πολύ συχνά προκαλούν ατυχήματα ή προβλήματα υγείας στους υγειονομικούς που εργάζονται στα δημόσια νοσοκομεία.
Ο Δρ Παναγιώτης Ιακωβής, Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και Eπιστημολόγος, εξηγεί στο DailyPharmaNews με ποιους πιθανούς κινδύνους υγείας συνδέονται οι πολύωρες και εξαντλητικές εφημερίες των ιατρών του ΕΣΥ.
«Το πρόσφατο περιστατικό με την εξουθενωμένη ιατρό από την Πάτρα που μετά από εφημερία έπεσε επάνω σε τρένο με το αυτοκίνητό της, αναδεικνύει με τον πλέον δραματικό τρόπο, αυτό που η Επιστήμη έχει διαπιστώσει χρόνια τώρα: Ότι τα κυλιόμενα ωράρια, οι ατελείωτες ώρες υπεύθυνης και εξαντλητικής εργασίας, η παραβίαση του εσωτερικού ρολογιού του οργανισμού και η αφόρητη πίεση που υφίσταται ένας γιατρός κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, μπορεί να αποβούν μοιραία.
Ακόμα θυμάμαι το σφίξιμο στο στήθος, το αίσθημα παλμών και την αγωνία του νεαρού εφημερεύοντος στο Ωνάσειο, τις στιγμές που χτυπούσε ο βομβητής μέσα στη νύχτα. Ακόμα θυμάμαι τις νύχτες, κυριολεκτικά μάχης, που δίναμε ως νέοι ειδικοί γιατροί για να κρατήσουμε στη ζωή τα βαρύτατα περιστατικά που χειρουργούσε διάσημος Καρδιοχειρουργός μέχρι να παραδώσουμε ζωντανούς τους ασθενείς, το πρωί, στην έμπειρη και πάντα υποβοηθητική Ζ. Ψωμαδάκη».
Οι εφημερίες του τρόμου
«Κάθε γιατρός έχει να θυμηθεί αντίστοιχες περιγραφές από εφημερίες τρόμου. Τα πράγματα ήταν και παραμένουν εξαιρετικά πιεστικά στα Δημόσια Νοσοκομεία, ειδικά της επαρχίας και των νησιών, όπου η αφόρητη πίεση της ευθύνης και η βαριά σωματική και ψυχική καταπόνηση συνδυάζονται με το αδιέξοδο της απόστασης από τα Νοσοκομεία Αναφοράς.
Όλα τα ανωτέρω, δεν αποτελούν επικο-λυρικές περιγραφές, αλλά μια ζοφερή πραγματικότητα που έχει καταγραφεί σε σοβαρές ιατρικές μελέτες. Η έλλειψη ποιοτικής ανάπαυσης και επαρκούς ύπνου, η αντιστροφή των ωραρίων, η εξαιρετικά υπεύθυνη και πιεστική εργασία, η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και των επιπέδων κορτιζόλης, η ανθυγιεινή διατροφή και τα σύνδρομα burnout -επαγγελματικής εξουθένωσης, πλήττουν βαρύτατα το εφημερεύον ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
Πλήθος επιστημονικών εργασιών πιστοποιούν βαρείες καρδιολογικές επιπτώσεις στην υγεία του υγειονομικού προσωπικού λόγω συνεχόμενων εφημεριών χωρίς διάστημα επαρκούς ανάπαυσης. Χαρακτηριστικά, μελέτη μου δημοσιεύθηκε το 2021 στο έγκυρο European Heart Journal, με σχεδόν 300.000 συμμετέχοντες, ανέδειξε την σοβαρότατη αύξηση κατά 22-37%καρδιαγγειακών επεισοδίων και κολπικής μαρμαρυγής σε όσους εργάζονται σε νυχτερινή βάρδια.
Επιπλέον, μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2020 στο ιδιαιτέρως επιδραστικό JAMA, ανέδειξε την ισχυρή -τετραπλάσια – συσχέτιση της επαγγελματικής εξουθένωσης του υγειονομικού προσωπικού με διαταραχές ύπνου. Προφανώς, η εικόνα στο υποστελεχωμένο και ευρισκόμενο στα όριά του ελληνικό ΕΣΥ, θα είναι ακόμα πιο ανησυχητική, όπως φάνηκε και με το τραγικό περιστατικό της γιατρού στην Πάτρα.
Ας γίνει, επιτέλους, σαφές ότι το υγειονομικό προσωπικό και επί του προκειμένου οι εφημερεύοντες ιατροί, υφίστανται συνθήκες εργασίας “βαρείες και ανθυγιεινές” και ως εκ τούτου θα όφειλε η Πολιτεία να μεριμνήσει για την επαρκή ανάπαυσή τους αλλά και την πρόληψη της επαγγελματικής τους εξουθένωσης, όπως , άλλωστε, περιγράφονται πλέον σε επιστημονικές μελέτες ανά τον κόσμο.
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε την Αμερική, αφού τέτοιες στρατηγικές εφαρμόζονται σε όλες τις εξελιγμένες νοσηλευτικές μονάδες. Υπάρχουν τέτοιες σχετικές οδηγίες εξειδικευμένων φορέων που εστιάζουν και στο ατομικό, το συλλογικό και το θεσμικό επίπεδο, ενώ οι παρεμβάσεις αυτές βελτιώνουν και τις παρεχόμενες υπηρεσίες όπως φαίνεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο έγκυρο Biomed Central».